Plac Teatralny w Warszawie

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Flag of Warsaw.svg Warszawa
plac
Teatralny
Śródmieście
Teatr Wielki – południowa pierzeja placu
Teatr Wielki – południowa pierzeja placu
Położenie na mapie Warszawy
Mapa lokalizacyjna Warszawy
plac Teatralny
plac Teatralny
Położenie na mapie województwa mazowieckiego
Mapa lokalizacyjna województwa mazowieckiego
plac Teatralny
plac Teatralny
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
plac Teatralny
plac Teatralny
Ziemia52°14′39,0″N 21°00′34,0″E/52,244167 21,009444
Północna pierzeja placu Teatralnego
Panorama placu Teatralnego

Plac Teatralny – plac w śródmieściu Warszawy.

Układ[edytuj]

Główną oś placu stanowi ulica Senatorska. Zbiegają się z nią w obrębie placu ulice:

Historia[edytuj]

Plac Teatralny ok. 1925 roku, po lewej budynek Pałacu Jabłonowskich

Na terenie dzisiejszego placu Teatralnego, położonego niedaleko Zamku Królewskiego, w roku 1695 zakończono wznoszenie Marywilu, czyli pałacu królowej Marysieńki, który wyburzono przed 1833 rokiem robiąc miejsce dla Teatru Wielkiego projektu Antonia Corazziego. W roku 1819 do Marywilu dobudowano jedno skrzydło, którego kolumnada została potem wkomponowana w nowo budowany teatr (obecna wschodnia niska część fasady).

Pierwotnie w Marywilu działały księgarnie, zakon żeński dla panien z dobrych domów a nawet, krótko istniejące, towarzystwo naukowe. Dziedziniec budynku z biegiem lat zamienił się w targowisko.

Plac Teatralny powstał zatem wraz ze wzniesieniem monumentalnego Teatru Wielkiego. Razem z przeniesieniem się w roku 1818 siedziby władz miejskich do Pałacu Jabłonowskich obszar ten stał się centrum życia miasta.

W dniu 11 listopada 1863 roku w czasie powstania styczniowego Rosjanie przeprowadzili na tym placu egzekucję czeladnika garbarskiego Antoniego Amnera i czeladnika ślusarskiego Józefa Dąbrowskiego za zamach na carskiego gen. Treptowa[1].

Tutaj miały miejsce wielkie manifestacje patriotyczne, zarówno w okresie powstania styczniowego, jak i wydarzeń rewolucyjnych 1905–07. W pałacu mieścił się w 1939 roku sztab cywilnej obrony Warszawy.

W efekcie wojny zniszczona została praktycznie cała północna pierzeja placu, pozostał jedynie Pałac Blanka, który bankier wzniósł w roku 1764. Odbudowany plac zyskał nieco inny kształt, nie odtworzono północno-zachodniej pierzei – w miejscu dawnego Pałacu Jabłonowskich, w którym przed wojną mieścił się miejski ratusz, ustawiono pomnik Bohaterów Warszawy. Plac wyłożono kostką bazaltową z podolskiego kamieniołomu zdjętą z ul. Żwirki i Wigury[2]. Odbudowa Pałacu Jabłonowskich i kościoła św. Andrzeja miała miejsce dopiero w latach 90., co zakończyło proces przywrócenia kompletnej zabudowy w otoczeniu placu.

Obecnie znaczną część placu stanowi parking dla samochodów. W przyszłości planowane jest zlokalizowanie tu parkingu podziemnego.

Ważniejsze obiekty[edytuj]

Obiekty nieistniejące[edytuj]

  • Pawilon Wedla stojący na miejscu nieodbudowanej kamienicy Mikulskiego na rogu ul. Senatorskiej i Bielańskiej – zamykającej w latach 1830–1944 północną pierzeję placu od strony zachodniej.

Przypisy

  1. Ryszard Kołodziejczyk, Rocznik Warszawski 1960, t. 1, „Warszawska Żandarmeria Narodowa w Powstaniu Styczniowym”, s. 163.
  2. Jacek Marczyński. Skołuba złamał dubeltówkę. „Rzeczpospolita – Teatr Wielki Opera Narodowa. Dodatek specjalny”, 2011-11-06.