Pocysterskie Opactwo w Krzeszowie

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Pocysterskie Opactwo w Krzeszowie
Distinctive emblem for cultural property.svg nr rej. A/1989/489[1] z 1959-02-2020 lutego 1959
Zabudowania klasztorne
Zabudowania klasztorne
Państwo  Polska
Miejscowość Krzeszów
Kościół rzymskokatolicki
Rodzaj klasztoru opactwo
Obiekty sakralne
Bazylika Wniebowzięcia Najświętszej Marii Panny
Kościół św. Józefa
Zabudowania klasztorne Dom Opata, Klasztor Benedyktynek, Wielka Kalwaria Krzeszowska, Betlejem (Krzeszów), Kaplica św. Anny na Górze Świętej Anny
Fundator Anna Przemyślidka
Styl Barok
Data budowy 1242
Położenie na mapie gminy wiejskiej Kamienna Góra
Mapa lokalizacyjna gminy wiejskiej Kamienna Góra
Pocysterskie Opactwo w Krzeszowie
Pocysterskie Opactwo w Krzeszowie
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Pocysterskie Opactwo w Krzeszowie
Pocysterskie Opactwo w Krzeszowie
Położenie na mapie województwa dolnośląskiego
Mapa lokalizacyjna województwa dolnośląskiego
Pocysterskie Opactwo w Krzeszowie
Pocysterskie Opactwo w Krzeszowie
Położenie na mapie powiatu kamiennogórskiego
Mapa lokalizacyjna powiatu kamiennogórskiego
Pocysterskie Opactwo w Krzeszowie
Pocysterskie Opactwo w Krzeszowie
Ziemia50°44′04″N 16°04′20″E/50,734444 16,072222

Pocysterskie Opactwo w Krzeszowie – kompleks najwyższej światowej klasy zabytków, których początki sięgają XIII wieku. Opactwo nazywane "Europejską Perłą Baroku" przynależy do diecezji legnickiej, wcześniej zamieszkane przez benedyktynów i cystersów. Znajduje się w Krzeszowie, w województwie dolnośląskim. W 2004 uznany za Pomnik historii[2]. Część obiektów udostępniona jest dla zwiedzających. Na miejscu funkcjonuje Parafia Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny oraz Opactwo Sióstr Benedyktynek zamieszkujące część klasztorną.

Historia[edytuj | edytuj kod]

W roku 1242 Anna Przemyślidka, wdowa po Henryku II Pobożnym założyła w Krzeszowie parafię benedyktyńską i sprowadziła benedyktynów z Opatowic we wschodnich Czechach. Z niewiadomych przyczyn benedyktyni opuścili Krzeszów w roku 1289. Bolko I Surowy ustanowił w 1292 nową fundację dla cystersów, nadając mu 14 wsi i miasto Lubawka. Sprowadził mnichów z Henrykowa.

Podczas wojen husyckich 1414-1426 klasztor został spustoszony. Gdy Śląsk został w 1741 roku zdobyty przez Prusy, nastąpiła jego stopniowa sekularyzacja, natomiast kościół klasztorny został przemianowany na parafialny. Ze względu na zły stan gotyckiej części claustrum podjęto decyzję o jego częściowej rozbiórce, a pozostałe skrzydło przeznaczono na szkołę i mieszkania. Dom gościnny stał się siedzibą nadleśnictwa. W wyniku pożaru w 1913 r. spłonął hełm północnej wieży, jego odbudowę rozpoczęto dopiero 3 sierpnia 1930 r., rekonstrukcję ukończono 12 lipca 1931 r.[3] W roku 1919 opustoszały klasztor został przejęty przez wysiedlonych z Pragi benedyktynów z klasztoru Emaus. Papież Pius XI podniósł konwent w 1924 roku do rangi opactwa, dzięki czemu zyskał na znaczeniu jako punkt odnowy duchowej.

3 września 1940 klasztor przejęły władze III Rzeszy, w związku z czym benedyktyni zostali zmuszeni do opuszczenia klasztoru. Część z nich powołano do wojska, czternastu zginęło na wojnie. W klasztorze umieszczono m.in. Niemców karpackich, od 5 października 1941 Żydów śląskich przed ich wywiezieniem do obozu Theresienstadt, natomiast zimą 1944-1945 niemieckich przesiedleńców z Węgier jako "gości Führera". Pod koniec wojny w klasztorze ukryto zbiory Biblioteki Pruskiej z Berlina. Ocalałe zbiory zostały przejęte przez władze polskie i zdeponowane w Bibliotece Jagiellońskiej. W 1946 klasztor objęły ss. benedyktynki ze Lwowa, jednak techniczny stan klasztoru był już wtedy fatalny, co spowodowało ciągnące się latami remonty. Kompleksowy remont całego zespołu przeprowadzono po 1997 roku[4].

Cały kompleks składa się z: kościoła klasztornego, klasztoru, ogrodu, kościoła bractwa św. Józefa, domu gościnnego opata oraz budynków pomocniczych. Pierwszy powstał romański kościół, który został wzniesiony w końcu XIII wieku i poświęcony w roku 1292, gdy przybyli do niego pierwsi zakonnicy. Obecny barokowy kościół projektowali architekci z kręgu Kiliana Ignaca Dientzenhofera w latach 1728-1735. Fasadę o dwu wieżach projektował Ferdynand Maksymilian Brokoff.

Galeria[edytuj | edytuj kod]

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Baldwin Ziętara i in.: Krzeszów uświęcony łaską, Wydawnictwo Uniwersytetu Wrocławskiego, Wrocław 1997, ​ISBN 83-229-1275-7
  • Narodowy Instytut Dziedzictwa. [dostęp 2017-12-07].
  • Strona fundacji EUROPEJSKA PERŁA BAROKU oraz Parafii pw. Wniebowzięcia NMP w Krzeszowie - www.opactwo.eu
  • Łużyniecka E., Średniowieczny klasztor cysterski w Krzeszowie na podstawie ostatnich badań architektonicznych, „Czasopismo Techniczne. Architektura” 2011, R. 108, z. 23, 7-A, s. 441–460
  • Kapałczyński W., Prace remontowo-konserwatorskie w okresie powojennym. Stan obecny zabytków zespołu w Krzeszowie, [w:] H. Dziurla, K. Bobowski (red.), Krzeszów uświęcony łaską, Wydawnictwo UWr, Wrocław 1997, s. 360–375.
  • Provinzial-Konservator der Kunstdenkmäler Niederschlesien zu Breslau, Archiwum Państwowe we Wrocławiu, nr 252, nr 250 – Kościół klasztorny w Krzeszowie

Przypisy[edytuj | edytuj kod]