Pochwodziób czarnodzioby

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Pochwodziób czarnodzioby
Chionis minor[1]
Hartlaub, 1841
Ilustracja
Pochwodziób czarnodzioby z Wysp Kerguelena
Systematyka
Domena eukarionty
Królestwo zwierzęta
Typ strunowce
Podtyp kręgowce
Gromada ptaki
Podgromada Neornithes
Infragromada ptaki neognatyczne
Rząd siewkowe
Podrząd siewkowce
Rodzina pochwodzioby
Rodzaj Chionis
Gatunek pochwodziób czarnodzioby
Podgatunki[1][2]
  • pochwodziób czarnonogi[3], Chionis minor crozettensis (Sharpe, 1896)
  • Chionis minor marionensis Reichenow, 1908
  • pochwodziób czarnodzioby[3], Chionis minor minor Hartlaub, 1841
  • Chionis minor nasicornis Reichenow, 1904
Kategoria zagrożenia (CKGZ)[4]
Status iucn3.1 LC pl.svg

Pochwodziób czarnodzioby[3] (Chionis minor) – gatunek średniej wielkości ptaka z rodziny pochwodziobów (Chionidae). Występuje na subantarktycznych wyspach południowego Oceanu Indyjskiego.

Systematyka[edytuj | edytuj kod]

Gatunek został opisany naukowo przez G. Hartlauba w 1841 roku. Miejsce typowe nie zostało wskazane (opisywany był okaz z kolekcji w Lejdzie)[5], ale egzemplarz pochodził z Wysp Kerguelena. Epitet gatunkowy minor oznacza „mniejszy”. Wyróżniane są cztery podgatunki żyjące na odosobnionych archipelagach, między którymi praktycznie nie następuje mieszanie genów (oprócz przypadków zawędrowania ptaka za pośrednictwem statku)[6].

Charakterystyka[edytuj | edytuj kod]

Pochwodziób czarnodzioby jest średniej wielkości ptakiem, mierzy od 38 do 41 cm, rozpiętość skrzydeł to 74–79 cm, a masa ciała dorosłego osobnika to 450–760 g[6]. Samice są nieco mniejsze od samców[7]. Dziób, jego rogowa pochewka i skóra twarzy są charakterystycznie czarne, obrączka oczna jest różowa[6]. Upierzenie jest białe, nogi są krótkie, od różowobiałych do purpurowoczarnych i nie mają błon między palcami. Młode ptaki mają generalnie ciemniejsze nogi[7].

Występowanie[edytuj | edytuj kod]

Gatunek występuje na dużym obszarze[4], jego cztery podgatunki zamieszkują Wyspy Księcia Edwarda (marionensis), Wyspy Crozeta (crozettensis), Wyspy Kerguelena (minor) oraz Wyspy Heard i McDonalda (nasicornis)[6].

Pożywienie[edytuj | edytuj kod]

Ptaki te są wszystkożerne i oportunistyczne. Żerują w strefie międzypływowej, jedząc glony, mięczaki, pierścienice, stawonogi, skorupiaki (jak kryl), ryby i kałamarnice. Podkradają pokarm złowiony przez pingwiny, zjadają ich jaja i małe pisklęta. Jedzą także myszy, resztki ludzkiego jedzenia i pokarm zwierząt domowych, padlinę, odchody pingwinów i płetwonogich, a nawet ich krew, mleko i łożyska. Dieta zimą składa się głównie z glonów, latem obejmuje więcej pokarmu zwierzęcego[6][7].

Zachowania[edytuj | edytuj kod]

Jajo pochwodzioba czarnodziobego

Pochwodziób czarnodzioby gnieździ się w parach, w sąsiedztwie kolonii ptaków morskich takich jak pingwiny i kormorany, oprócz części Wysp Kerguelena. Latem niemal wszystkie pochwodzioby czarnodziobe można spotkać w koloniach pingwinów, szczególnie pingwinów skalnych i złotoczubych[6][7].

Na Wyspie Heard pary w październiku (wiosną) zajmują terytoria i budują gniazda z trawy, czasem piór pingwinów i innych znalezionych przedmiotów. Samica składa 2–3 jaja, z których zwykle wykluwają się dwa pisklęta. Wysiadywaniem jaj przez 19 dni zajmuje się oboje rodziców. Zdarza się, że w pary łączą się dwie samice[7].

Poza sezonem lęgowym tworzy luźne grupy liczące od 2 do 20 ptaków, żerujące na wybrzeżach w sąsiedztwie kolonii pingwinów i haremów mirungi południowej (słoni morskich)[7]. Ptaki te są osiadłe, czasem przemieszczają się w obrębie archipelagu w poszukiwaniu lepszych żerowisk[6]. Jeśli warunki pozwalają, ptaki te spędzają dużo czasu kąpiąc się w strumieniach i oczkach wodnych na wybrzeżu. Choć mogą się zapuszczać w głąb wysp, na Wyspie Heard stwierdzono, że unikają terenów porośniętych trawą tussock. Mniej niż połowa piskląt dożywa dorosłości; oczekiwana długość życia tych które przetrwają to 8 lat, mogą dożyć 14 lat. Dorosłe ptaki są często chwytane i zabijane przez skuy, młode czasem padają ofiarą kanibalizmu[7].

Status i ochrona[edytuj | edytuj kod]

Ocenia się, że łącznie żyje 13–20 tysięcy tych ptaków, z czego 8,7–13 tysięcy dorosłych osobników. Liczebność tego gatunku przypuszczalnie maleje na skutek drapieżnictwa ze strony gatunków inwazyjnych, występujących na wyspach Subantarktyki[4]. Takim zagrożeniem są zdziczałe koty, które powiązano ze spadkiem liczebności populacji na Wyspach Crozeta[7]. Zasięg występowania pochwodzioba czarnodziobego jest jednak duży, a szacowane tempo malenia populacji dość małe, aby był uznawany za gatunek najmniejszej troski[4].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b Chionis minor, w: Integrated Taxonomic Information System (ang.).
  2. F. Gill, D. Donsker & P. Rasmussen (red.): Grebes, flamingos, buttonquail, plovers, painted-snipes, jacanas, plains-wanderer, seedsnipes (ang.). IOC World Bird List (v10.2). [dostęp 2020-08-19].
  3. a b c Systematyka i nazwy polskie za: P. Mielczarek & M. Kuziemko: Rodzina: CHIONIDAE Lesson, 1828 (wersja: 2016-04-26). W: Kompletna lista ptaków świata [on-line]. Instytut Nauk o Środowisku Uniwersytetu Jagiellońskiego. [dostęp 2020-08-19].
  4. a b c d BirdLife International 2016, Chionis minor, [w:] The IUCN Red List of Threatened Species 2016, wersja 2016-3, DOI10.2305/IUCN.UK.2016-3.RLTS.T22693567A93413079.en [dostęp 2017-05-18] (ang.).
  5. G. Hartlaub. Nouvelle Espèce de Bec en fourreau (Chionis), par M. Hartlaub. „Revue zoologique”. 22, s. 5, 1841. Société Cuvierienne (fr.). 
  6. a b c d e f g Burger, A.E. & Kirwan, G.M.: Black-faced Sheathbill (Chionis minor). W: J. del Hoyo, A. Elliott, J. Sargatal, D.A. Christie, E. de Juana (red.): Handbook of the Birds of the World Alive. Barcelona: Lynx Edicions, 2017. [dostęp 2017-05-18]. (ang.)
  7. a b c d e f g h Chionis minor nasicornis – Black-faced Sheathbill (Heard Island) (ang.). W: Species Profile and Threats Database [on-line]. Australian Government Departament of the Environment and Energy. [dostęp 2017-05-18].

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]