Pluteus (grzyb)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Drobnołuszczak
Drobnołuszczak: zdjęcie
Drobnołuszczak jeleni (Pluteus cervinus)
Systematyka
Królestwo grzyby
Gromada podstawczaki
Klasa pieczarniaki
Rząd pieczarkowce
Rodzina łuskowcowate
Rodzaj drobnołuszczak
Nazwa systematyczna
Pluteus Fr.[1]
Fl. Scan.: 338 (1836)
Typ nomenklatoryczny
Pluteus cervinus (Schaeff.) P. Kumm.
Drobnołuszczak żółtonogi
Drobnołuszczak żółtawy
Drobnołuszczak pomarszczony

Pluteus Fr. (drobnołuszczak) – rodzaj grzybów z rodziny łuskowcowatych (Pluteaceae)[2].

Systematyka i nazewnictwo[edytuj | edytuj kod]

Pozycja w klasyfikacji według Index Fungorum: Pluteaceae, Agaricales, Agaricomycetidae, Agaricomycetes, Agaricomycotina, Basidiomycota, Fungi[2].

Polską nazwę nadał Władysław Wojewoda. Dawniej w piśmiennictwie mykologicznym rodzaj ten miał nazwę łuskowiec, jednak według Wojewody jest ona mylna, gdyż przedstawiciele tego rodzaju nie mają wyraźnych łusek[3]. Synonimy naukowe: Agaricus ser. Hyporhodius Fr., Hyporrhodius (Fr.) Staude, Rhodosporus J. Schröt.[4]

Charakterystyka[edytuj | edytuj kod]

Większość gatunków to saprotrofy rosnące na drewnie drzew liściastych i iglastych, nieliczne tylko rosną bezpośrednio na ziemi, tworząc mikoryzę z roślinami. Większość gatunków jest szeroko rozprzestrzeniona. Kapelusz za młodu dzwonkowaty, później szeroko rozpostarty, nigdy nie lejkowaty. Ma powierzchnię zawsze suchą, gładką, aksamitną lub pokrytą łuseczkami w kształcie włókienek, u niektórych gatunków promieniście żyłkowaną. Trzon zawsze bez pierścienia, cylindryczny, czasami tylko ze zgrubiałą podstawą, o powierzchni nagiej lub z podłużnymi włókienkami. Od kapelusza oddziela się łatwo. Miąższ białawy, u żadnego gatunku nie zmienia barwy po uszkodzeniu. Hymenofor w postaci wolnych blaszek, za młodu białych, potem różowych[5]. Nie dochodzą do trzonu. Wysyp zarodników łososioworóżowy. Zarodniki szerokoeliptyczne, gładkie, bez pory rostkowej. Trama blaszek odwrócona (strzępki w kształcie litery V biegną od zewnątrz ku środkowi), często z typowymi cystydami[6].

W Europie występuje około 50 gatunków. Żaden nie jest trujący, jedynie drobnołuszczak szarobrązowy (Pluteus cinereofuscus) zawiera pewne ilości halucynogennej psylocybiny. Teoretycznie większość gatunków jest jadalna, jednak są mało smaczne i zwykle przez grzybiarzy nie są zbierane[5].

Wiele gatunków łuskowców jest niemożliwe do rozróżnienia tylko na podstawie wyglądu zewnętrznego. Przyczyną tego jest nie tylko bardzo zbliżony wygląd niektórych gatunków, ale również duże zróżnicowanie budowy morfologicznej w obrębie jednego gatunku, co sprawia, ze czasami dwa okazy w obrębie jednego gatunku bardziej różnią się od siebie, niż okazy z różnych gatunków[5]. Nawet przez fachowców ten sam gatunek drobnołuszczak gruczołowaty (Pluteus plautus) opisywany był pod różnymi nazwami gatunkowymi. Z tego też powodu rozróżnienie niektórych gatunków możliwe jest tylko na podstawie morfologicznych szczegółów budowy[7].

Gatunki występujące w Polsce[edytuj | edytuj kod]

Wykaz gatunków (nazwy naukowe) na podstawie Index Fungorum[1]. Nazwy polskie według checklist Władysława Wojewody[3].

Przypisy

  1. 1,0 1,1 Species Fungorum. [dostęp 2012-01-02].
  2. 2,0 2,1 Index Fungorum (ang.). [dostęp 2013-11-12].
  3. 3,0 3,1 Władysław Wojewoda: Checklist of Polisch Larger Basidiomycetes. Krytyczna lista wielkoowocnikowych grzybów podstawkowych Polski. Kraków: W. Szafer Institute of Botany, Polish Academy of Scienceas, 2003. ISBN 83-89648-09-1.
  4. Species Fungorum (ang.). [dostęp 2013-11-12].
  5. 5,0 5,1 5,2 Andreas Gminder: Atlas grzybów jak bezbłędnie oznaczać 340 gatunków grzybów Europy Środkowej. 2008. ISBN 978-83-258-0588-3.
  6. Ewald Gerhardt: Grzyby – wielki ilustrowany przewodnik. KDC, s. 54. ISBN 83-7404-513-2.
  7. Till R. Lohmeyer, Ute Kũnkele: Grzyby. Rozpoznawanie i zbieranie. Warszawa: 2006. ISBN 978-1-40547-937-0.
  8. W. Wojewoda podaje polską nazwę dla synonimu Pluteus atricapillus
  9. 9,0 9,1 W Index Fungorum gatunek niezweryfikowany (10-12 2013)