Polski Kontyngent Wojskowy na Haiti

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Polski Kontyngent Wojskowy w Wielonarodowych Siłach w Republice Haiti
Stany Zjednoczone Operacja Uphold Democracy
Ilustracja
Haiti
Historia
Państwa wystawiające

 Polska

Państwa mandatowe

 Haiti

Decyzja o użyciu

3 października 1994

Rozpoczęcie misji

15 listopada 1994

Zakończenie misji

13 grudnia 1994 (GROM)
styczeń 1995 (PKW)

Liczba zmian

1

Dowódcy
Pierwszej zmiany

płk Kazimierz Giłej

Konflikt zbrojny
zamieszki na Haiti
Organizacja
Typ

operacyjny

Podporządkowanie

Stany Zjednoczone Wielonarodowe Siły Haiti

Skład

GROM

Liczebność

56 żołnierzy (GROM – 51)

Dyslokacja

Mariani

Polski Kontyngent Wojskowy w Wielonarodowych Siłach w Republice Haiti (PKW Haiti) – wydzielony kontyngent wojsk podległych MSW i MON, przeznaczony do wsparcia procesów przemian demokratycznych na Haiti po inwazji amerykańskiej w 1994 roku.

Historia[edytuj | edytuj kod]

W 1991 prezydent Jean-Bertrand Aristide został obalony przez wojsko. Rada Bezpieczeństwa ONZ nałożyła na Haiti embargo ekonomiczne: w jego wyniku, to jedno z najbiedniejszych państw Ameryki pogrążyło się w nędzy i chaosie, które próbowała zwalczyć utworzona w 1993 Misja ONZ na Haiti (UNMIH). Nie wypełniła jednak powierzonych jej zadań i RB ONZ wydała rezolucję nr 940, wzywającej do utworzenia Sił Wielonarodowych (Multinational Forces – MNF), nad którymi dowodzenie objęły Stany Zjednoczone. 19 września 1994 21000 żołnierzy MNF wylądowało na Haiti, zmuszając juntę do ucieczki. Ich następne zadanie polegało na przywróceniu stabilizacji w kraju[1].

14 września prezydent Bill Clinton zaproponował prezydentowi Lechowi Wałęsie wysłanie na Haiti grupy polskich komandosów, mających uczestniczyć w odbudowie kraju. 3 października Rada Ministrów podjęła decyzję o utworzeniu polskiego kontyngentu, składającego się m.in. z 51 komandosów GROM-u, którzy na czas misji przeszli spod kontroli MSW pod MON, dowodzonym (ze względu na skomplikowaną sytuację międzyresortową formalnie etat brzmiał dyrektor – był to jedyny taki przypadek w historii wszystkich PKW) przez płk. Kazimierza Giłeja (lecz kierownictwo jednostką specjalną utrzymał płk Sławomir Petelicki)[2].

Naszywka GROM-u

17 października 1994 pierwszy raz publicznie ujawnieni komandosi uroczyście odlecieli z lotniska Okęcie (zadając tym samym kłam plotkom, głoszącym, że kontyngent składa się z żandarmów MSW lub innych żołnierzy NJW). Lecz wykonywanie zadań rozpoczęli dopiero 15 listopada, po dwutygodniowym szkoleniu na Portoryko pod okiem amerykańskich instruktorów – była to pierwsza zagraniczna operacja Grupy Reagowania Operacyjno-Manewrowego, przy tym przeprowadzona w trudnych warunkach klimatycznych i społecznych[3].

Podstawowe zadanie GROM-u polegało na ochronie ważnych osobistości wizytujących Haiti. Wśród nich byli: Sekretarz Generalny ONZ Boutros Boutros-Ghali, przedstawiciele amerykańskiej administracji i sił zbrojnych (doradca prezydenta USA ds. bezpieczeństwa narodowego Anthony Lake, sekretarz obrony William Perry, dowódcy: United States Army, sił USA w Stanach Zjednoczonych i sił USA na Atlantyku, członkowie senackiej komisji obrony), delegaci sił zbrojnych państw karaibskich oraz specjalny wysłannik ONZ ds. Haiti Al-Achdar al-Ibrahimi[a] (za którego głowę lokalne bojówki zaoferowały 150000 $)[4][5]. Mimo tak dużej presji Polacy bardzo dobrze wykonywali postawione im zadania, wzbudzając podziw i respekt Amerykanów, co miało wpływ na polskie starania akcesji do NATO[6].

Ponadto komandosi pomagali też Haitańczykom – pomagali poszkodowanym udzielając pomocy medycznej, wspierali miejscowe placówki humanitarne, a także uniemożliwili dokonania samosądu i uwolnili chłopca z rąk porywaczy, co wraz z patrolowaniem terenu bez hełmów i kamizelek kuloodpornych zapewniło szacunek u Haitańczyków[7][5].

13 grudnia GROM opuścił swój ufortyfikowany obóz w hotelu w Mariani na zachód od stolicy i odleciał do Polski – jedynie czterech oficerów (w tym dyrektor PKW płk Giłej) pozostało do stycznia 1995. Planowana II zmiana kontyngentu, składająca się z oddziałów wystawionych przez Żandarmerię Wojskową ostatecznie pozostała w kraju, gdyż sytuacja na Haiti była już ustabilizowana[8].

Uwagi[edytuj | edytuj kod]

  1. stosowana jest też pisownia Lehtar Brahimi

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Grzegorz Ciechanowski: Polskie kontyngenty wojskowe w operacjach pokojowych 1990-1999. Toruń: Wydawnictwo Adam Marszałek, 2010. ISBN 978-83-7611-531-3.
  • Historia GROM-u (pol.). grom.mil.pl, 2009. [dostęp 2020-11-13]. [zarchiwizowane z tego adresu (2011-10-02)].