Plac Thomasa Woodrowa Wilsona w Warszawie

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Flag of Warsaw.svg Warszawa
plac Thomasa Woodrowa
Wilsona
Stary Żoliborz
Plac Thomasa Woodrowa Wilsona
Plac Thomasa Woodrowa Wilsona
Położenie na mapie Warszawy
Mapa lokalizacyjna Warszawy
plac Thomasa Woodrowa Wilsona
plac Thomasa Woodrowa Wilsona
Położenie na mapie województwa mazowieckiego
Mapa lokalizacyjna województwa mazowieckiego
plac Thomasa Woodrowa Wilsona
plac Thomasa Woodrowa Wilsona
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
plac Thomasa Woodrowa Wilsona
plac Thomasa Woodrowa Wilsona
Ziemia52°16′08,0″N 20°59′11,0″E/52,268889 20,986389

Plac Thomasa Woodrowa Wilsona w Warszawie – główny plac warszawskiego Żoliborza, wytyczony ok. 1923 według projektu Józefa Jankowskiego, Tadeusza Tołwińskiego i Antoniego Jawornickiego w ciągu ulicy Adama Mickiewicza.

Jego patronem jest dwudziesty ósmy prezydent Stanów Zjednoczonych Woodrow Wilson.

Układ[edytuj | edytuj kod]

Biorąc pod uwagę układ komunikacyjny plac Wilsona jest rondem. Zbiega się na nim pięć ulic:

Plac Wilsona jest ważnym węzłem komunikacyjnym, z przystankami autobusowymi, tramwajowymi oraz stacją metra Plac Wilsona.

Nazwa[edytuj | edytuj kod]

Plac został wytyczony ok. 1923 i nazwany placem Stefana Żeromskiego[1].

Obecną nazwę nadano we wrześniu 1926[2]. W maju 1953 został on przemianowany na plac Komuny Paryskiej[2]. Do historycznej nazwy powrócono w lutym 1990[2]. W sierpniu 2012 skorygowano wcześniej nadaną nazwę plac. im. T.W. Wilsona na plac Thomasa Woodrowa Wilsona[3].

Wymowa nazwy placu[edytuj | edytuj kod]

W opinii Rady Języka Polskiego nazwa placu od chwili nazwania go w okresie międzywojennym była tradycyjnie wymawiana w wersji spolszczonej (podobnie jak np. alei Waszyngtona), z głoską w (miękkie w) na początku i taka wymowa jest nadal zalecana: Ci, którzy sądzą, że należy mówić „plac Łilsona”, po prostu tej tradycji nie znają[4].

Spolszczona wymowa nazwy placu jest także stosowana w zapowiedziach stacji metra Plac Wilsona w wykonaniu Ksawerego Jasieńskiego, nadawanych w wagonach pociągów warszawskiego metra[5].

Opis[edytuj | edytuj kod]

Plac Wilsona

W latach 1926–1928 w północno-wschodnim narożniku placu, pomiędzy ulicami Mickiewicza, Tucholską i Krasińskiego, wzniesiono cztery budynki I kolonii Warszawskiej Spółdzielni Mieszkaniowej (WSM) zaprojektowane przez Brunona Zborowskiego[6]. W latach 1928–1932 pod nr 4 powstał Dom Spółdzielni Mieszkaniowej „Fenix” zaprojektowany przez Romana Felińskiego[7].

W latach 1925–1932 po południowo-wschodniej stronie placu założono park im. Stefana Żeromskiego[1].

3 maja 1943 o godz. 18.00 ze znajdującego się na placu głośnika ulicznego (tzw. szczekaczki) została nadana audycja patriotyczna Kierownictwa Walki Cywilnej zakończona hymnem narodowym[8]. Wysłuchało jej kilkaset zgromadzonych osób (w tym grupa niemieckich żołnierzy), a informacja o tym zdarzeniu błyskawicznie obiegła całe miasto[9]. W 1944 zabudowa placu została częściowo zniszczona[1]. Całkowicie zniszczona została I kolonia WSM[10].

Ok. 1955 plac został przebudowany, m.in. przesunięto tory tramwajowe, jezdnie, urządzono zieleńce[11].

W 1961 w budynku wzniesionym w miejscu I kolonii WSM przy placu otwarto Kino „Wisła”[1].

Ważniejsze obiekty[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. a b c d Encyklopedia Warszawy. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 1994, s. 958. ISBN 83-01-08836-2.
  2. a b c Kwiryna Handke: Słownik nazewnictwa Warszawy. Warszawa: Slawistyczny Ośrodek Wydawniczy, 1998, s. 242. ISBN 83-86619-97X.
  3. Uchwała nr XLI/1103/2012 Rady miasta stołecznego Warszawy z dnia 30 sierpnia 2012 r.w sprawie nazw niektórych ulic i placu w Dzielnicy Żoliborz m.st. Warszawy. „Dziennik Urzędowy Województwa Mazowieckiego”. 6527, 25 września 2012. 
  4. Rada Języka Polskiego: Plac Wilsona. W: Opinie językowe [on-line]. 2004. [dostęp 2010-06-18].
  5. Jakub Jastrzębski. Symbole warszawskiego metra. „Skarpa Warszawska”, s. 56, kwiecień 2015. 
  6. Łukasz Heyman: Nowy Żoliborz 1918–1939. Wrocław: Ossolineum, 1976, s. 93–94.
  7. Michał Krasucki, Monika Powalisz: ŻOL. Ilustrowany atlas architektury Żoliborza. Centrum Architektury, 2014, s. 45. ISBN 978-83-937716-2-2.
  8. Władysław Bartoszewski: 1859 dni Warszawy. Kraków: Wydawnictwo Znak, 2008, s. 476–478. ISBN 978-83-240-10578. OCLC 938718461. (pol.)
  9. Czesław Michalski: Wojna warszawsko-niemiecka. Warszawa: Wydawnictwo Czytelnik, 1971, s. 350–352.
  10. Łukasz Heyman: Nowy Żoliborz 1918–1939. Wrocław: Ossolineum, 1976, s. 93.
  11. Eugeniusz Szwankowski: Ulice i place Warszawy. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1970, s. 79.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]