Pochwiak okazały

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Pochwiak okazały
Ilustracja
Systematyka
Domena eukarionty
Królestwo grzyby
Gromada grzyby podstawkowe
Klasa pieczarniaki
Rząd pieczarkowce
Rodzina drobnołuszczakowate
Rodzaj Volvopluteus
Gatunek pochwiak okazały
Nazwa systematyczna
Volvopluteus gloiocephalus (DC.) Vizzini, Contu & Justo
Beitr. Kenntn. Pilze Mitteleur. 2: 78 (1986)
Pochwiak okazały: drugie zdjęcie
Dolna strona kapelusza

Pochwiak okazały Volvopluteus gloiocephalus (DC.) Vizzini, Contu & Justo) – gatunek grzybów należący do rodziny drobnołuszczakowatych (Pluteaceae)[1].

Systematyka i nazewnictwo[edytuj]

Pozycja w klasyfikacji według Index Fungorum: Volvaria, Pluteaceae, Agaricales, Agaricomycetidae, Agaricomycetes, Agaricomycotina, Basidiomycota, Fungi[1].

Gatunek ten po raz pierwszy został opisany w 1815 r. przez Augustina Pyramus de Candolle`a jako Agaricus glojocephalus, potem przez różnych mykologów jeszcze wielokrotnie był klasyfikowany pod różnymi nazwami. W 2011 r. Vizzini, Contu & Justo zaklasyfikowali go jako Volvopluteus gloiocephalus[1].

Obecnie ma około 20 synonimów naukowych. Niektóre z nich[2]:

  • Agaricus gloiocephalus DC. 1815
  • Agaricus speciosus Fr. 1818
  • Amanita speciosa Fr. 1818
  • Pluteus speciosus (Fr.) Fr. 1836
  • Volvaria gloiocephala (Fr.) Gillet 1876
  • Volvaria speciosa (Fr.) P. Kumm. 1871
  • Volvaria gloiocephala var. abyssinica Henn. 1891
  • Volvaria speciosa (Fr.) P. Kumm. 1871 f. speciosa
  • Volvaria speciosa var. gloiocephala (DC.) R. Heim 1936
  • Volvariella gloiocephala (DC.) Wasser 1988
  • Volvaria speciosa (Fr.) P. Kumm. 187) f. speciosa
  • Volvariella gloiocephala var. speciosa (Fr.) Bon 1993
  • Volvariella speciosa (Fr.) Singer 1951
  • Volvariella speciosa f. gloiocephala (DC.) Courtec. 1984
  • Volvariopsis gloiocephala (DC.) Murrill 1917
  • Volvariopsis speciosa (Fr.) Murrill 1918

Polską nazwę nadali mu Barbara Gumińska i Władysław Wojewoda w 1968 r. W polskim piśmiennictwie mykologicznym gatunek ten opisywany był też jako bedłka wytworna lub bedłka okazała[3]. Nazwy te nie są obecnie spójne z nazwą naukową.

Morfologia[edytuj]

Kapelusz

Osiąga średnicę 5-12(15) cm. Białawy, barwy kości słoniowej z szarym, szarobrązowawym środkiem. Młody jajowaty, potem rozpostarty z uwypukleniem w centrum. Skórka naga, rzadko z białymi szczątkami osłony, podczas wilgotnej pogody śluzowata[4]

Trzon

Brudnobiaławy. Równogruby, długi, smukły, głęboko tkwiący w glebie. Bez pierścienia, suchy i gładki. Podstawa ze skórkowatą, białą pochwą[4].

Blaszki

Białe, z wiekiem łososioworóżowe. Dość szerokie i gęste, wolne[4].

Miąższ

Biały, miękki. Zapach przypominający rzodkiew, smak łagodny[4].

Cechy mikroskopowe

Wysyp zarodników łososioworóżowy. Zarodniki o rozmiarach 14-18,5x 8-10 µm[4]. Są elipsoidalne lub nieco jajowate i wydłużone. Maczugowate lub wrzecionowate cheilocystydy mają rozmiar 45-150x 12-15 µm. Czasami posiadają brodawkę na szczycie. Licznie występują pleurocystydy o podobnym kształcie i rozmiarach[5].

Występowanie i siedlisko[edytuj]

Występuje w rozproszeniu w Europie, a także w wielu miejscach na świecie[6]. W piśmiennictwie naukowym podano liczne stanowiska tego gatunku na terenie Polski[3]. Nie jest jednak grzybem często spotykanym[5].

Owocniki wyrastają zwykle gromadnie, od maja do października, na polach uprawnych, łąkach, w parkach, w ogrodach, na glebie nawożonej. Najłatwiej znaleźć go jesienią w zasiewach oziminy – wystające kapelusze są widoczne z dużej odległości. Saprotrof[4].

Znaczenie[edytuj]

Saprotrof, grzyb jadalny, jednak ze względu na niebezpieczeństwo pomylenia z trującymi muchomorami mogą go zbierać tylko znawcy[4].

Gatunki podobne[edytuj]

Gatunek ten, z uwagi na pewne zewnętrzne podobieństwo do białych, śmiertelnie trujących muchomorów (na przykład muchomor jadowity (Amanita virosa)) może być zbierany wyłącznie przez grzybiarzy dobrze znających jego cechy. Pochwiaki odróżniają się różową barwą wysypu zarodników (i dojrzałych blaszek) od muchomorów, które charakteryzują się białym wysypem zarodników i taką samą barwą dojrzałych blaszek. Dodatkowo muchomory maja pierścień, którego brak u pochwiaków[4].

Przypisy

  1. a b c Index Fungorum (ang.). [dostęp 2013-09-15].
  2. Species Fungorum (ang.). [dostęp 2013-09-15].
  3. a b Władysław Wojewoda: Checklist of Polish Larger Basidiomycetes. Krytyczna lista wielkoowocnikowych grzybów podstawkowych Polski. Kraków: W. Szafer Institute of Botany, Polish Academy of Sciences, 2003. ISBN 83-89648-09-1.
  4. a b c d e f g h Ewald Gerhardt: Grzyby – wielki ilustrowany przewodnik. s. 50. ISBN 83-7404-513-2.
  5. a b Alina Skirgiełło: Grzyby (Mycota), podstawczaki (Basidiomycota), łuskowcowate (Pluteaceae). Kraków: Instytut Botaniki im. W. Szafera PAN, 1999. ISBN 83-85444-66-1.
  6. Andreas Gminder: Atlas grzybów. Jak bezbłędnie oznaczać 340 gatunków grzybów Europy Środkowej. Warszawa: Weltbild, 2011. ISBN 978-83-258-0588-3.