Pochód azowski (1695-1696)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Pochód azowski 1695–1696
Wojna rosyjsko-turecka
Ilustracja
Zdobycie Azowa przez cara Piotra I
Czas 16951696
Miejsce Azow
Terytorium Krym
Wynik zwycięstwo Rosjan
Strony konfliktu
Turcja
Chanat Krymski
Carstwo Rosyjskie
Hetmanat
Dowódcy
Iwan Mazepa
Borys Szeremietiew
Siły
nieznane nieznane
Straty
nieznane nieznane
brak współrzędnych

Pochód azowski (1695–1696) – atak wojsk i floty rosyjskiej, wraz z kozactwem naddnieprzańskim na Azow oraz tereny w dolnym biegu Dniepru w czasie wojny rosyjsko-tureckiej (1686–1700). Następstwem pochodu było zdobycie przez cara Piotra I fortecy Azow i ujścia rzeki Don.

I pochód[edytuj | edytuj kod]

Pierwsza wyprawa rozpoczęła się na wiosnę 1695. Na Azow ruszyła armia rosyjska (31 tysięcy ludzi, 170 armat). Jednocześnie z Naddnieprza ruszyła armia w sile 120 tysięcy kozaków na czele z hetmanem Iwanem Mazepą przy współudziale małego oddziału moskiewskiego Borysa Szeremietiewa, którzy w lipcu zdobyli kilka małych twierdz turecko-tatarskich (Kyzykermen, Tawań i inne). Po osiągnięciu ujścia Donu wojska rosyjskie rozpoczęły oblężenie twierdzy azowskiej. Szturmy w dniach 15 sierpnia (5 sierpnia według ówczesnego kalendarza rosyjskiego) i 5 października (25 września) doprowadziły jednak do bardzo poważnych strat i w listopadzie 1695 wojska rosyjskie odstąpiły.

II pochód[edytuj | edytuj kod]

W końcu roku 1695 rozpoczęto przygotowania do drugiego pochodu na Azow. Zbudowano prawie 30 statków wojennych. W kwietniu 1696 wojska moskiewskie (75 tysięcy ludzi) wyruszyły w stronę Azowa pieszo i na statkach. W końcu kwietnia z Ukrainy wyruszył korpus kozacki (15 tysięcy ludzi) na czele z pułkownikiem czernihowskim Jakiwem Łyzohubem. Druga część wojsk rosyjskich wraz z armią kozacką (70 tysięcy ludzi) ruszyła z dolnego biegu Dniepru. W czerwcu 1696 Azow został otoczony z lądu i zablokowany z morza przez flotę rosyjską. Po zaciekłym szturmie wojsk kozackich w dniach 27–29 lipca 1696 forteca skapitulowała.

Rezultat[edytuj | edytuj kod]

Traktat pokojowy między Rosją a Turcją zawarty w lipcu 1700 w Konstantynopolu oddawał Azow Rosjanom ale już w lipcu 1711 car Piotr I musiał oddać twierdzę Turkom w wyniku traktatu pruckiego. Ostatecznie Azow został włączony do Imperium Rosyjskiego w 1739 w wyniku traktatu belgradzkiego jako miasto zdemilitaryzowane, zaś prawo jego fortyfikacji Rosja uzyskała w 1774, w traktacie w Küczük Kajnardży.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Українська радянська енциклопедія.
  • Історія СРСР, т. 1. К., 1950.
  • Очерки истории СССР. Период феодализма. М., 1954.
  • Дядиченко В: Участь українських козацьких полків в Азовсько-Дніпровських походах 1695—1696 рр. w: Наукові записки інституту історії України, 1952, т. 4.