Polessk

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Polessk
Ilustracja
Zamek
Herb
Herb
Państwo  Rosja
Powierzchnia 11 km²
Wysokość 3 m n.p.m.
Populacja (2005)
• liczba ludności
• gęstość

7,6 tys.
688 os./km²
Nr kierunkowy 40158
Kod pocztowy 238630
Położenie na mapie obwodu kaliningradzkiego
Mapa lokalizacyjna obwodu kaliningradzkiego
Polessk
Polessk
Położenie na mapie Rosji
Mapa lokalizacyjna Rosji
Polessk
Polessk
Ziemia54°52′N 21°06′E/54,866667 21,100000
Portal Portal Rosja

Polessk, Labiawa[1] (ros. Полесск; niem. Labiau) – miasto rejonowe w Rosji w obwodzie kaliningradzkim nad Zalewem Kurońskim i rzeką Dejmą oraz kanałem łączącym Niemen z Dejmą i Pregołą. W rejonie polesskim mieszka 18 300 osób (w tym w mieście 7 600 – dane z 2005).

Historia[edytuj | edytuj kod]

Osada założona w 1258 roku. 28 czerwca 1642 roku została podniesiona do rangi miasta przez Wielkiego Elektora Fryderyka Wilhelma. Tutaj 20 listopada 1656 Wielki Elektor zawarł ugodę z Karolem Gustawem, dzięki której Prusy stały się niezależne od Polski. W 1657 miasto otoczono wałami z bastionami i fosą. 3 stycznia 1813 roku w pobliżu Labiawy, nad rzeką Dejmą doszło do bitwy między cofającymi się spod Moskwy wojskami Napoleona i armią rosyjską. W bitwie brały udział polskie pułki dowodzone przez Aleksandra Chlebowskiego i Henryka Ignacego Kamieńskiego pełniące funkcję straży tylnej. Od 1818 roku siedziba powiatu (Landkreis).

Miasto zostało zdobyte przez oddziały 2 Frontu Białoruskiego Armii Czerwonej w dniu 23 stycznia 1945. 7 kwietnia 1946 przemianowane na Polessk. Rosyjska nazwa Polessk pochodzi od otaczających miasto lasów, błot i kanałów, przypominających krajobraz Polesia; względnie od nazwiska płk Siergieja Poleckiego, poległego w 1945 w walkach o miasto.

Zabytki[edytuj | edytuj kod]

  • Zamek krzyżacki - fortyfikację zbudowano pierwotnie z drewna po podziale Sambii w 1258 r. W 1277 r. zniszczone zostało ono przez plemię Skalawów. Trzy lata później obiekt odbudowano[2] i przeznaczono na siedzibę komtura, którą był wyjątkowo krótko, bo jedynie do 1289 r. gdy dokonano przenosin komturii do Ragnety i usadowiono w Labiawie wójta podporządkowanego ragneckiemu komturowi. Jako murowany zbudowany w latach w latach 1384–1391[3], przebudowany w XVI wieku, gdy obiekt stał się rezydencją księżnej Anny Marii - drugiej żony Albrechta Hohenzollerna. W swoich murach gościł m.in. Napoleona i Suworowa. Restaurowany przez Niemców po pożarze w 1917. Po pożarze w 1963 istniejące tu więzienie zamknięto, a obiekt przekazano Leningradzkiemu Instytutowi Rolniczemu, z którego ten po roku zrezygnował. W tym czasie istniała jeszcze wieża bramna, większa część murów podzamcza oraz parterowy magazyn z gotyckiej cegły, które w późniejszym czasie rozebrano. Opuszczony obiekt uległ pożarowi (1965) i dewastacji (przebudowie na hale fabryczne); częściowo zachowany do dzisiaj (m.in. brama wjazdowa, okaleczone fragmenty dekoracji kamieniarskiej), a jego gotyckie mury zostały otynkowane. Od 1990 w rękach samorządu z przeznaczeniem na ośrodek kultury (m.in. teatr młodzieżowy); w sali z zachowanymi sklepieniami niewielkie muzeum krajoznawcze.
  • W mieście zachowana zabudowa mieszkalna z przełomu XIX/XX w., z okiennicami i ceglanymi dachówkami
  • Budynek kaliningradzkiej filii Państwowej Akademii Rolniczej w Sankt Petersburgu z 1913
  • Budynek browaru z kominem z pocz. XX wieku, d. miejsce produkcji słynnego w Prusach Wschodnich piwa
  • Kościół parafialny z XIV-XVI w. nie zachował się.

Na terenie powiatu labiawskiego znajdował się hitlerowski obóz koncentracyjny Hohenbruch.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Georg Dehio, Handbuch der Deutschen Kunstdenkmäler, neu bearb. von Ernst Gall, Deutschordensland Preussen, unter Mitw. von Bernhard Schmid und Grete Tiemann, München; Berlin, Deutscher Kunstverlag, 1952
  • Handbuch der historischen Stätten, Ost- und Westpreussen, hrsg. von Erich Weise, Stuttgart, Kröner, 1981, ​ISBN 3-520-31701-X​ (unveränd. Nachdr. d. 1. Aufl. 1966)
  • Carl von Lorck, Dome, Kirchen und Klöster in Ost- und Westpreussen. Nach alten Vorlagen, 2. unver. Aufl., Frankfurt am Main, Weidlich, 1982, ​ISBN 3-8035-1163-1
  • Dehio-Handbuch der Kunstdenkmäler West- und Ostpreussen. Die ehemaligen Provinzen West- und Ostpreussen (Deutschordensland Preussen) mit Bütower und Lauenburger Land, bearb. von Michael Antoni, München; Berlin, Dt. Kunstverl., 1993, ​ISBN 3-422-03025-5

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. egzonim wariantowy przyjęty na 79. posiedzeniu KSNG [1]
  2. spotykana jest też data 1288
  3. O zamkach konwentualnych państwa zakonnego w Prusach na marginesie najnowszej książki Tomasza Torbusa, Zapiski Historyczne, 79, z. 4, 2014 | Janusz Trupinda, www.academia.edu [dostęp 2017-11-26] (ang.).