Pokrzywa

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Inne znaczenia Ten artykuł dotyczy rośliny. Zobacz też: miejscowości o nazwie Pokrzywy.
Pokrzywa
Pokrzywa: zdjęcie
Morfologia Urtica dioica
Systematyka[1]
Domena eukarionty
Królestwo rośliny
Klad rośliny naczyniowe
Klad rośliny nasienne
Klasa okrytonasienne
Klad klad różowych
Rząd różowce
Rodzina pokrzywowate
Rodzaj pokrzywa
Nazwa systematyczna
Urtica L.
Sp.Pl. 1. 983. 1753
Typ nomenklatoryczny
Urtica dioica L.[2]
Włoski parzące

Pokrzywa (Urtica L.) – rodzaj jednorocznych roślin zielnych lub bylin[3] z rodziny pokrzywowatych (Urticaceae Juss.). Należy do niej co najmniej 50 gatunków rozproszonych na całej kuli ziemskiej[4]. Rośliny niektórych gatunków dostarczają włókna i są jadalne[5].

Rozmieszczenie geograficzne[edytuj | edytuj kod]

Przedstawiciele rodzaju są szeroko rozprzestrzenieni, przy czym największe ich zróżnicowanie występuje w obszarach o klimacie umiarkowanym na obu półkulach. W strefie tropikalnej rośliny te występują głównie na obszarach górskich[5].

Gatunki flory Polski[6]

– gatunki rodzime:

efemerofity:

Morfologia[edytuj | edytuj kod]

Łodyga
Zwykle czterokanciasta[5].
Liście
Ułożone naprzeciwlegle, ząbkowane lub klapowane, ogonkowe. U nasady z przylistkami wolnymi lub zrośniętymi[3]. Blaszka liściowa z 3–5 (rzadziej 7) głównymi wiązkami przewodzącymi. Blaszka często punktowana z powodu obecności cystolitów[5].
Kwiaty
Małe, zebrane w różnokształtne kwiatostany: kłosy, grona, wiechy lub główki wyrastające z kątów liści[5]. Kwiaty zwykle rozdzielnopłciowe, rośliny najczęściej dwupienne, czasem jednopienne. Okwiat pojedynczy, zielonkawy, czterokrotny, często nierówny. Kwiaty męskie zawierają 4 pręciki w jednym okółku, ustawione nadlegle do listków okwiatu[3]. Słupek wykształcony jest w postaci szczątkowej jako kubeczkowaty twór[5]. Kwiat żeński z pojedynczym słupkiem powstającym z dwóch owocolistków, zwieńczonym pędzelkowatym znamieniem. Okwiat w żeńskich kwiatach z dwoma listkami wewnętrznymi większymi i dwoma zewnętrznymi mniejszymi[3].
Owoce
Jajowate orzeszki[3]. Ukryte są w powiększających się podczas owocowania listkach okwiatu[5].

Cechą charakterystyczną rodzaju jest występowanie na całych roślinach lub na niektórych organach włosków parzących. Są one rozszerzone u podstawy, ku szczytowi się zwężają i zakończone są małą, łatwo odłamującą się główką, zawierającą parzącą ciecz[3].

Systematyka[edytuj | edytuj kod]

Synonimy[2]

Selepsion Rafinesque

Pozycja systematyczna według APweb (2001...)

Rodzaj należący do rodziny pokrzywowatych (Urticaceae Juss.), która wraz z siostrzaną rodziną morwowatych należy do kladu różowych w obrębie okrytonasiennych[1].

Pozycja w systemie Reveala (1993-1999)

Gromada okrytonasienne (Magnoliophyta Cronquist), podgromada Magnoliophytina Frohne & U. Jensen ex Reveal, klasa Rosopsida Batsch, podklasa ukęślowe (Dilleniidae Takht. ex Reveal & Tahkt.), nadrząd Urticanae Takht. ex Reveal, rząd pokrzywowce (Urticales Dumort.), rodzina pokrzywowate (Urticaceae Juss.), podrodzina Urticoideae (Juss.) Arn., plemię Urticeae Lam. & DC., rodzaj pokrzywa (Urtica L.)[7].

Wykaz gatunków[4]

Przypisy

  1. 1,0 1,1 Stevens P.F.: Angiosperm Phylogeny Website (ang.). 2001–. [dostęp 2010-01-19].
  2. 2,0 2,1 Index Nominum Genericorum. [dostęp 2009-04-25].
  3. 3,0 3,1 3,2 3,3 3,4 3,5 Adam Jasiewicz (red.): Flora Polski. Rośliny naczyniowe. Tom III. Kraków: Instytut Botaniki im. W. Szafera PAN, 1992, s. 75-76. ISBN 83-85444-06-8.
  4. 4,0 4,1 Urtica. W: The Plant List [on-line]. [dostęp 2015-05-15].
  5. 5,0 5,1 5,2 5,3 5,4 5,5 5,6 Chen Jiarui; Ib Friis, C. Melanie Wilmot-Dear: Urtica. W: Flora of China [on-line]. eFloras.org. [dostęp 2015-05-15].
  6. Zbigniew Mirek, Halina Piękoś-Mirkowa, Adam Zając, Maria Zając: Flowering plants and pteridophytes of Poland : a checklist. Krytyczna lista roślin naczyniowych Polski. Instytut Botaniki PAN im. Władysława Szafera w Krakowie, 2002. ISBN 83-85444-83-1.
  7. Reveal James L. System of Classification. PBIO 250 Lecture Notes: Plant Taxonomy. Department of Plant Biology, University of Maryland, 1999 Systematyka rodzaju Urtica według Reveala