Planeta okołopodwójna

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Artystyczna wizja tranzytu planety Kepler-16b przed parą gwiazd układu

Planeta okołopodwójnaplaneta orbitująca wokół obu składników gwiazdy podwójnej. Nazywa się je również planetami typu P, w odróżnieniu od planet typu S, również występujących w układach podwójnych gwiazd, ale okrążających tylko jeden składnik układu[1][2].

Planety okołopodwójne mogą powstawać w ramach normalnego procesu powstawania planet z dysku protoplanetarnego otaczającego układ podwójny[3], możliwe jest także (jak na przykład w przypadku PSR B1620-26 b), że do „zwykłego” układu planetarnego może dołączyć druga gwiazda[4].

Odkrycia[edytuj | edytuj kod]

Pierwszym odkrytym systemem tego typu był układ pulsar-biały karzeł, PSR B1620-26, w którym istnienie planety potwierdzono w 2003 roku; kolejnym był układ HW Virginis, w którym odkryte w 2008 roku planeta i brązowy karzeł okrążają parę gwiazd, czerwonego karła i gorącego podkarła. Teleskop Kosmiczny Kepler w 2011 odkrył pierwszą planetę tranzytującą przed tarczami dwóch gwiazd, Kepler-16b[5]. Obecnie (4 lutego 2014) znanych jest około 20 układów gwiezdnych z planetami okołopodwójnymi[6][7][8]: 2M 0103, DP Leonis, FW Tauri, HU Aquarii, HW Virginis, Kepler-16, Kepler-34, Kepler-35, Kepler-38, Kepler-47, Kepler-64, Kepler-413, NN Serpentis, NY Virginis, PSR B1620-26, Ross 458, ROXs 42B, RR Caeli, SR 12, i UZ Fornacis. Kontrowersyjne jest istnienie planet okołopodwójnych w układach DQ Herculis, LHS 6343, Luhman 16, NSVS 1425 i Z Chamaeleontis[9].

Planety okołopodwójne występują również w fantastyce naukowej; najbardziej znanym przykładem jest Tatooine z sagi Gwiezdne wojny, krążąca wokół pary gwiazd podobnych do Słońca.

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. Krzysztof Hełminiak: Planety w układach podwójnych (pol.). Centrum Astronomiczne im. M. Kopernika Zakład Astrofizyki. [dostęp 2012-09-03].
  2. Kepler-47: Our First Binary Star 2-Planet System (ang.). NASA, 2012-08-28. [dostęp 2012-09-03].
  3. Nader Haghighipour: Planets in Binary Star Systems. s. 2.
  4. A Young White Dwarf Companion to Pulsar 1620-26: Evidence for Early Planet Formation (ang.). arXiv, 2003-07-18. [dostęp 2012-07-16].
  5. Jan Pomierny: Jest pierwsza planeta z dwoma słońcami, będą następne (pol.). Astronomia.pl, 2011-09-16. [dostęp 2012-09-03].
  6. Planety z oznaczeniem podwójnej gwiazdy macierzystej w serwisie The Extrasolar Planets Encyclopaedia (ang.)
  7. Planety wykryte dzięki zmianom okresu różnych zjawisk, w tym zaćmień układu podwójnego, w serwisie The Extrasolar Planets Encyclopaedia (ang.)
  8. Adam L. Kraus, Michael J. Ireland, Lucas A. Cieza i in.. Three Wide Planetary-Mass Companions to FW Tau, ROXs 12, and ROXs 42B. „The Astrophysical Journal”.  arXiv:1311.7664 (ang.)
  9. Kontrowersyjne odkrycia planet w serwisie The Extrasolar Planets Encyclopaedia (ang.)

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Nader Haghighipour: Planets in Binary Star Systems. Dordrecht ; New York: Springer, 2010. ISBN 978-90-481-8686-0.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]