Plac Nowy w Krakowie

plac Nowy
	Stare Miasto
	; Widok z ul. Warszauera
Państwo	Polska
Województwo	małopolskie
Miejscowość	Kraków
	Położenie na mapie Krakowa plac Nowy
	Położenie na mapie Polski plac Nowy
	Położenie na mapie województwa małopolskiego plac Nowy
	50°03′06,0″N 19°56′41,7″E/50,051670 19,944930
	Multimedia w Wikimedia Commons

Plac Nowy, dawniej Plac Kupa^[1],^[2], od końca XX w. popularnie zwany Żydowskim^[a]. – plac w Krakowie, w dzielnicy I Stare Miasto, na Kazimierzu. Odchodzą od niego ulice Nowa, Rabina Meiselsa i Warszauera, wschodnią część zamyka ulica Estery.

Historia

Do XIX wieku na terenie placu Nowego znajdował się tzw. Libuszhof, zespół uliczek i zabudowań. Obecny kształt ustalono w projektach regulacyjnych z 1808 i 1844. Przy północnej stronie placu, wytyczonej wzdłuż murów obronnych Kazimierza, znajdują się domy należące niegdyś do szpitala żydowskiego przy synagodze Kupa.

Okrąglak

Na środku placu znajduje się tzw. okrąglak zwany przez okolicznych mieszkańców rondlem^[3]. Jest to pawilon handlowy wybudowany w 1900 składający się z dwu obiektów: wewnętrznej hali i okalającego ją pierścienia z punktami handlowymi zbudowanym na planie dwunastokąta. Budynki te są oddzielone niezadaszonym korytarzem stanowiącym wejście do sklepików. Do obiektu prowadzą dwa ustawione symetrycznie wejścia od strony zachodniej i wschodniej. W 1927 został wydzierżawiony Gminie Żydowskiej, powstała tam rytualna rzeźnia drobiu^[4]. Po wojnie Okrąglak pełnił ponownie funkcję hali targowej, choć przez szereg lat większość sklepików była jedynie magazynami dla handlowców sprzedających swoje towary na straganach. Obecnie w jego murach mieszczą się sklepiki spożywcze, masarnie, obiekty gastronomiczne (w tym punkty sprzedaży zapiekanek). Na dachu okresowo odbywają się koncerty muzyczne.

W 2008 obiekt został wpisany do rejestru zabytków^[5].

Współczesność

Obecnie plac Nowy funkcjonuje w dni powszednie jako targ gdzie można kupić zarówno warzywa jak i antyki. Przy placu znajduje się wiele kawiarni i pubów. Plac Nowy to także miejsce różnych festiwali i imprez. Odbywają się tu m.in. imprezy w ramach Festiwalu Kultury Żydowskiej (koncert na dachu Okrąglaka), czy też Festiwal Zupy.

Galeria

Targ i kawiarnie na placu Nowym
Okrąglak
Kamenice wschodniej pierzei placu, wzdłuż ulicy Estery
Stoisko warzywnicze nocą
Pl. Nowy 7
Kamienica (proj. Jozue Oberleder, 1911)
Pl. Nowy 8
Kamienica (proj. Ferdynand Liebling, Jozue Oberleder, 1923)

Uwagi

↑ Nazwę Plac Żydowski w II poł. XIX w. i w I poł. XX w. nosiła ul. Szeroka

Przypisy

↑ Aleksander Nowolecki: Wykaz ulic, placów, kościołów i domów miasta Krakowa, jego przedmieść i miasta Podgórza wraz z nazwiskami właścicieli, na podstawie ksiąg hipotecznych i urzędowych do dnia 10 maja 1878 r. doprowadzony i historycznemi objaśnieniami uzupełniony. Kraków: 1880, s. 6.
↑ Elżbieta Supranowicz: Nazwy ulic Krakowa. Kraków: Wydawnictwo Instytutu Języka Polskiego PAN, 1995, s. 113. ISBN 83-85579-48-6.
↑ "Dzielnica Pierwsza" marzec-kwiecień 2008 str. 10
↑ Plac Nowy. Magiczny Kraków. [dostęp 2010-11-19]. (pol.).
↑ ire: Okrąglak z pl. Nowego w rejestrze zabytków. Gazeta.pl Kraków. [dostęp 2009-06-26]. (pol.).

[3] Nazwę Plac Żydowski w II poł. XIX w. i w I poł. XX w. nosiła ul. Szeroka

[1] Aleksander Nowolecki: Wykaz ulic, placów, kościołów i domów miasta Krakowa, jego przedmieść i miasta Podgórza wraz z nazwiskami właścicieli, na podstawie ksiąg hipotecznych i urzędowych do dnia 10 maja 1878 r. doprowadzony i historycznemi objaśnieniami uzupełniony. Kraków: 1880, s. 6.

[2] Elżbieta Supranowicz: Nazwy ulic Krakowa. Kraków: Wydawnictwo Instytutu Języka Polskiego PAN, 1995, s. 113. ISBN 83-85579-48-6.

[4] "Dzielnica Pierwsza" marzec-kwiecień 2008 str. 10

[5] Plac Nowy. Magiczny Kraków. [dostęp 2010-11-19]. (pol.).

[6] re: Okrąglak z pl. Nowego w rejestrze zabytków. Gazeta.pl Kraków. [dostęp 2009-06-26]. (pol.).

[1]

[2]

[a]

[3]

[4]

[5]