Poleńcowate

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Poleńcowate
Ilustracja
Peumus boldus
Systematyka[1][2]
Domena eukarionty
Królestwo rośliny
Podkrólestwo rośliny zielone
Nadgromada rośliny telomowe
Gromada rośliny naczyniowe
Podgromada rośliny nasienne
Nadklasa okrytonasienne
Klasa Magnoliopsida
Nadrząd magnoliopodobne
Rząd wawrzynowce
Rodzina poleńcowate
Nazwa systematyczna
Monimiaceae Juss.
Ann. Mus. Natl. Hist. Nat. 14: 133. 1809[3]
Typ nomenklatoryczny

Monimia Thouars (1804)[3]

Zasięg występowania
Mapa zasięgu
Peumus boldus
Owoce Xymalos monospora

Poleńcowate (Monimiaceae) – rodzina niewielkich drzew, krzewów, rzadko lian z rzędu wawrzynowców (Laurales). Należy do niej w zależności od ujęcia systematycznego 22[2] do 25[4] rodzajów z ok. 275 gatunkami[5]. Występują na wszystkich kontynentach w strefie tropikalnej i subtropikalnej[6], do strefy umiarkowanej sięgając na półkuli południowej (w Chile, Australii i w Nowej Zelandii)[5].

Liście Peumus boldus z Ameryki Południowej służą do wyrobu przyprawy[7] i naparów, owoce tego gatunku są spożywane[7], a z kory sporządzany jest barwnik[5]. Z drewna wytwarza się węgiel drzewny[7]. Drewno kilku gatunków jest użytkowane lokalnie[6]. Cenionego drewna dostarcza Xymalos monospora i Hedycarya angustifolia[5]. Poza tym w kosmetyce i medycynie wykorzystywane bywają olejki eteryczne z tych roślin[6].

Morfologia[edytuj | edytuj kod]

Pokrój
Niewielkie, aromatyczne drzewa, krzewy i liany[5].
Liście
Naprzeciwległe, rzadko w okółkach, pojedyncze, zwykle całobrzegie, rzadko słabo piłkowane lub ząbkowane, bez przylistków. Za młodu liście są często owłosione, z wiekiem zwykle łysieją[7][6].
Kwiaty
Zwykle zebrane w wierzchotkowate kwiatostany. Kwiaty są jednopłciowe (obupłciowe u rodzaju Hortonia), promieniste, drobne. Liczba listków okwiatu jest różna u poszczególnych przedstawicieli, wynosi od 3 do wielu, często w dwóch lub większej liczbie okółków. W kwiatach męskich liczba pręcików sięga do 1800 (rodzaj Tambourissa), czasem zrastają się one w rurkę (rodzaj Tetrasynandra). Słupkowie tworzą liczne (tylko w rodzaju Xymalos pojedyncze), wolne słupki, zawierające po jednym zalążku[7].
Owoce
Orzechy[7] i pozorne pestkowce – z właściwym owocem otoczonym przez zmięśniałe dno kwiatowe[5]. Nasiona zawierają dużo bielma i drobny zarodek[7].

Systematyka[edytuj | edytuj kod]

W dawniejszych systemach włączano tu rodzaje z rodzin oboczkowate Atherospermataceae i Siparunaceae obejmujące podobne morfologicznie rośliny, ale w efekcie rodzina była taksonem polifiletycznym[5]. Niejasne pozostają relacje między poleńcowatymi a hernandiowatymi Hernandiaceae i wawrzynowatymi Lauraceae – analizy wskazują na siostrzany charakter poleńcowatych względem obu tych rodzin, ewentualnie tylko hernandiowatych (z wawrzynowatymi zajmującymi pozycję bazalną w grupie)[2].

Pozycja systematyczna według APweb (aktualizowany system APG IV z 2016)[2]
wawrzynowce

kielichowcowate Calycanthaceae





Siparunaceae




Gomortegaceae



oboczkowate Atherospermataceae






poleńcowate Monimiaceae




hernandiowate Hernandiaceae



wawrzynowate Lauraceae






Podział na rodzaje[4]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Michael A. Ruggiero i inni, A Higher Level Classification of All Living Organisms, „PLOS ONE”, 10 (4), 2015, e0119248, DOI10.1371/journal.pone.0119248, PMID25923521, PMCIDPMC4418965 [dostęp 2021-03-02] (ang.).
  2. a b c d Peter F. Stevens, Angiosperm Phylogeny Website, Missouri Botanical Garden, 2001– [dostęp 2021-03-02] (ang.).
  3. a b James L. Reveal: Indices Nominum Supragenericorum Plantarum Vascularium (ang.). University of Maryland, 2010. [dostęp 2010-12-29].
  4. a b Monimiaceae (ang.). W: Germplasm Resources Information Network (GRIN) [on-line]. United States Department of Agriculture. [dostęp 2016-08-06].
  5. a b c d e f g Maarten J. M. Christenhusz, Michael F. Fay, Mark W. Chase: Plants of the World: An Illustrated Encyclopedia of Vascular Plants. Richmond, Chicago: Kew Publishing, The University of Chicago Press, 2017, s. 111. ISBN 978-1842466346.
  6. a b c d Heywood V. H., Brummitt R. K., Culham A., Seberg O.: Flowering plant families of the world. Ontario: Firely Books, 2007, s. 216-217. ISBN 1-55407-206-9.
  7. a b c d e f g Rośliny kwiatowe. Warszawa: Muza S.A., 1998, s. 41-43, seria: Wielka Encyklopedia Przyrody. ISBN 83-7079-779-2.