Podolsze

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Podolsze
Państwo  Polska
Województwo małopolskie
Powiat oświęcimski
Gmina Zator
Wysokość 226 m n.p.m.
Liczba ludności (2013) 1468
Strefa numeracyjna (+48) 33
Kod pocztowy 32-640[1]
Tablice rejestracyjne KOS
SIMC 0076836
Położenie na mapie województwa małopolskiego
Mapa lokalizacyjna województwa małopolskiego
Podolsze
Podolsze
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Podolsze
Podolsze
Ziemia50°00′44″N 19°26′05″E/50,012222 19,434722
Strona internetowa miejscowości

Podolszewieś w Polsce położona w województwie małopolskim, w powiecie oświęcimskim, w gminie Zator.

W 1595 roku wieś położona w powiecie śląskim województwa krakowskiego była własnością Aleksandra Myszkowskiego[2]. W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa bielskiego.

Nazwa[edytuj | edytuj kod]

Nazwę miejscowości w zlatynizowanej staropolskiej formie Podolsche villa wymienia w latach (1470-1480) Jan Długosz w księdze Liber beneficiorum dioecesis Cracoviensis[3].

Części wsi[edytuj | edytuj kod]

Integralne części wsi Podolsze[4][5]
SIMC Nazwa Rodzaj
0076871 Grzybiące przysiółek
0076842 Kraj część wsi
0076859 Pastwisko część wsi
0076865 Podjarki część wsi
0076888 Przeręb przysiółek

Historia[edytuj | edytuj kod]

W latach (1470-1480) Jan Długosz w księdze Liber beneficiorum dioecesis Cracoviensis jako właściciela miejscowości podaje Mikołaja Myszkowskiego herbu Jastrzębiec[3].

Największa i najludniejsza wieś w gminie Zator, położona na lewym brzegu Skawy w pobliżu jej ujścia do Wisły. Założona w XIII w. W roku 1420 książę Kazimierz nadał wieś na mocy przywileju rycerzowi Rachwaldowi, prawdopodobnie pochodzenia niemieckiego, zobowiązując go do odbudowy wsi po pożarze. Od 1482r. stanowiła własność Mikołaja Porębskiego, na przełomie XVI/XVII w. była w posiadaniu Myszkowskich, którzy w 1627r. darowali ją klasztorowi Dominikanów w Krakowie. Po I rozbiorze sprzedana na licytacji jako dobra zakonne. Ostatnio, do 1939r. była własnością Potockich. Ze względu na bogate zarośla wikliny i olszyny porastające brzegi Wisły i Skawy słynęła z wyrobów wikliniarskich. W książce B. Marczewskiego, czytamy: ,,W Podolszu .wypiekają obwarzanki, wyplatają półkoszki i trudnią się łupaniem wikliny, którą Żydzi wykupują na pniu". Wydobywano tutaj również niskoprocentową rudę żelaza i wytapiano w dymarkach, których ślady napotkano w dolinie Skawy podczas eksploatacji żwiru. W sąsiedztwie wsi znajduje się duży kompleks stawów rybnych - Gospodarstwo Rybackie Przeręb, własność RZD w Zatorze. Przeręb wraz z Przeciszowem odkupili od Łucji Przerębskiej w II pół. XIX w. Wąsowiczowie, następnie przeszedł w posiadanie Potockich. Dworek z XIX w. zamieszkiwał ówczesny zarządca, obecnie mieszczą się tutaj biura oraz mieszkania. Stawy na Przerębie, wśród nich największe Pilawa i Leliwa, zrekultywowane w ostatnich latach są siedliskiem licznych stad łabędzi (w r. 1991 odnotowano 800 sztuk), kormoranów i ślepowronów podlegających ochronie. W pobliżu mostu na Wiśle wybudowano w ostatnich latach stopień wodny i port stanowiący fragment drogi wodnej łączącej południową Polskę, głównie Śląsk, z Bałtykiem[6].

Demografia[edytuj | edytuj kod]

Jest to największa i najludniejsza wieś w tej gminie (obok takich jak Graboszyce, Grodzisko, Laskowa, Łowiczki, Palczowice, Rudze, Smolice, Trzebieńczyce), ma ona powierzchnie 10,85 km 2 oraz ok. 1400 mieszkańców.

Geografia[edytuj | edytuj kod]

Podolsze to niewielka miejscowość leżąca w pobliżu wschodniego skraju Kotliny Oświęcimskiej, na lewym brzegu Skawy, w pobliżu jej ujścia do Wisły, w widłach obu tych rzek. Leży ona na wysokości ok. 226 m n.p.m., w województwie małopolskim, w gminie Zator. Od zachodu rozlewa się duży kompleks stawów rybnych, wśród nich największa Pilawa i Leliwa. Stawy są siedliskiem licznych stad łabędzi, kormoranów i ślepowronów podlegających ochronie.

Gospodarka[edytuj | edytuj kod]

Znajdują się tu m.in. obszerne plantacje wikliny.

Na terenie Podolsza znajdują się liczne kompleksy stawów rybnych, należących do Rybackiego Zakładu Doświadczalnego Instytutu Rybactwa Śródlądowego w Olsztynie, które należą do gospodarstwa rybackiego Przyręb, wraz ze stawami w Zatorze, Przeciszowie i Lesie. Oprócz Przyrębu jest jeszcze gospodarstwo rybne na Bugaju oraz w Spytkowicach. Kompleks tych stawów jest drugim w Polsce pod względem wielkości, po okolicach Milcza. Łącznie mają one około 1300 ha powierzchni, w około 200 stawach, w których jest prowadzona hodowla (głównie karpia konsumpcyjnego) i doświadczenia nad rybami słodkowodnymi (w Laskowej).

Do największych z Podolszańskich stawów należą: Pilawa (73 ha) i Leliwa (59,3 ha), których nazwy przypominają herby dawnych właścicieli. Pływają i latają tysiące kaczek w kilku gatunkach, łysek, perkozów, mew, rybitw, kurek wodnych i innych. Oprócz stawów hodowlanych, znajdują się tu jeziora należące do Polskiego Związku Wędkarstwa.

Turystyka[edytuj | edytuj kod]

Przez Podolsze biegnie żółty Szlak Zabytków Ziemi Oświęcimskiej, z Zatora do Oświęcimia. W Podolszu nie ma żadnej bazy noclegowej.

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Oficjalny Spis Pocztowych Numerów Adresowych poprzez wyszukiwarkę. Poczta Polska S.A., styczeń 2013. [dostęp 2015-03-26].
  2. Województwo krakowskie w drugiej połowie XVI wieku ; Cz. 2, Komentarz, indeksy, Warszawa 2008, s. 109.
  3. a b Joannis Długosz Senioris Canonici Cracoviensis, "Liber Beneficiorum", Aleksander Przezdziecki, Tom VII, Kraków 1864, str.83.
  4. Rozporządzenie Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 13 grudnia 2012 r. w sprawie wykazu urzędowych nazw miejscowości i ich części (Dz.U. z 2013 r. poz. 200)
  5. GUS. Rejestr TERYT
  6. Podolsze - Strona Urzędu Miasta w Zatorze, www.zator.pl [dostęp 2016-01-18].