Pobiedna (województwo dolnośląskie)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Pobiedna
Herb
Herb Pobiednej
Państwo  Polska
Województwo dolnośląskie
Powiat lubański
Gmina Leśna
Wysokość 401-474 m n.p.m.
Liczba ludności (III 2011) 1267[1]
Strefa numeracyjna (+48) 75
Kod pocztowy 59-814
Tablice rejestracyjne DLB
SIMC 0190160
Położenie na mapie gminy Leśna
Mapa lokalizacyjna gminy Leśna
Pobiedna
Pobiedna
Położenie na mapie powiatu lubańskiego
Mapa lokalizacyjna powiatu lubańskiego
Pobiedna
Pobiedna
Położenie na mapie województwa dolnośląskiego
Mapa lokalizacyjna województwa dolnośląskiego
Pobiedna
Pobiedna
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Pobiedna
Pobiedna
Ziemia50°56′13″N 15°17′45″E/50,936944 15,295833
Strona internetowa miejscowości

Pobiedna (niem. Wigandsthal) – wieś w Polsce, dawne miasto położone w województwie dolnośląskim, w powiecie lubańskim, w gminie Leśna.

Podział administracyjny[edytuj]

W latach 1945-1954 siedziba gminy Pobiedna. W latach 1975–1998 miejscowość położona była w województwie jeleniogórskim.

Demografia[edytuj]

Według Narodowego Spisu Powszechnego (III 2011 r.) liczyła 1267 mieszkańców[1]. Jest największą miejscowością gminy Leśna.

Historia[edytuj]

Osada została założona w roku 1667 przez Wiganda von Gersdorf jako miasto górnicze dla prześladowanych protestantów z terenów Czech.

Na przełomie lat 1803/1804 w rejonie miejscowości hrabia Adolf Traugott von Gersdorff wybudował kamienną wieżę obserwacyjną, mającą służyć do doświadczeń naukowych (pomiary prędkości światła, badanie wyładowań atmosferycznych, obserwacje planet i gwiazd)[2]. Budowlę zaprojektował hrabia von Reden. W 1850 r. wieżę odrestaurowano; od tego czasu funkcjonowała jako punkt widokowy z przyległą gospodą. Po kolejnym remoncie udostępniono ją dla turystów w 1885 r., a rok później nadano jej imię Cesarza Wilhelma[3].

Miasto utraciło prawa miejskie w 1815 roku.

W roku 1945 miejscowość została przyłączona do Polski. Jej dotychczasową ludność wysiedlono do Niemiec. [4]wygląda na obiegówkę przepisaną z "poprawnych politycznie" "źródeł" niemieckich. Potrzebne dokładne liczby tzn. ilu ewakuowało się skutkiem "Evakuationsbefehl", ilu uciekło samoczynnie przed nadciągającą Armią Czerwoną i wreszcie ilu zostało wysiedlonych po maju 1945[potrzebny przypis].

Nazwa miejscowości[edytuj]

Osada została założona w roku 1667 koło wsi Meffersdorf (dzisiejsze Unięcice, stanowiące część Pobiednej) i otrzymała z tego powodu nazwę Meffersdorfer Städtel ("Miasteczko Meffersdorfskie" wzlędnie "Miasteczko Unięcickie"). Nazwa ta jednak funkcjonowała krótko - już w latach 70. XVII wieku pojawiła się forma Wigandsthal ("Dolina Wiganda" - od imienia założyciela miasta) i to ona ostatecznie się przyjęła. Po włączeniu miejscowości do Polski w roku 1945 nadano jej nazwę Sokołów, a następnie Pobiedna, nie związaną z wcześniejszą tradycją nazewniczą[5], mimo iż znane są przykłady tworzenia polskiego nazewnictwa związanego z imieniem Wigand (zob. Wigancice, Wigancice Żytawskie). Obecna nazwa została administracyjnie zatwierdzona 7 maja 1946[6].

Zabytki[edytuj]

Według rejestru Narodowego Instytutu Dziedzictwa na listę zabytków wpisane są obiekty[7]:

  • miasto (ośrodek historyczny)
  • kościół ewangelicki, z XVIII wieku, wewnątrz barokowe nagrobki, obecnie ruina-wieża
  • cmentarz przy kościele, ewangelicki, obecnie katolicki, z XVIII w.
  • zespół pałacowy, z XVIII w.:
    • pałac barokowy[8] z 1768 r., wybudowany przez Aolfa Traugotta von Gersdorfa[9], przebudowywany na przełomie XIX i XX wieku
    • park angielski[9], pawilony ogrodowe, belweder
  • dom, Rynek 8 (dec. nr 9), z XVIII w.

inne obiekty:

  • wieża Mon Plaisir (Moja Przyjemność, później wieża Wilhelma) - wybudowana w latach 1803-1804 jako obserwatorium astronomiczne do obserwacji planet i gwiazd, pomiarów prędkości światła, badań wyładowań atmosferycznych, od 1850 r.po odrestaurowaniu atrakcja turystyczna – punkt widokowy, od 1885 r. wieża Cesarza Wilhelma[9]
  • Czarna aleja wytyczona w 1766 r. w kierunku Wolimierza[9]

Bibliografia[edytuj]

Linki zewnętrzne[edytuj]

Przypisy

  1. a b GUS: Ludność - struktura według ekonomicznych grup wieku. Stan w dniu 31.03.2011 r.
  2. Arkadiusz Lipin "Zwrócić Moją Przyjemność gwiazdom" [dostęp 28.08.2013]
  3. Arkadiusz Lipin "Pałac Gersdorfów i wieża Mon Plaisir (Cesarza Wilhelma)" [dostęp 28.08.2013]
  4. [W. Sienkiewicz, G. Hryciuk: Wysiedlenia, wypędzenia i ucieczki: 1939-1959: atlas ziem Polski; Wyd. Demart; Warszawa; 2009; ISBN 9788374274814]
  5. K. Rymut: Nazwy miast Polski, Wrocław - Warszawa - Kraków - Gdańsk 1980, s. 188.
  6. Zarządzenie Ministrów: Administracji Publicznej i Ziem Odzyskanych z dnia 7 maja 1946 r. (M.P. z 1946 r. Nr 44, poz. 85).
  7. Rejestr zabytków nieruchomych woj. dolnośląskiego. Narodowy Instytut Dziedzictwa. [dostęp 10.9.2012]. s. 101.
  8. Łuczyński Romuald M. Zamki, dwory i pałace w Sudetach, Legnica, 2008, s. 309
  9. a b c d Pałac Gersdorfów i wieża Mon Plaisir. www.goryizerskie.pl. [dostęp 11.09.2015].