Podzamcze (gmina Chęciny)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Zobacz też: Podzamcze w innych znaczeniach tej nazwy.
Artykuł 50°46'41"N 20°27'49"E
- błąd 39 m
WD 50°46'N, 20°28'E
- błąd 2317 m
Odległość 1357 m
Podzamcze
wieś
Ilustracja
Dwór obronny w Podzamczu
Państwo  Polska
Województwo  świętokrzyskie
Powiat kielecki
Gmina Chęciny
Strefa numeracyjna 41
Kod pocztowy 26-060[1]
Tablice rejestracyjne TKI
SIMC 0234471
Położenie na mapie gminy Chęciny
Mapa lokalizacyjna gminy Chęciny
Podzamcze
Podzamcze
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Podzamcze
Podzamcze
Położenie na mapie województwa świętokrzyskiego
Mapa lokalizacyjna województwa świętokrzyskiego
Podzamcze
Podzamcze
Położenie na mapie powiatu kieleckiego
Mapa lokalizacyjna powiatu kieleckiego
Podzamcze
Podzamcze
Ziemia50°46′41″N 20°27′49″E/50,778056 20,463611

Podzamcze (też: Podzamcze Chęcińskie) – wieś w Polsce, położona w województwie świętokrzyskim, w powiecie kieleckim, w gminie Chęciny[2].

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa kieleckiego.

We wsi znajduje się kompleks budynków Regionalnego Centrum Naukowo-Technologicznego. Do nich zaliczają się: zabytkowy dwór obronny udostępniony do zwiedzania po uprzedniej rezerwacji, Biobank, Centrum Nauki Leonardo.

Integralne części wsi[edytuj | edytuj kod]

Integralne części wsi Podzamcze[3][4]
SIMC Nazwa Rodzaj
1016960 Nowe Młyny osada leśna

Zabytki[edytuj | edytuj kod]

Dwór obronny. Powstał na początku XVII wieku na rozkaz starosty chęcińskiego Jana Branickiego na miejscu folwarku. Po spustoszeniu Chęcin, w tym zamku chęcińskiego przez Szwedów w czasie Potopu do Podzamcza przeniesiono siedzibę starosty chęcińskiego i rozbudowano dwór, dobudowując oficynę. Na początku XVIII wieku, w związku z odbudową Chęcin, starosta opuścił Podzamcze, a sam dwór pełnił już tylko rolę folwarku. W XIX wieku przebudowano dwór na spichlerz skuwając większość elementów wystroju barokowego. W latach 20. XX wieku przekazano budynki jako siedzibę szkoły rolniczej, wtedy też przebudowano dwór i oficynę i dobudowano dwa łączniki między głównym budynkiem dworu a sąsiednimi budowlami. Kolejny remont miał miejsce w okresie 1939-1944. Po 1945 we dworze mieściła się siedziba technikum rolniczego, a następnie dyrekcji tej szkoły.

Współcześnie z pierwotnego założenia zachował się główny budynek (południowy) dworu obronnego, choć znacznie przebudowany i pozbawiony prawie całego wystroju barokowego, z wyjątkiem jednego portalu okiennego z herbem Gryf fundatorów dworu, oficyna (również mocno przebudowana) oraz resztki fosy wykorzystywane obecnie jako staw.

Barokowy łuk triumfalny

Barokowa brama ozdobna, będąca wolno stojącym łukiem triumfalnym wzniesionym na część zwycięstwa Jana III Sobieskiego pod Wiedniem w 1683 r. Według innych źródeł powstała ona w pierwszej dekadzie XVII wieku z fundacji starosty chęcińskiego Stanisława z Ruszczy, a intencją bramy było uczczenie odzyskania dla katolików kościoła franciszkańskiego w Chęcinach, zajmowanego do 1603 r. przez Braci polskich.

Aleja lipowa, której drzewa liczą ponad 300 lat oraz otaczający Dwór park.

Zespół dworski (dwór z bramą i parkiem) został wpisany do rejestru zabytków nieruchomych (nr rej.: A.267/1-3 z 17.12.1932, z 20.07.1946, z 17.12.1957 i z 15.06.1967)[5].

We dworze i parku kręcono w 1959 r. sceny do komedii Tysiąc talarów, reżyserem której był Stanisław Wohl, współscenarzystą był Edmund Niziurski, a grała m.in. Irena Kwiatkowska i Jarema Stępowski[6].

Dwór, wraz z otaczającym parkiem został nabyty pod koniec 2010 r. przez Regionalne Centrum Naukowo-Techniczne[7].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Oficjalny Spis Pocztowych Numerów Adresowych poprzez wyszukiwarkę. Poczta Polska S.A., styczeń 2013. [dostęp 2015-03-26].
  2. Główny Urząd Statystyczny: Rejestr TERYT. [dostęp 2013-02-26].
  3. Rozporządzenie Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 13 grudnia 2012 r. w sprawie wykazu urzędowych nazw miejscowości i ich części (Dz.U. z 2013 r. poz. 200)
  4. GUS. Rejestr TERYT
  5. Narodowy Instytut Dziedzictwa: Rejestr zabytków nieruchomych – województwo świętokrzyskie. 2019-12-31. s. 24. [dostęp 2015-11-02].
  6. Tysiąc talarów w bazie filmpolski.pl
  7. Lidia Cichocka: Dwór starosty w Podzamczu Chęcińskim będzie jak nowy (pol.). echodnia.eu, 2010-10-20. [dostęp 2010-12-20].