Polisemia

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Polisemia, polisemantyzm[1], wieloznaczność[2][3] (gr. polýs – liczny, sêma – znak) – zjawisko wyrażania różnych treści za pomocą jednego środka językowego[3][1]. Znaczenia te powinny być ze sobą wzajemne powiązane[4][5] (np. na zasadzie metonimii[3]), mieć wspólne pochodzenie i wynikać z sensu podstawowego[6].

Przykłady:

  • powód – 1) przyczyna, 2) termin prawny oznaczający osobę pozywającą do sądu
  • język – 1) organ ciała, 2) mowa ludzka

Charakter polisemiczny wykazuje duża część zasobu słownego języka[7]; polisemia stanowi łatwy środek wzbogacania inwentarza leksykalnego[8]. Obserwuje się, że polisemia jest powszechniejsza w przypadku słów często używanych[9][10]. Polisemia wyrazu w jednym języku często przypomina zakres znaczeniowy tego samego wyrazu w innych językach, co uchodzi za świadectwo prawidłowości rozwojowych semantyki[11]. Polisemia może również powstawać w wyniku naśladowania (kalkowania) innego języka[12].

Zjawisko polisemii odróżnia się od homonimii, czyli związku między wyrazami identycznymi pod względem brzmienia, ale niedających się sprowadzić do wspólnego źródła lub niewykazujących uchwytnej zależności[12]. Kryteria wypracowane przez językoznawstwo są jednak niejasne i ścisłe odgraniczenie homonimii od właściwej polisemii nie zawsze jest możliwe[4][6].

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b Gheorghe Constantinescu-Dobridor, polisemie [w:] Dicționar de termeni lingvistici, Editura Teora, 1998 [dostęp 2018-11-04] (rum.).
  2. Lachur 2004 ↓, s. 175.
  3. a b c Mistrík 1993 ↓, s. 245.
  4. a b Lachur 2004 ↓, s. 180.
  5. From meaning to form [w:] Halvor Eifring, Rolf Theil, Linguistics for Students of Asian and African Languages, Uniwersytet w Oslo [dostęp 2019-06-12] (ang.).
  6. a b Bußmann 1998 ↓, s. 918.
  7. Crystal 2008 ↓, s. 373–374.
  8. Anna A. Jászó, A magyar nyelv könyve, wyd. 9, Budapeszt: Trezor Kiadó, 2007, s. 492–494, ISBN 978-963-8144-19-5, OCLC 978115907 (węg.).
  9. Mathée Giacomo, Louis Guespin, Dictionnaire de linguistique, Paryż: Larousse, 1991, s. 369–370, ISBN 2-03-340308-4, OCLC 24702153 (fr.).
  10. Ondruš i Sabol 1987 ↓, s. 228.
  11. Lachur 2004 ↓, s. 176.
  12. a b Ondruš i Sabol 1987 ↓, s. 225–226.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]