Przejdź do zawartości

Podział administracyjny Islandii

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii

Podział administracyjny Islandii

Podział od 2003

[edytuj | edytuj kod]

Okręgi wyborcze

[edytuj | edytuj kod]
Podział na okręgi wyborcze

Od 2003 r. Islandia podzielona jest na 6 okręgów wyborczych do Althing – islandzkiego parlamentu. Podział ten został ustanowiony poprawką do konstytucji islandzkiej, uchwaloną w 1999 r. Celem tej poprawki było wprowadzenie równowagi w wadze głosów między poszczególnymi okręgami. W poprzednim podziale, który bazował na okręgach sądowych, głosy mieszkańców obszarów wiejskich ważyły więcej niż w miastach. Po zmianie wydzielono 3 rozległe okręgi wiejskie (północno-zachodni, północno-wschodni i południowy) oraz 3 gęściej zaludnione obszary miejskie (północny i południowy okręg Reykjavíku oraz południowo-zachodni). Dodatkowym zabezpieczeniem na przyszłość jest możliwość przenoszenia mandatów z jednego okręgu do drugiego. W przypadku gdy w okręgu słabo zaludnionym liczba uprawnionych do głosowania przypadających na jeden mandat z tego okręgu spadnie poniżej połowy takiego samego wskaźnika w innym okręgu, to mandat ten powinien zostać przeniesiony do tego drugiego okręgu. Do takiej sytuacji doszło w 2007 r., kiedy jeden mandat został przeniesiony z okręgu północno-zachodniego do południowo-zachodniego oraz w 2013 r., kiedy ponownie doszło do przeniesienia mandatów między tymi samymi okręgami[1].

Okręgi wyborcze na Islandii (w nawiasie liczba mandatów z danego okręgu spośród 63 mandatów ogółem)[1]:

Regiony

[edytuj | edytuj kod]
Regiony Islandii

Regiony są używane głównie do celów statystycznych[2]. Granice regionów są zbieżne z granicami okręgów sądowych [3]. Nawiązuje do nich, z kilkoma wyjątkami, także numeracja kodów pocztowych na wyspie.

Ludność w regionach Islandii w 2016 r.
# Region Ludność[4] Powierzchnia (km²) Gęstość zaludnienia ISO 3166-2 Ośrodek administracyjny
1 Höfuðborgarsvæðið (region stołeczny) 208 809 1062 196,62 IS-1 Reykjavík
2 Suðurnes (region Półwyspu Południowego) 22 116 829 26,68 IS-2 Keflavík
3 Vesturland (region zachodni) 15 564 9554 1,63 IS-3 Borgarnes
4 Vestfirðir (region Fiordów Zachodnich) 6 746 9409 0,72 IS-4 Ísafjörður
5 Norðurland vestra (region północno-zachodni) 7 043 12 737 0,45 IS-5 Sauðárkrókur
6 Norðurland eystra (region północno-wschodni) 29 044 21 968 1,32 IS-6 Akureyri
7 Austurland (region wschodni) 10 163 22 721 0,55 IS-7 Egilsstaðir
8 Suðurland (region południowy) 26 551 24 526 1,08 IS-8 Selfoss
326 036 102 806 3,17

Gminy

[edytuj | edytuj kod]
Gminy Islandii

Islandia podzielona jest obecnie na 74 gminy[2]. Historycznie były one bardziej liczne – w 1950 r. było ich 229[5]. Współcześnie wraz z tendencją do przekazywania większych uprawnień samorządowi lokalnemu, zaistniała potrzeba łączenia gmin w większe twory. W 2000 r. było ich już 124, a od 2013 r. – 74. Islandzkie gminy są odpowiedzialne za zarządzanie sprawami lokalnymi, m.in.: szkolnictwem, gospodarką odpadami, transportem lokalnymi, opieką społeczną, planowaniem przestrzennym.

Ludność w gminach Islandii w 2015 r.
Kod Gmina Region Ludność Powierzchnia
(km²)
0000 Reykjavíkurborg Höfuðborgarsvæði 121 822 273
1000 Kópavogsbær Höfuðborgarsvæði 33 205 80
1100 Seltjarnarnesbær Höfuðborgarsvæði 4411 2
1300 Garðabær Höfuðborgarsvæði 14 453 76
1400 Hafnarfjarðarkaupstaður Höfuðborgarsvæði 27 875 143
1604 Mosfellsbær Höfuðborgarsvæði 9300 185
1606 Kjósarhreppur Höfuðborgarsvæði 216 284
2000 Reykjanesbær Suðurnes 14 924 145
2300 Grindavíkurbær Suðurnes 2995 425
2503 Sandgerðisbær Suðurnes 1580 62
2504 Sveitarfélagið Garður Suðurnes 1425 21
2506 Sveitarfélagið Vogar Suðurnes 1102 165
3000 Akraneskaupstaður Vesturland 6767 9
3506 Skorradalshreppur Vesturland 62 216
3511 Hvalfjarðarsveit Vesturland 635 482
3609 Borgarbyggð Vesturland 3539 4926
3709 Grundarfjarðarbær Vesturland 900 148
3710 Helgafellssveit Vesturland 53 243
3711 Stykkishólmsbær Vesturland 1107 10
3713 Eyja- og Miklaholtshreppur Vesturland 144 383
3714 Snæfellsbær Vesturland 1679 684
3811 Dalabyggð Vesturland 680 2421
4100 Bolungarvíkurkaupstaður Vestfirðir 923 109
4200 Ísafjarðarbær Vestfirðir 3629 2379
4502 Reykhólahreppur Vestfirðir 268 1090
4604 Tálknafjarðarhreppur Vestfirðir 305 176
4607 Vesturbyggð Vestfirðir 1002 1339
4803 Súðavíkurhreppur Vestfirðir 204 749
4901 Árneshreppur Vestfirðir 54 707
4902 Kaldrananeshreppur Vestfirðir 112 387
4911 Strandabyggð Vestfirðir 473 1906
5200 Sveitarfélagið Skagafjörður Norðurland vestra 3910 4180
5508 Húnaþing vestra Norðurland vestra 1171 3019
5604 Blönduósbær Norðurland vestra 861 183
5609 Sveitarfélagið Skagaströnd Norðurland vestra 488 53
5611 Skagabyggð Norðurland vestra 99 489
5612 Húnavatnshreppur Norðurland vestra 414 3817
5706 Akrahreppur Norðurland vestra 194 1364
6000 Akureyrarkaupstaður Norðurland eystra 18 191 138
6100 Norðurþing Norðurland eystra 2806 3729
6250 Fjallabyggð Norðurland eystra 2037 364
6400 Dalvíkurbyggð Norðurland eystra 1861 598
6513 Eyjafjarðarsveit Norðurland eystra 1032 1775
6515 Hörgársveit Norðurland eystra 567 893
6601 Svalbarðsstrandarhreppur Norðurland eystra 414 55
6602 Grýtubakkahreppur Norðurland eystra 364 432
6607 Skútustaðahreppur Norðurland eystra 395 6036
6611 Tjörneshreppur Norðurland eystra 59 199
6612 Þingeyjarsveit Norðurland eystra 920 5988
6706 Svalbarðshreppur Norðurland eystra 98 1155
6709 Langanesbyggð Norðurland eystra 513 1332
7000 Seyðisfjarðarkaupstaður Austurland 653 213
7300 Fjarðabyggð Austurland 4747 1164
7502 Vopnafjarðarhreppur Austurland 674 1903
7505 Fljótsdalshreppur Austurland 75 1516
7509 Borgarfjarðarhreppur Austurland 135 441
7613 Breiðdalshreppur Austurland 186 452
7617 Djúpavogshreppur Austurland 422 1133
7620 Fljótsdalshérað Austurland 3454 8884
7708 Sveitarfélagið Hornafjörður Austurland 2150 6280
8000 Vestmannaeyjabær Suðurland 4272 17
8200 Sveitarfélagið Árborg Suðurland 8052 158
8508 Mýrdalshreppur Suðurland 480 755
8509 Skaftárhreppur Suðurland 460 6946
8610 Ásahreppur Suðurland 216 2942
8613 Rangárþing eystra Suðurland 1749 1841
8614 Rangárþing ytra Suðurland 1548 3188
8710 Hrunamannahreppur Suðurland 794 1375
8716 Hveragerðisbær Suðurland 2384 9
8717 Sveitarfélagið Ölfus Suðurland 1885 737
8719 Grímsnes- og Grafningshreppur Suðurland 431 900
8720 Skeiða- og Gnúpverjahreppur Suðurland 518 2231
8721 Bláskógabyggð Suðurland 961 3300
8722 Flóahreppur Suðurland 616 289
— — — 329 100 102 698

Podział historyczny

[edytuj | edytuj kod]
Podział administracyjny Islandii na sýslur i kaupstaðir (żółte koła)

Historycznie Islandia podzielona była na 23 okręgi – sýsla (w liczbie mnogiej sýslur) oraz 24 niezależne miasta tzw. miasta handlowe (kaupstaðir). Współcześnie podział administracyjny na okręgi historyczne zastąpiono podziałem na gminy, jednakże w potocznym użyciu mieszkańcy odnoszą się do tych historycznych jednostek. Również nie obowiązuje wydzielenie miast niezależnych – współcześnie nie ma podziału na gminy miejskie lub wiejskie. W oficjalnych statystykach wymieniane są miejscowości, bez podziału na miasta i wsie. Ostatnią miejscowością, której nadano tytuł miasta było Ólafsvík w 1983 r. Pozostałością tego podziału jest urząd sýslumaður (obecnie 24), który sprawują pieczę nad lokalną policję oraz zajmuje się takimi czynnościami administracyjnymi jak śluby cywilne czy ogłoszenie upadłości firm. Struktura przestrzenna tego urzędu nawiązuje częściowo do historycznego podziału na okręgi i miasta handlowe.

Nazwa okręgu Powierzchnia (km²)[6] Historyczny region
Árnessýsla7932Suðurland
Austur-Barðastrandarsýsla1074Vestfirðir
Austur-Húnavatnssýsla4295Norðurland
Austur-Skaftafellssýsla3041Austurland
Borgarfjarðarsýsla1786Vesturland
Dalasýsla2078Vesturland
Eyjafjarðarsýsla4089Norðurland
Gullbringusýsla1216Vesturland
Kjósarsýsla664Vesturland
Mýrasýsla3092Vesturland
Norður-Ísafjarðarsýsla1958Vestfirðir
Norður-Múlasýsla10 568Austurland
Norður-Þingeyjarsýsla5393Norðurland
Rangárvallasýsla7365Suðurland
Skagafjarðarsýsla5040Norðurland
Snæfells- og Hnappadalssýsla2163Vesturland
Strandasýsla3465Vestfirðir
Suður-Múlasýsla3970Austurland
Suður-Þingeyjarsýsla11 134Norðurland
Vestur-Barðastrandarsýsla1519Vestfirðir
Vestur-Húnavatnssýsla2663Norðurland
Vestur-Ísafjarðarsýsla1221Vestfirðir
Vestur-Skaftafellssýsla5663Suðurland
Nazwa miasta handlowego Prawa miejskie
Akranes1942
Akureyri1786 (utraciło w 1836, odzyskało w 1862)
Bolungarvík1974
Dalvík1974
Eskifjörður1786 (utraciło, ale odzyskało w 1974)
Garðabær1975
Grindavík1974
Hafnarfjörður1908
Húsavík1950
Ísafjörður1786 (utraciło, ale odzyskało w 1866)
Keflavík1949
Kópavogur1955
Neskaupstaður1929
Njarðvík1975
Ólafsfjörður1945
Ólafsvík1983
Reykjavík1786
Sauðárkrókur1947
Selfoss1978
Seltjarnarnes1974
Seyðisfjörður1895
Siglufjörður1918
Vestmannaeyjar1786 (utraciło, ale odzyskało w 1918)

Uwaga: Grundarfjörður otrzymało prawa miejskie w 1786, później je utraciło i nigdy już nie odzyskało.

Niższy stopień podziału administracyjnego reprezentowały wówczas gminy (hreppur, l.mn. hreppar) – było ich 104. Zajmowały się one utrzymaniem szkół, organizacją transportu lokalnego oraz planowaniem przestrzennym.

Przypisy

[edytuj | edytuj kod]
  1. 1 2 Thorkell Helgason, Apportionment of Seats to Althingi, the Icelandic Parliament, The National Electoral Commission of Iceland, 2013 [zarchiwizowane 2017-08-24] (ang.).
  2. 1 2 Landshagir / Statistical Yearbook of Iceland. 2015, Hagstofa Íslands, 2015 [zarchiwizowane 2015-12-22] (ang. • isl.).
  3. ↑ Bartłomiej Kaczorowski (red.), Państwa Świata. Encyklopedia PWN, Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2009, s. 364, ISBN 978-83-01-15886-6.
  4. ↑ Population by regions, sex and age. 2016 [online], Statistics Iceland [dostęp 2026-06-29] (ang.).
  5. ↑ Municipalities in Iceland in 1950. Icelandic Association of Local Authorities. [dostęp 2017-09-16]. (ang.).
  6. ↑ Kvasir – Rof í sýslum, www.rala.is [zarchiwizowane 2012-01-24] (isl.).
Źródło: „https://pl.wikipedia.org/w/index.php?title=Podział_administracyjny_Islandii&oldid=80085351”