Polska Komisja Likwidacyjna

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj

Polska Komisja Likwidacyjna Galicji i Śląska Cieszyńskiego – tymczasowy organ władzy polskiej dla zaboru austriackiego oraz Śląska Cieszyńskiego w latach 1918–19.

Zadaniem Komisji Likwidacyjnej była likwidacja stosunków państwowo-prawnych łączących Galicję z Austro-Węgrami oraz utrzymanie bezpieczeństwa i spokoju publicznego do czasu utworzenia niepodległego państwa polskiego.

Historia[edytuj]

28 października 1918 r. w Krakowie odbyło się spotkanie posłów z Galicji. W dniach 29-30 października ciało to działało poprzez prezydium zgromadzenia posłów polskich zastępujące Komisję likwidacyjną[1]. Komisja przejęła władzę w Krakowie 31 października 1918 r.

Komisja odmówiła podporządkowania się władzom Królestwa Polskiego, które powołały Witolda Czartoryskiego na stanowisko Komisarza Generalnego Polskiego Rządu dla Galicji i polskiej części Śląska[2].

Polska Komisja Likwidacyjna, wraz z lwowskim Tymczasowym Komitetem Rządzącym, została zniesiona dekretem Naczelnika Państwa z 10 stycznia 1919[3], a oba te organy zastąpiła Komisja Rządząca dla Galicji, Śląska Cieszyńskiego, Spisza i Orawy.

Skład[edytuj]

W momencie utworzenia[edytuj]

W skład tymczasowego prezydium Komisji weszli:

W skład delegacji do Lwowa, która 1 listopada 1918 r. dotarła do Przemyśla, weszli Aleksander Skarbek, Zygmunt Lasocki i Władysław Grzędzielewski.

Skład ustalony 4 listopada[edytuj]

Sprawy wojskowe[edytuj]

Dowódcą Polskiej Komendy Wojskowej w Krakowie został pułkownik Bolesław Roja. Rozkazem z 6 listopada 1918 r. powołał on Tymczasowe Urzędy Poborowe, w miejsce dawnych austriackich okręgów uzupełnień, komend poborowych rezerwy i komend poborowych pospolitego ruszenia. Po objęciu przez Józefa Piłsudskiego stanowiska Naczelnego Dowódcy Wojska Polskiego, gen. Roja podporządkował się mu[5][6].

 Zobacz więcej w artykule Królestwo Polskie (1917–1918), w sekcji W Galicji.

Opinie[edytuj]

Działacz samorządowy Jan Hupka w swoim pamiętniku podał następującą charakterystykę Polskiej Komisji Likwidacyjnej:

Quote-alpha.png
Komisja Likwidacyjna krakowska, która iure caduco przywłaszczyła sobie władzę w Galicji, jest właściwie komisją dezorganizacyjną. Komisarzem ludowym wojny jest malarz Tetmajer. Komisarzem spraw wewnętrznych – Lasocki, który mianuje na wszystkie powiaty komisarzy ludowych. W niektórych powiatach zamianował komisarzami ludowymi chłopów. Prócz tego upoważnia do tworzenia po powiatach sowietów do kontrolowania komisarzy. Niby to, mają to być rady przyboczne i kontrolujące pod nazwą powiatowych komisji likwidacyjnych. [...] Odniosłem wrażenie, że spomiędzy członków PKL nikt właściwie niczego dobrze nie rozumie. Każdy rządzi na swą rękę. Witos wystawia przepustki ze swoim podpisem. Chcą drukować banknoty, stemple i znaczki pocztowe, nie rozumiejąc, że ich banknoty nie będą miały żadnej wartości. Jest to zabawa w rząd, farsa, która byłaby śmieszna, gdyby nie przyczyniała się do szerzenia anarchii[7].

Zobacz też[edytuj]

Uwagi[edytuj]

  1. Od 7 listopada 1918 r. premier Tymczasowego Rządu Ludowego Republiki Polskiej w Lublinie.

Przypisy

  1. Czas z 30.X.1918 r., nr 483.
  2. M.P. nr 191 z 2 listopada 1918 r.
  3. Art. 9 Statutu Komisji Rządzącej dla Galicji i Śląska Cieszyńskiego oraz Górnej Orawy i Spiżu (Dz.U. z 1919 r. Nr 7, poz. 106).
  4. Rok 1918 we wspomnieniach mężów stanu, polityków i wojskowych, Warszawa 1987, s. 32.
  5. Pismem z 13 listopada 1918 r. Józef Piłsudski poinformował gen. Roję o przejęciu pod swoje rozkazy wszystkich polskich oddziałów i formacji na ziemiach polskich.
  6. 17 listopada 1918 podpułkownik Tokarzewski w Przemyślu otrzymał od gen. Roi z Krakowa rozkaz, w którym zawarty był m.in. punkt następujący: Hrabia Skarbek jest reprezentantem Komisji Likwidacyjnej. Gdyby się w dalszym ciągu mieszał do spraw wojskowych, co jedynie chaos i szkodę wywołuje, internować, albo pod eskortą do Krakowa odesłać.Bolesław Roja: Legendy i fakty. s. 131.
  7. Jan Hupka: Z czasów wielkiej wojny. Pamiętnik nie kombatanta. Lwów: 1937.

Bibliografia[edytuj]