Podzamcze (gmina Chęciny)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Artykuł

50°46'41"N 20°27'49"E

- błąd

39 m

WD

50°46'N, 20°28'E

- błąd

2317 m

Odległość

1357 m

Podzamcze
wieś
Ilustracja
Dwór obronny w Podzamczu
Państwo

 Polska

Województwo

 świętokrzyskie

Powiat

kielecki

Gmina

Chęciny

Liczba ludności (2020)

271[1]

Strefa numeracyjna

41

Kod pocztowy

26-060[2]

Tablice rejestracyjne

TKI

SIMC

0234471[3]

Położenie na mapie gminy Chęciny
Mapa konturowa gminy Chęciny, blisko centrum na prawo znajduje się punkt z opisem „Podzamcze”
Położenie na mapie Polski
Mapa konturowa Polski, blisko centrum po prawej na dole znajduje się punkt z opisem „Podzamcze”
Położenie na mapie województwa świętokrzyskiego
Mapa konturowa województwa świętokrzyskiego, blisko centrum na lewo znajduje się punkt z opisem „Podzamcze”
Położenie na mapie powiatu kieleckiego
Mapa konturowa powiatu kieleckiego, blisko centrum na lewo znajduje się punkt z opisem „Podzamcze”
Ziemia50°46′41″N 20°27′49″E/50,778056 20,463611
Dwór Starostów Chęcińskich zimą

Podzamcze (też: Podzamcze Chęcińskie) – wieś w Polsce, położona w województwie świętokrzyskim, w powiecie kieleckim, w gminie Chęciny[4][3].

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa kieleckiego.

We wsi znajduje się kompleks budynków Regionalnego Centrum Naukowo-Technologicznego. Do nich zaliczają się: zabytkowy dwór obronny udostępniony do zwiedzania po uprzedniej rezerwacji, Biobank, Centrum Nauki Leonardo.

Integralne części wsi[edytuj | edytuj kod]

Integralne części wsi Podzamcze[4][3]
SIMC Nazwa Rodzaj
1016960 Nowe Młyny osada leśna

Zabytki[edytuj | edytuj kod]

Dwór obronny. Powstał na początku XVII wieku na rozkaz starosty chęcińskiego Jana Branickiego na miejscu folwarku. Po spustoszeniu Chęcin, w tym zamku chęcińskiego przez Szwedów w czasie Potopu do Podzamcza przeniesiono siedzibę starosty chęcińskiego i rozbudowano dwór, dobudowując oficynę. Na początku XVIII wieku, w związku z odbudową Chęcin, starosta opuścił Podzamcze, a sam dwór pełnił już tylko rolę folwarku. W XIX wieku przebudowano dwór na spichlerz skuwając większość elementów wystroju barokowego. W latach 20. XX wieku przekazano budynki jako siedzibę szkoły rolniczej, wtedy też przebudowano dwór i oficynę i dobudowano dwa łączniki między głównym budynkiem dworu a sąsiednimi budowlami. Kolejny remont miał miejsce w okresie 1939-1944. Po 1945 we dworze mieściła się siedziba technikum rolniczego, a następnie dyrekcji tej szkoły.

Współcześnie z pierwotnego założenia zachował się główny budynek (południowy) dworu obronnego, choć znacznie przebudowany i pozbawiony prawie całego wystroju barokowego, z wyjątkiem jednego portalu okiennego z herbem Gryf fundatorów dworu, oficyna (również mocno przebudowana) oraz resztki fosy wykorzystywane obecnie jako staw.

Barokowy łuk triumfalny

Barokowa brama ozdobna, będąca wolno stojącym łukiem triumfalnym wzniesionym na część zwycięstwa Jana III Sobieskiego pod Wiedniem w 1683 r. Według innych źródeł powstała ona w pierwszej dekadzie XVII wieku z fundacji starosty chęcińskiego Stanisława z Ruszczy, a intencją bramy było uczczenie odzyskania dla katolików kościoła franciszkańskiego w Chęcinach, zajmowanego do 1603 r. przez Braci polskich.

Aleja lipowa, której drzewa liczą ponad 300 lat oraz otaczający Dwór park.

Zespół dworski (dwór z bramą i parkiem) został wpisany do rejestru zabytków nieruchomych (nr rej.: A.267/1-3 z 17.12.1932, z 20.07.1946, z 17.12.1957 i z 15.06.1967)[5].

We dworze i parku kręcono w 1959 r. sceny do komedii Tysiąc talarów, reżyserem której był Stanisław Wohl, współscenarzystą był Edmund Niziurski, a grała m.in. Irena Kwiatkowska i Jarema Stępowski[6].

Dwór, wraz z otaczającym parkiem został nabyty pod koniec 2010 r. przez Regionalne Centrum Naukowo-Techniczne[7].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Raport o stanie gminy w roku 2020. Stan ludności 31.12.2020 str. 12 [dostęp 2022-03-12]
  2. Oficjalny Spis Pocztowych Numerów Adresowych, Poczta Polska S.A., październik 2013, s. 946 [zarchiwizowane z adresu 2014-02-22].
  3. a b c GUS. Rejestr TERYT
  4. a b Rozporządzenie Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 13 grudnia 2012 r. w sprawie wykazu urzędowych nazw miejscowości i ich części (Dz.U. z 2013 r. poz. 200)
  5. Rejestr zabytków nieruchomych – województwo świętokrzyskie, Narodowy Instytut Dziedzictwa, 30 września 2021, s. 24 [dostęp 2015-11-02].
  6. Tysiąc talarów w bazie filmpolski.pl
  7. Lidia Cichocka: Dwór starosty w Podzamczu Chęcińskim będzie jak nowy (pol.). echodnia.eu, 2010-10-20. [dostęp 2010-12-20].