Podejźrzon rutolistny

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Podejźrzon rutolistny
Ilustracja
Podejźrzon rutolistny (po lewej)
Systematyka[1]
Domena eukarionty
Królestwo rośliny
Podkrólestwo naczyniowe
Klad monilofity
Klasa psylotowe
Rząd nasięźrzałowce
Rodzaj podejźrzon
Gatunek podejźrzon rutolistny
Nazwa systematyczna
Botrychium multifidum (S. G. Gmel.) Rupr.
Beitr. Pflanzenk. Russ. Reiches 40 1859[2]
Synonimy

Botrychium matricariae Spreng.

Podejźrzon rutolistny (Botrychium multifidum (S. G. Gmel.) Rupr.) – gatunek psylota z rodziny nasięźrzałowatych.

Rozmieszczenie geograficzne[edytuj]

Występuje wokółbiegunowo w Europie, Azji i Ameryce Północnej. W Europie występuje tylko w północno-wschodniej i środkowej części, a jego południowa granica zasięgu dochodzi do Alp i Karpat. W Polsce występuje w rozproszeniu na całym niemal obszarze kraju, najczęściej w północno-wschodniej części[3].

Morfologia[edytuj]

Pokrój 
Drobna roślina do 25 cm wysokości. Pod ziemią krótkie kłącze
Liście 
Składa się z 1-3 liści, przy czym jeden z nich to liść spełniający również funkcje liścia zarodnionośnego. Wszystkie liście wyrastają z wspólnego, bardzo krótkiego ogonka znajdującego się pod ziemią. Blaszka liścia płonnego jest 2-3-krotnie pierzasta i ma ogólny zarys trójkątny lub pięcioboczny. Jej ogonek jest słabo owłosiony. Największe są odcinki nasadowe 1. rzędu. Odcinki ostatniego rzędu mają karbowane brzegi. Osadzona na długim ogonku część zarodnionośna ma kształt wiechy[3].
Pęd zarodnionośny
Liść
Pokrój

Biologia i ekologia[edytuj]

Bylina, geofit. Rośnie na ubogich łąkach, polanach, w młodnikach i na brzegach lasów. Zarodniki dojrzewają od lipca do września. Liczba chromosomów 2n=90[3].

Zagrożenia i ochrona[edytuj]

Roślina objęta w Polsce ścisłą ochroną gatunkową od 2001 roku[4][5]. Umieszczona jest na Czerwonej liście roślin i grzybów Polski (2006) pośród gatunków wymierających, krytycznie zagrożonych (kategoria zagrożenia E)[6] . W wydaniu z 2016 roku otrzymała kategorię CR (krytycznie zagrożony)[7]. Tę samą kategorię posiada w Polskiej Czerwonej Księdze Roślin[8].

Przypisy

  1. Smith, A. R., K. M. Pryer, E. Schuettpelz, P. Korall, H. Schneider & P. G. Wolf: A classification for extant ferns (ang.). Taxon 55(3): 705–731, 2006. [dostęp 2009-11-11].
  2. The Plant List. [dostęp 2017-01-11].
  3. a b c Zbigniew Mirek, Halina Piękoś-Mirkowa: Czerwona księga Karpat Polskich. Kraków: Instytut Botaniki PAN, 2008. ISBN 978-83-89648-71-6.
  4. Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 11 września 2001 r. w sprawie listy gatunków roślin rodzimych dziko występujących objętych ochroną gatunkową ścisłą częściową oraz zakazów właściwych dla tych gatunków i odstępstw od tych zakazów (Dz.U. 2001 nr 106 poz. 1167).
  5. Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 9 października 2014 r. w sprawie ochrony gatunkowej roślin Dz.U. 2014 nr 0 poz. 1409.
  6. Red list of plants and fungi in Poland. Czerwona lista roślin i grzybów Polski. Zbigniew Mirek, Kazimierz Zarzycki, Władysław Wojewoda, Zbigniew Szeląg (red.). Kraków: Instytut Botaniki im. W. Szafera, Polska Akademia Nauk, 2006. ISBN 83-89648-38-5.
  7. Kaźmierczakowa R., Bloch-Orłowska J., Celka Z., Cwener A., Dajdok Z., Michalska-Hejduk D., Pawlikowski P., Szczęśniak E., Ziarnek K.: Polska czerwona lista paprotników i roślin kwiatowych. Polish red list of pteridophytes and flowering plants. Kraków: Instytut Ochrony Przyrody Polskiej Akademii Nauk, 2016. ISBN 978-83-61191-88-9.
  8. Zarzycki K., Kaźmierczakowa R., Mirek Z.: Polska Czerwona Księga Roślin. Paprotniki i rośliny kwiatowe. Wyd. III. uaktualnione i rozszerzone.. Kraków: Instytut Ochrony Przyrody PAN, 2014. ISBN 978-83-61191-72-8.