Pogórze Wałbrzyskie

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Pogórze Wałbrzyskie
2-13524.jpg
Pogórze Wałbrzyskie w okolicy Modliszowa
332.28 Pogórze Wałbrzyskie.png
Megaregion Pozaalpejska Europa Środkowa
Prowincja Masyw Czeski
Podprowincja Sudety
z Przedgórzem Sudeckim
Makroregion Pogórze Zachodniosudeckie
lub Sudety Środkowe
Mezoregion Pogórze Wałbrzyskie
Zajmowane
jednostki
administracyjne
Województwo dolnośląskie

powiat wałbrzyski
gmina Wałbrzych
gmina Szczawno-Zdrój
gmina Stare Bogaczowice powiat świdnicki
gmina Świebodzice
gmina Świdnica
gmina Dobromierz

Pogórze Wałbrzyskie (także Bolkowsko-Wałbrzyskie, niem. Waldenburger Bergland, 332.28) – pogórze w południowo-zachodniej Polsce w województwie dolnośląskim. Według podziału fizycznogeograficznego Jerzego Kondrackiego mezoregion wchodzący w skład Pogórza Zachodniosudeckiego. Według klasyfikacji Wojciecha Walczaka jest najbardziej na północ wysuniętym fragmentem Sudetów Środkowych.

Opis[edytuj | edytuj kod]

Pogórze Wałbrzyskie (Bolkowsko-Wałbrzyskie) ciągnie się od Nysy Szalonej na północnym zachodzie po dolinę Bystrzycy (Obniżenie Górnej Bystrzycy) na południowym wschodzie. Nysa Szalona oddziela Pogórze Bolkowsko-Wałbrzyskie od Gór i Pogórza Kaczawskiego w Sudetach Zachodnich. Dolina Bystrzycy jest wyraźną granicą między pogórzem a Górami Sowimi. Obszerny pofalowany teren rozciąga się na długości ok. 30 km i szerokości ok. 6 km, zajmując powierzchnię ok. 180 km². Za najwyższe wzniesienie pogórza uważany jest Sas (515 m n.p.m.) między Szczawnem-Zdrojem, a Strugą. Pogórze Wałbrzyskie opada w kierunku północno-wschodnim do Obniżenia Podsudeckiego wyraźnym uskokiem tektonicznym – tzw. sudeckim uskokiem brzeżnym, którego wysokość ponad przedgórze rośnie w miarę posuwania się na południowy wschód i stanowi charakterystyczną dominację krajobrazową. Krawędź tego progu rozcinają jarowe doliny Strzegomki i Pełcznicy. W obrębie Pogórza Wałbrzyskiego wyróżnia się cztery mikroregiony: Obniżenie Wolbromka, Pogórze Bolkowskie, Pogórze Świebodzickie, Kotlina Wałbrzyska.

Krajobraz[edytuj | edytuj kod]

Krajobraz Pogórza Wałbrzyskiego uwarunkowany jest budową i długą przeszłością geologiczną, przedstawia krajobraz wyżyn i niskich gór. Cały obszar jest pagórkowaty pofałdowany poprzecinany w kierunku północno-wschodnim korytami rzek. Jest to teren zaludniony, łagodny, poza nielicznymi wzniesieniami słabo porośnięty lasem. Większość obszaru zajmują pola uprawne. Krajobraz przeobrażony mocno zurbanizowany

Wody[edytuj | edytuj kod]

Pogórze Wałbrzyskie należy do dorzecza Odry największymi rzekami pogórza są Strzegomka i Nysa Szalona, lewostronne dopływy Odry. Pozostałe rzeki odwadniające pogórze są ich dopływami. Dla zabezpieczenia przed powodziami zbudowano zbiorniki retencyjne koło Dobromierza na Strzegomce.

W Szczawnie-Zdroju znajdują się źródła wód mineralnych.

Komunikacja[edytuj | edytuj kod]

Sieć komunikacyjna jest dobrze rozwinięta, co stworzyło dogodne warunki dla rozwoju gospodarczo-przemysłowego regionu. Przez Pogórze Wałbrzyskie przechodzi sieć dróg lokalnych i wojewódzkich w tym trzy o statusie europejskim oraz szlaki kolejowe. Kilka z nich pod koniec XX wieku zostało wyłączonych z eksploatacji.

Sieć dróg krajowych

Sieć dróg wojewódzkich

szlaki kolejowe

Klimat[edytuj | edytuj kod]

Położenie fizycznogeograficzne regionu oraz masyw gór od strony południowej sprawiają, że nad obszarem ścierają się różnorodne masy powietrzne, wpływające na kształtowanie się typów pogody, a w rezultacie tego na całokształt zjawisk atmosferycznych tego mezoregionu. Klimat jest umiarkowany, przejściowy, ciepły charakteryzujący się zmiennym stanem pogody. Pory roku są łatwo rozpoznawalne i wyznaczane przez przebieg temperatury: ciepła i wilgotna wiosna, ciepłe i często suche lato, chłodna i wilgotna jesień oraz zima z niewielkimi opadami śniegu. Zachmurzenie: średnie występuje w okresie jesienno – zimowym, najmniejsze w lecie. Opadom często towarzyszą gwałtowne burze z wyładowaniami.

  • maksimum termiczne: lipiec-wrzesień, średnia temperatura ok. 20 °C
  • minimum termiczne: styczeń-luty, średnia temperatura powietrza ok. −5 °C
  • średnia temperatura roczna oscyluje w granicach 7 °C
  • czas trwania zimy: do 14 tyg.
  • okres wegetacyjny:
    • rozpoczyna się z początkiem kwietnia i trwa ponad 210 dni.
  • lato termiczne:
    • ok. 8 tyg.
  • opady roczne:
    • w granicach 600-700 mm
    • maksimum opadowe: lipiec
    • minimum opadowe: luty
  • dominujące wiatry: południowo-zachodnie

Flora i fauna[edytuj | edytuj kod]

Średnia roczna temperatura, opady atmosferyczne występujące w różnych porach roku, rzeźba terenu, urozmaicona budowa geologiczna, zróżnicowane warunki klimatyczne, hydrograficzne oraz glebowe stwarzają dogodne warunki przyrodnicze dla świata roślin i zwierząt oraz rozwoju rolnictwa. Środowisko naturalne w znacznym stopniu zostało przekształcona pod wpływem działalności człowieka. Pogórze Wałbrzyskie jest obszarem głównie upraw rolnych i łąk, porozcinanych niewielkimi obszarami leśnymi. Charakterystyczną formacją roślinną pogórza są lasy liściaste i mieszane. Zbiorowiska roślinne, zwierząt i przyrody nieożywionej objętych ochroną, występują w południowej części pogórza i chronione są obszarami chronionego krajobrazu i indywidualnymi formami ochrony przyrody jakimi są pomniki przyrody czy użytki ekologiczne.

Parki krajobrazowe i rezerwaty[edytuj | edytuj kod]

Książański Park Krajobrazowy, rezerwat "Góra Choina", rezerwat "Jeziorko Daisy", rezerwat "Przełomy pod Książem".

Ludność[edytuj | edytuj kod]

Okolice zamieszkuje ludność napływowa, po wojnie przybyli tu ludzie z centralnej Polski, przymusowi polscy wysiedleńcy z Kresów oraz ludzie powracający z emigracji z zachodniej Europy (głównie polscy górnicy pracujący we Francji (Masyw Centralny i okolice, Lille).

Atrakcje turystyczne[edytuj | edytuj kod]

Zamek Cisy – ruiny
Szczawno-Zdrój, pijalnia uzdrowiskowa
  • Kilkusetletni cis "Bolko". Najstarszy cis w Sudetach. Rośnie w Pełcznicy, dzielnicy Świebodzic.
  • Rezerwat przyrody Przełomy Pełcznicy pod Książem (gmina Świebodzice oraz Wałbrzych).
  • Rezerwat przyrody Jeziorko Daisy w gminie wiejskiej Świdnica.

Miejscowości z zabytkami i ciekawą historią[edytuj | edytuj kod]

Wałbrzych, Bolków, Świebodzice, Szczawno-Zdrój, Dobromierz, Stare Bogaczowice

Zabytki[edytuj | edytuj kod]

zamek Książ, zamek w Bolkowie, zamek Cisy, zamek Świny, zamek Stary Książ, palmiarnia w Wałbrzychu, zamek Grodno, zapora na Jeziorze Lubachowskim, Lisia sztolnia

Ciekawostki[edytuj | edytuj kod]

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]