Podolsze

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Podolsze
Państwo  Polska
Województwo małopolskie
Powiat oświęcimski
Gmina Zator
Wysokość 226 m n.p.m.
Liczba ludności (2013) 1468
Strefa numeracyjna (+48) 33
Kod pocztowy 32-640 Zator
Tablice rejestracyjne KOS
SIMC 0076836
Położenie na mapie województwa małopolskiego
Mapa lokalizacyjna województwa małopolskiego
Podolsze
Podolsze
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Podolsze
Podolsze
Położenie na mapie świata
Mapa lokalizacyjna świata
Podolsze
Podolsze
Ziemia 50°00′44″N 19°26′05″E/50,012222 19,434722

Podolszewieś w Polsce położona w województwie małopolskim, w powiecie oświęcimskim, w gminie Zator.

W latach 1975-1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa bielskiego.

Nazwa[edytuj]

Nazwę miejscowości w zlatynizowanej staropolskiej formie Podolsche villa wymienia w latach (1470-1480) Jan Długosz w księdze Liber beneficiorum dioecesis Cracoviensis.[1]

Historia[edytuj]

W latach (1470-1480) Jan Długosz w księdze Liber beneficiorum dioecesis Cracoviensis jako właściciela miejscowości podaje Mikołaja Myszkowskiego herbu Jastrzębiec.[2]

Największa i najludniejsza wieś w gminie Zator, położona na lewym brzegu Skawy w pobliżu jej ujścia do Wisły. Założona w XIII w. W roku 1420 książę Kazimierz nadał wieś na mocy przywileju rycerzowi Rachwaldowi, prawdopodobnie pochodzenia niemieckiego, zobowiązując go do odbudowy wsi po pożarze. Od 1482r. stanowiła własność Mikołaja Porębskiego, na przełomie XVI/XVII w. była w posiadaniu Myszkowskich, którzy w 1627r. darowali ją klasztorowi Dominikanów w Krakowie. Po I rozbiorze sprzedana na licytacji jako dobra zakonne. Ostatnio, do 1939r. była własnością Potockich. Ze względu na bogate zarośla wikliny i olszyny porastające brzegi Wisły i Skawy słynęła z wyrobów wikliniarskich. W książce B. Marczewskiego, czytamy: ,,W Podolszu .wypiekają obwarzanki, wyplatają półkoszki i trudnią się łupaniem wikliny, którą Żydzi wykupują na pniu". Wydobywano tutaj również niskoprocentową rudę żelaza i wytapiano w dymarkach, których ślady napotkano w dolinie Skawy podczas eksploatacji żwiru. W sąsiedztwie wsi znajduje się duży kompleks stawów rybnych - Gospodarstwo Rybackie Przeręb, własność RZD w Zatorze. Przeręb wraz z Przeciszowem odkupili od Łucji Przerębskiej w II pół. XIX w. Wąsowiczowie, następnie przeszedł w posiadanie Potockich. Dworek z XIX w. zamieszkiwał ówczesny zarządca, obecnie mieszczą się tutaj biura oraz mieszkania. Stawy na Przerębie, wśród nich największe Pilawa i Leliwa, zrekultywowane w ostatnich latach są siedliskiem licznych stad łabędzi (w r. 1991 odnotowano 800 sztuk), kormoranów i ślepowronów podlegających ochronie. W pobliżu mostu na Wiśle wybudowano w ostatnich latach stopień wodny i port stanowiący fragment drogi wodnej łączącej południową Polskę, głównie Śląsk, z Bałtykiem.[3]

Demografia[edytuj]

Jest to największa i najludniejsza wieś w tej gminie (obok takich jak Graboszyce, Grodzisko, Laskowa, Łowiczki, Palczowice, Rudze, Smolice, Trzebieńczyce), ma ona powierzchnie 10,85 km 2 oraz ok. 1400 mieszkańców.

Geografia[edytuj]

Podolsze to niewielka miejscowość leżąca w pobliżu wschodniego skraju Kotliny Oświęcimskiej, na lewym brzegu Skawy, w pobliżu jej ujścia do Wisły, w widłach obu tych rzek. Leży ona na wysokości ok. 226 m n.p.m., w województwie małopolskim, w gminie Zator. Od zachodu rozlewa się duży kompleks stawów rybnych, wśród nich największa Pilawa i Leliwa. Stawy są siedliskiem licznych stad łabędzi, kormoranów i ślepowronów podlegających ochronie.

Gospodarka[edytuj]

Znajdują się tu m.in. obszerne plantacje wikliny.

Na terenie Podolsza znajdują się liczne kompleksy stawów rybnych, należących do Rybackiego Zakładu Doświadczalnego Instytutu Rybactwa Śródlądowego w Olsztynie, które należą do gospodarstwa rybackiego Przyręb, wraz ze stawami w Zatorze, Przeciszowie i Lesie. Oprócz Przyrębu jest jeszcze gospodarstwo rybne na Bugaju oraz w Spytkowicach. Kompleks tych stawów jest drugim w Polsce pod względem wielkości, po okolicach Milcza. Łącznie mają one około 1300 ha powierzchni, w około 200 stawach, w których jest prowadzona hodowla (głównie karpia konsumpcyjnego) i doświadczenia nad rybami słodkowodnymi (w Laskowej).

Do największych z Podolszańskich stawów należą: Pilawa (73 ha) i Leliwa (59,3 ha), których nazwy przypominają herby dawnych właścicieli. Pływają i latają tysiące kaczek w kilku gatunkach, łysek, perkozów, mew, rybitw, kurek wodnych i innych. Oprócz stawów hodowlanych, znajdują się tu jeziora należące do Polskiego Związku Wędkarstwa.

Turystyka[edytuj]

Przez Podolsze biegnie żółty Szlak Zabytków Ziemi Oświęcimskiej, z Zatora do Oświęcimia. W Podolszu nie ma żadnej bazy noclegowej.

Zobacz też[edytuj]

Przypisy

  1. Joannis Długosz Senioris Canonici Cracoviensis, "Liber Beneficiorum", Aleksander Przezdziecki, Tom VII, Kraków 1864, str.83.
  2. Joannis Długosz Senioris Canonici Cracoviensis, "Liber Beneficiorum", Aleksander Przezdziecki, Tom VII, Kraków 1864, str.83.
  3. Podolsze - Strona Urzędu Miasta w Zatorze, www.zator.pl [dostęp 2016-01-18].