Plac Czerwony w Moskwie

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Kreml i plac Czerwony w Moskwiea
Obiekt z listy światowego dziedzictwa UNESCO
Kremlin birds eye view-3.jpg
Kraj  Rosja
Typ kulturowe
Spełniane kryterium I, II, IV, VI
Numer ref. 545
Regionb Europa i Ameryka Północna
Historia wpisania na listę
Wpisanie na listę 1990
na 14. sesji
a Oficjalna nazwa wpisana na liście UNESCO
b Oficjalny podział dokonany przez UNESCO
Położenie na mapie Moskwy
Mapa lokalizacyjna Moskwy
Plac Czerwony
Plac Czerwony
Położenie na mapie Rosji
Mapa lokalizacyjna Rosji
Plac Czerwony
Plac Czerwony
Położenie na mapie świata
Mapa lokalizacyjna świata
Plac Czerwony
Plac Czerwony
Ziemia 55°45′13,77″N 37°37′14,58″E/55,753825 37,620717

Plac Czerwony w Moskwie (ros. Красная площадь) – najbardziej znany plac Moskwy, położony w centrum miasta opodal Kremla – oficjalnej siedziby prezydenta Rosji.

Ma 330 m długości i 70 m szerokości.

Pochodzenie i nazwa[edytuj]

Pierwotnie plac Czerwony otaczała drewniana zabudowa, lecz z powodu niebezpieczeństwa pożaru usunięto ją na mocy edyktu Iwana III z 1493. Nowo otwarte miejsce było nazywane "Pożar" lub "Wypalone" i służyło za największe z moskiewskich targowisk. Następnie było wykorzystywane do uroczystości publicznych, czasem też miały na nim miejsce koronacje rosyjskich carów.

Nazwa "plac Czerwony" nie ma komunistycznych odniesień – pochodzi od starosłowiańskiego przymiotnika красьнъ (piękny), co zachowało się w innych językach słowiańskich do dzisiaj – w tym w polskim, dla którego słowniki nadal podają słowo "krasny". Natomiast w języku rosyjskim słowo красный ma też znaczenie "czerwony". W znaczeniu "piękny" stosowano je w odniesieniu do Soboru Wasyla Błogosławionego, później zaczęto tak nazywać pobliski plac[potrzebny przypis].

Przyjmuje się, że plac Czerwony otrzymał obecną nazwę (która wyparła wcześniejszą "Pożar") w XVII wieku.

Kilka innych miast w Rosji – m.in. Kursk, Peresław Zaleski, Suzdal, Krasnojarsk – posiada główne place o identycznej nazwie.

Historia najnowsza[edytuj]

W czasach ZSRR plac Czerwony był najważniejszym reprezentacyjnym ośrodkiem życia publicznego tego państwa. Odbywały się tu manifestacje pierwszomajowe i świąteczne parady wojskowe, co było powodem przebudowy placu i rozebrania katedry Kazańskiej oraz kaplicy Iwierskiej z bramą Zmartwychwstania. Istnieje też wersja, uznawana za miejską legendę, o planie rozebrania charakterystycznego soboru Wasyla Błogosławionego, demonstrowanym Stalinowi przez Łazara Kaganowicza, który na makiecie nowego placu usuwał miniaturę tej budowli. Stalin miał wtedy polecić "Zostaw ją na (swoim) miejscu".

Dwie najbardziej znane parady wojskowe na placu Czerwonym odbyły się – pierwsza w 1941, kiedy prosto z defilady żołnierze Armii Czerwonej maszerowali na front znajdujący się tuż pod Moskwą, oraz druga w 1945 jako Defilada Zwycięstwa przypieczętowująca tryumf nad niemiecką III Rzeszą i jej sojusznikami – w jej trakcie rzucano zdobyczne hitlerowskie sztandary na bruk przed mauzoleum Lenina.

28 maja 1987, w dniu święta rosyjskich sił obrony powietrznej, nieopodal placu Czerwonego wylądował niemiecki pilot Mathias Rust.

W 1991, jako pierwszy obiekt w Rosji, plac Czerwony został wpisany na listę Światowego Dziedzictwa Kultury UNESCO.

Zabytki[edytuj]

Na placu Czerwonym znajdują się liczne cenne zabytki. Jednym z nich jest mauzoleum Lenina, gdzie spoczywa zabalsamowane ciało wodza rewolucji październikowej. W pobliżu znajduje się Sobór Wasyla Błogosławionego i Kreml, nieco dalej - odrestaurowany Sobór Kazańskiej Ikony Matki Bożej. Stronę północną placu zajmuje Państwowe Muzeum Historyczne, otoczone wieżami Kremla. Jedyną rzeźbą na całym placu jest wykonany z brązu pomnik Kuźmy Minina i Dmitrija Pożarskiego, którzy pomogli Moskwie wyprzeć z miasta Polaków w 1612, podczas wielkiej smuty. Niedaleko znajduje się Łobnoje Miesto (ros. Лобное место), dawne miejsce publicznych ogłoszeń carskich dekretów i nielicznych egzekucji. Obecnie zwyczajowo mają tam miejsce publiczne uroczystości.

W 1893 wzdłuż obrzeża placu zbudowano GUM - Gławnyj Uniwersalnyj Magazin.

Obrazy i zdjęcia[edytuj]

Zobacz też[edytuj]

Linki zewnętrzne[edytuj]