Polski Cmentarz w Teheranie

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Groby na polskiej części cmentarza
Frontowa część pomnika
Tylna część pomnika

Polski Cmentarz w Teheranie – polska nekropolia położona we wschodniej części stolicy Iranu, stanowiąca część nekropolii Dulab. Są na niej pochowani wychodźcy polscy z ZSRR armii gen. Władysława Andersa z Armii Polskiej w ZSRR, którzy opuścili Związek Radziecki w trakcie tzw. „ewakuacji armii Andersa” wiosną 1942 roku. Na cmentarzu tym pochowano 1937 osób, w tym 409 wojskowych. Zmarły one głównie z powodu ogólnego wycieńczenia i chorób jakich nabawiły się na skutek przebywania w katastrofalnych warunkach w ZSRR[1][2].

Po ewakuacji z ZSRR w Iranie znalazło się ponad 115 000 Polaków, w tym około 25 000 cywilów, wśród których 13 000 to dzieci[3]. Na ulicach Teheranu język polski był zjawiskiem powszednim. Polscy uchodźcy otwierali sklepy, kawiarnie, restauracje, pracowali w bazach amerykańskich i brytyjskich[4]. Kilkaset kobiet powychodziło za mąż za Persów i pozostało w Iranie na stałe.

„Po powrocie do Teheranu musiałem się zająć najgorliwiej szpitalami i obozami dla ludności cywilnej. Największym nieszczęściem był często beznadziejny stan zdrowia przybywających. Nieraz już po przybyciu do Teheranu ludzie umierali wskutek wycieńczenia i długotrwałego głodu podczas dwuletniego pobytu w Rosji sowieckiej. W ciągu kilku tygodni las, przeszło tysiąca krzyży, pokrył cmentarz polski w Teheranie. Zmarł także mój adiutant i serdeczny przyjaciel sprzed wojny porucznik Zygmunt Kostakiewicz, któremu cudem udało się wydostać z łagrów sowieckich” – pisał po latach generał Władysław Anders[5].

Znajduje się tam dwudzielny cokół na którym umieszczona jest tablica pamiątkowa z polskim napisem: Pamięci Wygnańców Polskich, którzy w drodze do ojczyzny w Bogu spoczęli na wieki 1942-1944.

Łącznie na obszarze Iranu zmarło w czasie wojny ponad 3500 Polaków, w tym 611 wojskowych. Największe (poza Teheranem) nekropolie polskie znajdują się w Pahlevi, Isfahanie i Kazwinie.

Pochowani[edytuj | edytuj kod]

 Z tym tematem związana jest kategoria: Pochowani na Polskim Cmentarzu w Teheranie.

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. H. Sarner, s.121
  2. W. Anders, s.134
  3. H. Sarner, s.103
  4. Sarner, s.125
  5. W. Anders, s.147

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Władysław Anders: Bez ostatniego rozdziału, Gryf Publishing, Londyn 1959
  • Andrzej Przewoźnik: Polskie cmentarze wojenne w Iranie, Adiutor, Warszawa 2002, ​ISBN 83-916663-2-8
  • Harvey Sarner: Zdobywcy Monte Cassino: Generał Anders i jego żołnierze, Wyd. Zysk i S-ka, Poznań 2002, ​ISBN 978-83-7506-003-4
  • Krystyna Tomaszyk, Droga i pamięć: Przez Syberię na Antypody, Warszawa: TRIO, 2009, ISBN 978-83-7436-206-1, OCLC 750977899.
  • Józef Czapski Na nieludzkiej ziemi (Instytut Literacki w Paryżu - 1949, 1962; 1969); II obieg wydawniczy (nielegalnie w Polsce): Krąg 1982; wydanie wspólne ze „Wspomnieniami starobielskimi” oraz tekstem „Prawda o Katyniu” [1945]: Editions Spotkania 1984, 1985; Oficyna Wydawnicza „Reduta” 1986, Wydawnictwo „Most” 1986, Solidarność Walcząca 1986, Krakowskie Towarzystwo Wydawnicze 1987, Skarżyska Oficyna Wydawnicza „SOWa” 1987, Międzyzakładowa Struktura Solidarności V 1987; wydania oficjalne: Czytelnik 1990, Znak 2001, ​ISBN 83-240-0000-3​; przekład angielski: The Inhuman Land, przeł. G. Hopkins, Londyn 1951, Nowy Jork 1952, Londyn 1987; przekład francuski: Terre inhumaine, przeł. Maria Adela Bohomolec, Paryż 1947, jako La terre inhumaine. Adapté du pol. par M. A. Bohomolec et Joseph Czapski, wstęp Daniel Halévy, L’Age d’Homme, Lozanna 1979; przekład niemiecki: Unmenschlsche Erde, przeł. W. Gromek, posłowie Józef Czapski, Kolonia 1967, Frankfurt nad Menem 1969)

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]