Poliakrylamid

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Poliakrylamid
Niepodpisana grafika związku chemicznego; prawdopodobnie struktura chemiczna bądź trójwymiarowy model cząsteczki
Ogólne informacje
Monomery CH2=CHC(=O)NH2
Struktura meru -[-CH2-CHC(=O)NH2-]-
Jeżeli nie podano inaczej, dane dotyczą
stanu standardowego (25 °C, 1000 hPa)

Poliakrylamid (poliakryloamid, PAM, PAm, -[-CH2CHCONH2-]n-) – polimer z grupy poliakrylanów otrzymywany przez polimeryzację akryloamidu. Numer CAS: 9003-05-8.

Poliakrylamid jest używany w laboratoriach naukowych np. jako podłoże w elektroforezie w żelu poliakrylamidowym (ang. PolyAcrylamide Gel Electrophoresis; elektroforeza typu PAGE)[1]. Gdy reakcja ta jest przeprowadzana w wodzie, łatwo jest otrzymać stabilne hydrożele. Hydrożele z poliakryloamidu oprócz zastosowania w elektroforezie są także używane jako zagęstnik w przemyśle kosmetycznym oraz do produkcji okładów stosowanych przy leczeniu poparzeń.

Wyjściowy monomer, akrylamid, jest silną neurotoksyną wchłanianą przez skórę. W związku z tym produkcja żeli poliakrylamidowych wymaga stosowania ścisłych zasad BHP. Właściwie wykonane żele poliakryloamidowe są bezpieczne w użyciu.

Mechanizm polimeryzacji[edytuj]

Polimeryzacja akrylamidu jest reakcją rodnikową. Może być inicjowana np. za pomocą jodu, nadsiarczanu lub mieszaniny nadsiarczanu i tiosiarczanu (S2O3)[2].

W przypadku otrzymywania żeli poliakrylamidowych jako inicjator stosuje się nadsiarczan amonu w tandemie z TEMEDem, który przyspiesza tworzenie rodników[3]. Nadsiarczan tworzy dwa rodzaje rodników efektywnie inicjujących polimeryzację[2]:

S2O2−8 → 2SO4
SO4 + H2OHSO4 + OH

Liniowy poliakrylamid jest substancją rozpuszczalną w wodzie[4]. Aby uzyskać produkt w formie żelu, polimeryzację prowadzi się w obecności substancji sieciującej, którą jest bisakrylamid (N,N'-metylenobisakrylamid)[3].

Przypisy

  1. S. Raymond, L. Weintraub. Acrylamide gel as a supporting medium for zone electrophoresis.. „Science”. 130, s. 711, Sep 1959. PMID: 14436634. 
  2. a b Ahmet Giz, Huceste Çatalgil-Giz, Alina Alb, Jean-Luc Brousseau, Wayne F. Reed. Kinetics and Mechanisms of Acrylamide Polymerization from Absolute, Online Monitoring of Polymerization Reaction. „Macromolecules”. 34 (5), s. 1180–1191, 2001. DOI: 10.1021/ma000815s. 
  3. a b Glossary: Acrylamide. [dostęp 2011-05-31].
  4. W.M. Kulicke, R. Kniewske, J. Klein. Preparation, characterization, solution properties and rheological behaviour of polyacrylamide. „Prog. Polym. Sci.”. 8 (4), s. 469-484, 1982. DOI: 10.1016/0079-6700(82)90004-1. 

Bibliografia[edytuj]