Pleszka algierska

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Pleszka algierska
Phoenicurus moussieri[1]
(Olphe-Galliard, 1852)
Osobnik sfotografowany w Parku Narodowym Souss-Massa
Osobnik sfotografowany w Parku Narodowym Souss-Massa
Systematyka
Domena eukarionty
Królestwo zwierzęta
Typ strunowce
Podtyp kręgowce
Gromada ptaki
Podgromada Neornithes
Nadrząd ptaki neognatyczne
Rząd wróblowe
Podrząd śpiewające
Rodzina muchołówkowate
Podrodzina kląskawki
Rodzaj Phoenicurus
Gatunek pleszka algierska
Kategoria zagrożenia (CKGZ)[2]
Status iucn3.1 LC pl.svg

Pleszka algierska (Phoenicurus moussieri) – gatunek małego ptaka z rodziny muchołówkowatych. Występuje w północnej Afryce. Nie jest zagrożony wyginięciem.

Taksonomia[edytuj | edytuj kod]

Po raz pierwszy gatunek opisał Léon Olphe-Galliard w 1852. Holotyp pochodził z prowincji Oran w Algierii. Nowemu gatunkowi autor nadał nazwę Erythacus Moussieri[3]. Obecnie (2017) Międzynarodowy Komitet Ornitologiczny umieszcza pleszkę algierską w rodzaju Phoenicurus. Uznaje ją za gatunek monotypowy[4]. Epitet gatunkowy upamiętnia Jeana Moussiera (1795–1850), chirurga służącego w armii francuskiej w północnej Afryce i przyrodnika[5].

Morfologia[edytuj | edytuj kod]

Długość ciała wynosi 12–13 cm[6], masa ciała 14–15 g[7]. Występuje dymorfizm płciowy. U samca wierzch ciała czarny. Widoczna biała wstawka na skrzydle oraz biały pas ciągnący się od czoła przez obszar nad okiem po boki szyi. Spód ciała i kuper rdzawoczerwone. Jesienią na czarnych piórach występują brązowe krawędzie. Samica przypomina samicę pleszki zwyczajnej (P. phoenicurus), ma jednak krótszy ogon. Spód ciała jest intensywniej pomarańczowy, wstawka na skrzydle jasna[6].

Zasięg występowania[edytuj | edytuj kod]

Pleszki algierskie zamieszkują obszar od Maroko (część Atlasu i Antyatlas) na wschód po północną Tunezję, prawdopodobnie również północno-zachodnią Libię (góry Dżabal Nafusa). Poza okresem lęgowym ptaki te przenoszą się na niżej położone tereny[7]. W 2001 po raz pierwszy przedstawiciela gatunku odnotowano w Mauretanii[8]. Pleszki algierskie stwierdzono również w Grecji (po raz pierwszy na Peloponezie, 30 marca 1988), w Walii (po raz pierwszy w kwietniu 1988), na Sycylii (po raz drugi w lutym 1987)[9][10], zalatują również na Maltę i do Hiszpanii[11].

Ekologia i zachowanie[edytuj | edytuj kod]

Wiki Loves Earth 2014dz19 à abizar tizi-ouzou.JPG

Środowiskiem życia pleszek algierskich jest makia, skalne wychodnie, otwarte lasy sosen, dębów ostrolistnych i cedrów, skraje górskich lasów oraz doliny i płaskowyże powyżej górnej granicy lasu, niekiedy z krzewami i inną niską roślinnością. W Atlasie odnotowywane od 500 do 3000 m n.p.m.[12] Są to ptaki mało płochliwe[6]. Poza sezonem lęgowym są samotnikami. Zwykle zwracają na siebie uwagę, przesiadując w wyeksponowanych miejscach – na szczycie krzewu, kamienia czy płotu. Żerują na ziemi, niekiedy również łowią owady z niskich gałęzi. Prócz owadów dorosłych żywią się ich larwami, niekiedy zjadają owoce[6]. Pleszki algierskie odzywają się cienkim gwizdem (hit) oraz miękkim czirrr. Ich pieśń stanowi skoczny cienki szczebiot o nieznacznie nieregularnej strukturze, przypominający pieśń pokrzywnicy (Prunella modularis). Zwrotki trwają 2–5 s[6].

Lęgi[edytuj | edytuj kod]

Okres lęgowy w Maroko trwa od kwietnia do czerwca (od marca w południowo-zachodniej części kraju), na wysokościach powyżej 2000 m n.p.m. prawdopodobnie od maja do czerwca (być może do sierpnia)[7]. Przeważnie pleszki algierskie wyprowadzają 1 lęg w roku, w niektórych częściach Maroko i Algierii zdarzają się dwa. Są monogamiczne i terytorialne. Gniazdo, mające formę luźnego kubeczka z trawy, sierści i piór, umieszczone jest do 2,5 m nad ziemią. Niekiedy ptaki budują je i na podłożu, między kamieniami lub kępami traw. Zniesienie liczy 3–6 jaj o białej lub jasnoniebieskiej skorupce. Pisklętami opiekują się obydwa ptaki z pary[12].

Status[edytuj | edytuj kod]

IUCN uznaje pleszkę algierską za gatunek najmniejszej troski (LC, Least Concern) nieprzerwanie od 1988 (stan w 2017). BirdLife International uznaje trend populacji za stabilny[11].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Phoenicurus moussieri, w: Integrated Taxonomic Information System (ang.).
  2. Phoenicurus moussieri. Czerwona księga gatunków zagrożonych (IUCN Red List of Threatened Species) (ang.).
  3. Léon Olph-Galliard. Note sur une espèce nouvelle d'Oiseau de l'Algiérie. „Annales des sciences physiques et naturelles, d'agriculture et d'industrie”. 4, s. 101–105, 1852. 
  4. Frank Gill & David Donsker: Chats, Old World flycatchers. IOC World Bird List (v7.3), 31 lipca 2017. [dostęp 31 grudnia 2017].
  5. James A. Jobling: Helm Dictionary of Scientific Bird Names. Christopher Helm Publishers Ltd, 2009, s. 261. ISBN 1-4081-2501-3.
  6. a b c d e Lars Svensson: Przewodnik Collinsa. Ptaki. Wyd. II. warszawa: MULTICO, 2017, s. 280–281. ISBN 978-83-7763-406-6.
  7. a b c Collar, N. & Christie, D.A.: Moussier's Redstart (Phoenicurus moussieri). W: del Hoyo, J., Elliott, A., Sargatal, J., Christie, D.A. & de Juana, E. (eds.). Handbook of the Birds of the World Alive [on-line]. 2017. [dostęp 31 grudnia 2017].
  8. Salewski, V., Schmaljohann, H. & Herremans, M.. New bird records from Mauritania. „Malimbus”. 27 (1), s. 19-32, 2005. 
  9. Europaean News. „British Birds”. 82, s. :321-32, 1989. 
  10. Mike Barrett. Moussier's Redstart: new to Britain and Ireland. „British Birds”. 85, s. 108-11, 1992. 
  11. a b Moussier's Redstart Phoenicurus moussieri. BirdLife International. [dostęp 31 grudnia 2017].
  12. a b Peter Clement: Robins and Chats. Bloomsbury Publishing, 2016, s. 431–433. ISBN 978-1-4081-5596-7.