Polscy samozwańcy

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj

Samozwaniec – osoba, która bezprawnie przywłaszcza sobie jakiś tytuł, jakieś prawa[1]. W Polsce i wśród polskiej emigracji działały i nadal działają osoby, które popierają ideę wskrzeszenia monarchii w Polsce i w swojej działalności posługują się tytułami królewskimi, książęcymi lub regenckimi. Zwykle mają wokół siebie mniejszą lub większą grupę ludzi popierających ich działania.

W Polsce tytuł królewski już od XIV wieku nie był dziedziczny – wymagał zatwierdzenia przez senatorów bądź też wyboru przez szlachtę. Sytuację teoretycznie zmieniła Konstytucja 3 maja, przywracając zasadę dziedziczności i przekazała prawa do tronu polskiego części dynastii saskiej. Według art. 7 Konstytucji, po wygaśnięciu linii Fryderyka Augusta prawo obioru dynastii wrócić miało do narodu[2]. Linia ta wygasła z bezpotomną śmiercią jego córki, która według Konstytucji 3 maja miałaby być infantką. Sama Konstytucja zniweczona została w wyniku działań konfederacji targowickiej i późniejszego III rozbioru Polski, wskutek którego na dawnych terenach Rzeczpospolitej zaczęło obowiązywać "prawo" poszczególnych zaborców. Tajny układ trzech zaborców w Petersburgu 15/26 stycznia 1797 "kasował na zawsze nazwę Królestwa Polskiego"[3]. Pokój w Tylży utworzył Księstwo Warszawskie wyraźnie unikając nazwy "Polska". Akt Końcowy Kongresu Wiedeńskiego w art. 1 tworzył z części ziem Księstwa Królestwo Polskie (kongresowe) i uznawał cesarza rosyjskiego za Króla Polski. Szczegółowa lista królów wraz z okresami panowania zawarta jest w haśle Władcy Polski.

Polska definitywnie przestała być monarchią po odzyskaniu niepodległości w 1918 roku, kiedy to najpierw Tymczasowy Naczelnik Państwa Józef Piłsudski wydał Dekret o najwyższej władzy reprezentacyjnej Republiki Polskiej z 22 listopada 1918 roku, ogłoszony 29 listopada[4], a następnie uchwalona została Mała Konstytucja z 1919. W wyniku tych dwóch aktów prawnych zarówno faktycznie sprawujący władzę Piłsudski, jak i demokratycznie wybrany Sejm Ustawodawczy ustaliły, że Polska jest republiką[5].

Wszystkich tytułów szlacheckich i wynikających z nich przywilejów nie uznał art. 96 Konstytucji marcowej z 1921 roku[6]. Konstytucja ta została następnie uchylona przez konstytucję kwietniową. Konstytucja RP z 1997 r. określa równość obywateli wobec prawa[7][8].

Samozwańcy z czasów istnienia monarchii[edytuj | edytuj kod]

Dawni samozwańcy[edytuj | edytuj kod]

  • Paweł Zbawca Piast-Riedelski (1884 – ?) – Król Polaków i Odorzan. W latach 30. XX wieku działał w Stanach Zjednoczonych i Wielkiej Brytanii. Stworzył Zwierzchni i Królewski Order Piastowski.
  • Geoffrey Władysław Vaile hrabia Potocki de Montalk (1903-1997) – działał w Nowej Zelandii i Wielkiej Brytanii, początkowo tytułował się Pretendentem do Tronu Polskiego, Konsulem Królestwa Polski i Wielkiego Księstwa Litewskiego w Londynie, potem przybrał imię Władysław V i używał tytułów: Jego Majestat Władysław Piąty, z Łaski Bożej Król Polski, Węgier i Czech, Wielki Książę Litwy, Śląska i Ukrainy, Hospodar Mołdawii, etc., etc., etc., Wysoki Kapłan Słońca.
  • Jan Sobieski (ur. 1937) – podawał się za potomka króla polskiego Jana III Sobieskiego.
  • Alexis Brimeyer (1946-1995) – znany na całym świecie samozwaniec i fałszywy pretendent do tronów europejskich, używał m.in. tytułów: Król Galicji, Wielki Książę Lwowa, Łucka i Białegostoku, wielokrotnie zmieniał nazwisko. Zmarł jako Prince d'Anjou Durazzo Durassow Romanoff Dolgorouki de Bourbon-Conde de Gavina y de Alba.
  • Juliusz Nowina-Sokolnicki (1920-2009) – Prezydent Wolnej Polski na Wychodźstwie w latach 1972-1990, nieuznawany przez większość polskiej emigracji. Używał także tytułów Książę, VIII Wielki Mistrz Orderu Świętego Stanisława, działał w Colchester i zajmował się przyznawaniem Orderu Świętego Stanisława.
  • Adam Ryszard Myśliński (zm. 2004) – Wielki Książę, Regent Polski i Unii Polskich Ugrupowań Monarchistycznych. Działający od 1997 we Wrocławiu drugi po Leszku Wierzchowskim samozwaniec tytułujący się Regentem Polski. Przywódca Unii Polskich Ugrupowań Monarchistycznych, której statut i program wzorował na Polskim Ruchu Monarchistycznym. Mimo że zgodnie z przepisami statutowymi miał "rządzić" dożywotnio, po jakimś czasie utracił wsparcie tej partii, która ustanowiła Regentem Polski Aleksandra Podolskiego. "Nadawał" również liczne tytuły szlacheckie, arystokratyczne i dzielnicowe, "dokonywał" nobilitacji i renobilitacji.

Obecnie działający[edytuj | edytuj kod]

Jan Zbigniew Potocki w otoczeniu gwardzistów Miasta Colchester
Marek Świętopełk Światopełk-Zawadzki podczas Marszu Niepodległości 2011 w Warszawie
Aleksander Podolski - Regent Unii Polskich Ugrupowań Monarchistycznych
  • Jan Zbigniew Potocki (ur 10 czerwca 1955 w Kaliszu, syn Józefa i Teresy) – polski biznesmen zamieszkały w Niemczech[9], 23 października 2008 inwestowany we Włocławku w poczet Kawalerów Orderu św. Stanisława (otrzymał Wielką Wstęgę Orderu Świętego Stanisława, w maju 2009 wyznaczony przez Juliusza Nowina-Sokolnickiego na urząd Lieutenant Grand Master Orderu św. Stanisława[potrzebne źródło], 15 sierpnia 2009 wyznaczony przez Juliusza Nowina-Sokolnickiego na następcę na urzędzie Prezydenta RP. Po śmierci Juliusza Nowiny-Sokolnickiego 17 sierpnia 2009 IX Wielki Mistrz Orderu Świętego Stanisława, równocześnie ogłosił się Prezydentem Rzeczypospolitej Polskiej[10].
  • Leszek Antoni Wierzchowski (ur. 10 września 1949 r. w Zawierciu) – przywódca partii Polski Ruch Monarchistyczny. Po 1989 roku – jako pierwszy w wolnej Polsce – wskrzesił ideę dziedzicznej monarchii konstytucyjnej, tworząc Polski Ruch Monarchistyczny (1991 r.). Zajmuje się m.in. nadawaniem – i potwierdzaniem starych – tytułów szlacheckich i arystokratycznych oraz odznaczeń monarchistycznych dla osób zasłużonych zgodnie ze "Statutem PRM", a także działalnością charytatywną na rzecz zdolnej, lecz niezamożnej uczącej się młodzieży poprzez Fundację Polska Korona. W 1995 roku startował w wyborach prezydenckich w Polsce, a następnie był kandydatem na senatora z woj. śląskiego, w obu wypadkach bezskutecznie.
  • Aleksander Podolski (ur. 1937) – magister filologii polskiej, pułkownik rezerwy WP, przez 30 lat pełnił zawodową służbę wojskową w Marynarce Wojennej RP i w Wyższej Szkole Oficerskiej Wojsk Inżynieryjnych im. gen. Jakuba Jasińskiego. Ustanowiony Regentem przez partię UPUM po śmierci Regenta Adama Myślińskiego. Wcześniej Aleksander Podolski używał tytułów: Wiceregent Polski i Unii Polskich Ugrupowań Monarchistycznych, Książę Ziemi Dolnośląskiej. Autor „Księgi herbowej Unii Polskich Ugrupowań Monarchistycznych” (2010). Działa we Wrocławiu wraz z Radą Regencyjną UPUM, kawaler nadawanego przez Juliusza Nowinę Sokolnickiego Orderu Świętego Stanisława. Odznaczony Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski, Złotym i Srebrnym Krzyżem Zasługi, srebrnym medalem Opiekun Miejsc Pamięci Narodowej, a także wieloma odznaczeniami resortowymi, organizacyjnymi i regionalnymi.
  • Karin Sobieski zu Schwarzenberg (właśc. Karin Sobiewska) – Księżna, Pretendentka do Tronu Polskiego, Suweren Arystokratycznego Zakonu Rycerstwa Złotego Graala, uważa się za potomkinię króla Jana III Sobieskiego, mieszka i działa w Niemczech, gdzie prowadzi założony przez siebie świecki zakon rycerski i głosi swoje prawa do tronu polskiego. Wspierana jest także przez Klub Szlachty Polskiej w Niemczech, którego wiceprezydentem jest jej mąż.
  • Maria Władimirowna Romanowa (Мария Владимировна Романова, ur. 1953) – wielka księżna, pretendentka do tronu rosyjskiego, tytularna cesarzowa Rosji, używa m.in. tytułu: Królowa Rosyjskiego Królestwa Polskiego. Jej roszczenia do władania Królestwem Polskim będącego pojęciem już tylko historycznym uznawane są przez historyków za pozbawione podstaw, ponieważ ze strony Polski w 1831 Sejm zdetronizował Romanowów z tronu polskiego[11]. Abstrahując od legalności uzyskania tytułu (opartego na układzie z 1815 nie znajdującego oparcia w prawach Rzeczpospolitej jak Artykuły henrykowskie, Konstytucja 3 Maja czy choćby uchwały sejmu 1793) wiadomo, że po abdykacji ostatniego cara Mikołaja II[12] rząd księcia Lwowa uznał prawo Polski do niepodległości, co spotkało się z aprobatą aliantów i co potwierdził mały traktat wersalski.
  • Bogusław Jerzy Tarnawa-Zajączkowski – autor książki Armoriał czyli poczet herbów – klejnotów zacnych Polskich Rodów rycerskich i szlacheckich oraz możnych familii rycerskich i szlacheckich Wielkiego Księstwa Litewskiego[13] w której obok szlachty historycznej umieścił pseudoszlachtę nobilitowaną w Unii Polskich Ugrupowań Monarchistycznych. W przeszłości związany z UPUM i Orderem Świętego Stanisława. Jest współzałożycielem struktury pod nazwą Konfraternia Generalna Kustodia Narodowych Historycznych Znaków Zaszczytnych Honorowa Korporacja Szlachty Sodalicja Rycerska w Polsce z siedzibą we Wrocławiu[14] i przyjął tytuł Princeps Magister Generalis. Odznaczony Krzyżem Rycerskim Unii Polskich Ugrupowań Monarchistycznych I i II klasy, oraz Orderem Świętego Stanisława I klasy. W 2008 pozbawiony odznaczeń i tytułów nadanych przez UPUM decyzją Nadzwyczajnego Krajowego Zjazdu UPUM[15].
  • Jan Michał Leszczyński (ur. 1943) – podaje się za praprawnuka króla polskiego Stanisława Leszczyńskiego, który w rzeczywistości pozostawił po sobie tylko jedną córkę Marię (królową Francji).
  • Zbigniew Roliński (ur. 1949) – samozwańczy Przywódca Narodu Polskiego, działa w Warszawie, założyciel i przewodniczący partii politycznej "Praca Zdrowie Ekologia" i "Wolnego Radia Polska", które propagują idee ekonacjonalistyczne, antysyjonistyczne, antyglobalistyczne i antyklerykalne. W wyborach prezydenckich 2005 zarejestrował swój komitet wyborczy kandydata na Prezydenta RP, jednak ostatecznie wycofał się z wyborów i nie dostarczył wymaganej listy podpisów popierających jego kandydaturę.
  • Ryszard Bochenek-Dobrowolski – Wielki Książę Wielkiego Xięstwa Krakowskiego, tytuł hrabiego nadał mu Leszek Wierzchowski, niegdyś związany z PRM, obecnie działa w Krakowie. Założyciel Związku Monarchistów – Cracovia. Właściciel i redaktor naczelny nieregularnika stowarzyszenia: Wiadomości Monarchistyczne. Związany z wieloma organizacjami, w tym m.in. z Konfederacją spiską. Nadaje ordery WXK (pięć klas).
  • Marek Świętopełk Światopełk-Zawadzki – zamieszkały w Warszawie, przedstawiający się jako ostatni potomek Piastów i używający tytulatur Król Polski Polskiej Partii Królewskiej Pomocy Człowiekowi, Hetman Koronny, Prezydent Założyciel Polskiego Stowarzyszenia Właścicieli Ziemi, Rolników, Ogrodników i Kupców, Prezydent Założyciel Polskiego Zrzeszenia Fundacji Pomocy Człowiekowi, Główny Dowódca i Przewodniczący Komitetu Obrony Właścicieli Ziemi, Rolników, Ogrodników i Kupców na Targowisku Okęcie w Warszawie Książę Marek Światopełk Świętopełk Zawadzki[16]. Kawaler nadawanego przez Juliusza Nowinę Sokolnickiego Orderu Świętego Stanisława.

Organizacje związane z monarchistami[edytuj | edytuj kod]

Monarchistyczni samozwańcy działają zwykle z pomocą organizacji, które skupiają ich sprzymierzeńców. Są one ich zapleczem. Działające w Polsce i wśród polskiej emigracji:

Przypisy

  1. Słownik online PWN
  2. zachowując przy narodzie prawo, żadnej preskrypcyi podpadać nie mogące, wybrania do tronu drugiego domu po wygaśnięciu pierwszego (Konstytucja 3 Maja, 1791).
  3. Convention St. Petersburg 15 (26) Janvier (fr.)
  4. Dziennik Praw Państwa Polskiego z 1918 r., nr 17, poz. 41
  5. Dziennik Ustaw nosił początkowo nazwę Dziennik Praw Państwa Polskiego, od ustawy z 31 lipca 1919 Dziennik Ustaw Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. nr 66 poz. 500)
  6. Konstytucja marcowa z 1921 roku, Art. 96, "Rzeczpospolita Polska nie uznaje przywilejów rodowych ani stanowych, jak również żadnych herbów, tytułów rodowych i innych z wyjątkiem naukowych, urzędowych i zawodowych"
  7. Konstytucja RP z 1997 r., art. 32, ust. 1, "Wszyscy są wobec prawa równi. Wszyscy mają prawo do równego traktowania przez władze publiczne."
  8. Mutatis mutandis można uznać to za kontynuację zasad obowiązujących w Rzeczpospolitej Obojga Narodów w której tytuły były uznawane za naruszenie równości obywatelskiej (ograniczonej wówczas tylko do szlachty) i zakazane pod karą infamii (Encyklopedia staropolska: Tytuły).
  9. Wiktor Ferfecki: Zmarł samozwańczy prezydent Polski (pol.). tvp.info, 2009-08-26. [dostęp 2010-04-29].
  10. Marek Henzler: Klub pąsowych dam i kawalerów (pol.). polityka.pl, 2009-12-22. [dostęp 2010-04-29].
  11. Prawomocność tej uchwały Sejmu (nawiązującej do prawa oporu z czasów Rzeczpospolitej) jest w świetle Konstytucji 1815 r. wątpliwa, z drugiej strony odwołanie tej konstytucji przez Mikołaja I i zastąpienie jej mającym niższą rangę Statutem Organicznym było sprzeczne z art. 1 Aktu Końcowego z 1815 że z Cesarstwem Rosyjskim Królestwo będzie związane nieodwołalnie przez swoją konstytucję (fr. irrévocablement par sa constitution).
  12. Spotykane czasem twierdzenie jakoby car Mikołaj II uznał Radę Regencyjną jest bezpodstawne, Rada Regencyjna powstała już po upadku caratu, a odpowiedzią na Akt 5 listopada ze strony carskiego rządu był protest przeciw naruszaniu suwerenności Imperium. Podobne dowolne są twierdzenia jakoby Mikołaj II zrezygnował z wszystkich praw do tronu polskiego i jego honorów 25 grudnia 1916 (np. 16 czerwca 2012 - Inwestytura Orderu Św. Stanisława czy Zarys dziejów Orderu Świętego Stanisława), rozkaz Mikołaja II do armii i floty z 25 grudnia mówił Rosja nie zapewniła sobie jeszcze urzeczywistnienia celów wyznaczonych jej przez wojnę: obsadzenia Konstantynopola i cieśnin, tudzież stworzenia Polski wolnej, złożonej ze wszystkich trzech części, dotąd rozdzielonych (Kazimierz Władysław Kumaniecki, Odbudowa państwowości polskiej Warszawa - Kraków 1924, s.65). Tekst oryginalny: Приказ Государя Императора Николая II по армии и флоту 12 декабря 1916 года (starego stylu).
  13. Wyd.Bernardinum ISBN 83-7380-302-5
  14. Strona Konfraterni Generalnej
  15. Uchwała zjazdu UPUM
  16. [1] [2] [3]

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Jacek M. Majchrowski, Polski Ruch Monarchistyczny. Krótki kurs /W:/ Ustrój i prawo w przeszłości dalszej i bliższej, red. Jerzy Malec i Wacław Uruszczak, Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego, Kraków 2001.
  • "C.E.D.R.E." nr 35, wrzesień 1988.
  • Zygmunt Wojciechowski, L'Etat Polonais au Moyen-Age, Paryż 1947.
  • Dawcy błękitnej krwi (arystokraci i pseudoarystokraci, monarchiści i pseudomonarchiści bawią się w państwo i pseudopaństwo), "NIE" nr 51-52/2007 s.6-7.
  • Norbert Wójtowicz, Praemiando Incitat. Order Świętego Stanisława, Warszawa 2007, ISBN 978-83-925702-0-2.