Polskie Stronnictwo Ludowe

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
To jest stara wersja tej strony, edytowana przez 77.254.178.76 (dyskusja) o 19:19, 8 cze 2008. Może się ona znacząco różnić od aktualnej wersji.
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Polskie Stronnictwo Ludowe
Lider Wicepremier, minister gospodarki Waldemar Pawlak
Data założenia 5 maja 1990
Adres siedziby ul. Kopernika 36/40,
00-924 Warszawa
Ideologia polityczna chrześcijańska demokracja,
patriotyzm lokalny,
regionalizm,
centryzm
Liczba członków ok. 60 000 (wrzesień 2007)
Członkostwo
międzynarodowe
Międzynarodówka Chrześcijańsko-Demokratyczna
Grupa w Parlamencie
Europejskim
Europejska Partia Ludowa - Europejscy Demokraci
Młodzieżówka Forum Młodych Ludowców
Barwy zieleń
Obecni posłowie 31 (6,74%)
Obecni senatorowie 0 (0%)
Polska
Godło RP
Ten artykuł jest częścią serii:
Ustrój i polityka
Polski
Portal Polska

Polskie Stronnictwo Ludowe (PSL) - centrowa partia agrarystyczna powstała 5 maja 1990 r. z połączenia PSL Odrodzenie (będącego kontynuacją ZSL) oraz wilanowskiego PSL.

Program polityczny

Podstawy programu PSL oparte są na zasadach doktryny agraryzmu. PSL opowiada się za interwencjonizmem państwowym (zwłaszcza w rolnictwie) i za zwolnieniem tempa prywatyzacji. Partia popierała wejście Polski do Unii Europejskiej pod warunkiem wynegocjowania korzystnych warunków. Po wejściu Polski do UE partia popiera silną integrację europejską i poszerzanie współpracy z krajami członkowskimi na zasadach partnerskich.

Partia sprzeciwia się: wprowadzeniu podatku liniowego, przywróceniu kary śmierci, legalizacji eutanazji i aborcji, rejestracji związków homoseksualnych, natychmiastowemu zniesieniu poboru do wojska i wprowadzeniu armii zawodowej, legalizacji tzw. "narkotyków miękkich" oraz rozdziałowi państwa od kościołów. Nie popiera likwidacji powiatów. Wysuwa natomiast propozycję rozwiązania Senatu i powołania izby samorządowej.

Postuluje natomiast: natychmiastowe wycofanie polskich wojsk z Iraku, utrzymanie bezpłatnej edukacji i służby zdrowia oraz upublicznienie wszystkich teczek peerelowskich służb.

Historia PSL

Nazwa PSL nawiązuje do tradycji sięgającej XIX wieku. Bezpośrednim protoplastą PSL-u była organizacja chłopów galicyjskich Wici, która w czasach zaborów posiadała swoich posłów w parlamencie austriackim w Wiedniu .

Polskie Stronnictwo Ludowe powstało w 1895 w Rzeszowie. Do 1903 pod nazwą Stronnictwo Ludowe (SL). Od 1903 wysuwało postulaty niepodległości Polski. W swoim programie głosiło potrzebę równouprawnienia narodowego, politycznego i społecznego Polaków. Postulowało potrzebę reformy austriackiego systemu wyborczego.

Na skutek sporów wewnętrznych w 1913 doszło do podziału na Polskie Stronnictwo Ludowe "Piast" i Polskie Stronnictwo Ludowe Lewicę. Czołowymi działaczami byli: Karol Lewakowski, Jan Stapiński, Jakub Bojko, Bolesław Wysłouch i Wincenty Witos. Organami prasowymi: Przyjaciel Ludu, Kurier Lwowski, Gazeta Ludowa.

Długoletnim przewodniczącym i jednym ze współzałożycieli PSL-u był Wincenty Witos. W dwudziestoleciu międzywojennym PSL był jedną z najsilniejszych partii w Sejmie, a Wincenty Witos trzykrotnie sprawował urząd premiera. Po przewrocie majowym partia została rozbita.

W czasie II wojny światowej działacze dawnego PSL współtworzyli rząd na wygnaniu, a w kraju zorganizowali oddziały partyzanckie współpracujące z AK o nazwie Bataliony Chłopskie. Pod koniec wojny premierem rządu na wychodźstwie został Stanisław Mikołajczyk, lider SL-"ROCH". Bezpośrednio po wojnie wrócił on do Polski i reaktywował partię (SL). W wyniku zlikwidowania przez władze stalinowskie podziemia niepodległościowego rozbiciu struktur oporu społecznego PSL Mikołajczyka stało się jedyną platformą opozycji, jaka sprzeciwiała się porządkowi wprowadzonemu przez nowe władze. PSL stało się głównym przedmiotem ataku ze strony komunistów, którzy już wcześniej zmontowali swoje Stronnictwo Ludowe. W wyniku rozłamu powstało też PSL "Nowe Wyzwolenie", które w wyborach startowało oddzielnie. Ataki w trakcie kampanii referendalnej w 1946 oraz wyborczej w 1947 doprowadziły do rozbicia partii na nurt "konserwatywny" i "ugodowy". W czasie kampanii przed wyborami do Sejmu Ustawodawczego w 1947, władze komunistyczne powołały Państwową Komisję Bezpieczeństwa, której zadaniem miało być koordynowanie działań aparatu represji MBP, UB, MO, ORMO i KBW wobec działaczy ludowych. Aresztowano wówczas ok. 80 tysięcy lokalnych działaczy PSL, bojówki PPR i UB zamordowały skrytobójczo 200 ludowców. Ostatecznie z powodu sfałszowania wyniku wyborów w Sejmie PSL miał 28 mandatów na 444 miejsc. Pod koniec 1948 r. stronnictwo liczyło tylko ok. 30 tys. członków. Prezesem szczątkowego PSL został Józef Niećko, a resztki partii połączyły się z komunistycznym Stronnictwem Ludowym w 1949 r. tworząc Zjednoczone Stronnictwo Ludowe (ZSL).

Wybory parlamentarne

1989

Ostatni przewodniczący ZSL, Roman Malinowski, po wyborach do Sejmu w 1989 roku i niepowodzeniu misji utworzenia rządu przez Czesława Kiszczaka zawarł porozumienie z Lechem Wałęsą, które odebrało większość w Sejmie PZPR i umożliwiło powstanie rządu Mazowieckiego.

Marszałkiem Sejmu w latach 1989-1991 był, z ramienia ZSL, Mikołaj Kozakiewicz.

Obecne PSL wywodzi się praktycznie bezpośrednio z ZSL, które zmieniło nazwę na PSL Odrodzenie. Powstało przez połączenie tej partii z tzw. wilanowskim PSL, co miało miejsce 5 maja 1990 r. na Kongresie Jedności PSL. Początkowo wpływowe stanowiska w partii zajęli członkowie NSZZ RI "Solidarność, w tym Roman Bartoszcze, który został pierwszym prezesem PSL. Po słabym wyniku Romana Bartoszcze w wyborach prezydenckich w 1990 roku (7,15% głosów) władzę w PSL przejęła grupa młodych działaczy wywodzących się dawnej młodzieżówki ZSL (ZMW) z Waldemarem Pawlakiem na czele, który został nowym prezesem. Stało się to 29 czerwca 1991 r. w czasie Nadzwyczajnego Kongresu Stronnictwa, na którym przyjęto też statut, program i deklarację ideową partii.

1991

Utworzony przez PSL komitet wyborczy PSL Sojusz Programowy w wyborach parlamentarnych 27 października 1991 r. zdobył 8,67% głosów i 48 mandatów poselskich. PSL wstrzymało się od głosu przy powoływaniu rządu Jana Olszewskiego a potem go umiarkowanie wspierało, w końcu jednak przeszło do opozycji, głosując w czerwcu 1992 r. za jego odwołaniem. 5 czerwca 1992 r. Waldemar Pawlak został wybrany premierem, poparty przez koalicję UD-SLD-PSL-KPN-KLD-PPG, nie udało mu się jednak utworzyć rządu. Po utworzeniu rządu Hanny Suchockiej PSL ponownie przeszło do opozycji.

1993

W wyborach w 1993 r. (hasła wyborcze: "Żywią, bronią, gospodarują" i "Polsce potrzebny jest dobry gospodarz") PSL zajęło drugie miejsce (15,4% głosów, 132 mandaty poselskie i 36 senatorskich) i utworzyło koalicję rządową z SLD, która mimo licznych kłótni przetrwała do końca kadencji Sejmu. Premierem ponownie został Waldemar Pawlak (do marca 1995). Józef Zych został wicemarszałkiem (później marszałkiem) Sejmu, a Adam Struzik marszałkiem Senatu.

1997

Wybory w 1997 r. dały PSL 7,3% głosów i 27 mandatów poselskich oraz 3 senatorskie. Słaby wynik spowodował ustąpienie Pawlaka i przejście partii do opozycji. 11 października 1997 r. na posiedzeniu Rady Naczelnej PSL jego następcą wybrano Jarosława Kalinowskiego. 20 października 1997 r. Franciszek Jerzy Stefaniuk został, z ramienia PSL, wicemarszałkiem Sejmu. W wyborach samorządowych w 1998 PSL uczestniczyło, wraz z Unią Pracy i Krajową Partią Emerytów i Rencistów, w ramach koalicji Przymierze Społeczne. 24-25 marca 2000 r. odbył się VII Kongres PSL pod hasłem "Czas by państwo służyło ludziom', w którym uczestniczyło 703 delegatów. Kongres przyjął nowy program partii. Jarosław Kalinowski ponownie został wybrany prezesem. W nowym składzie Rady Naczelnej przewodniczącym został Franciszek Jerzy Stefaniuk.

2001

W wyborach parlamentarnych w 2001 r. (hasło wyborcze: "Blisko ludzkich spraw") PSL uzyskało 8,98% głosów, 42 mandaty poselskie i 4 senatorskie. 6 października 2001 r. Rada Naczelna PSL przyjęła uchwałę o tworzeniu koalicji. Porozumienie koalicyjne z SLD i UP podpisano 9 października 2001 r. Wicepremierem i ministrem rolnictwa został Jarosław Kalinowski, a ministrem środowiska Stanisław Żelichowski. 19 października 2001 r. Janusz Wojciechowski został wybrany wicemarszałkiem Sejmu.

1 marca 2003 r. PSL zostało wyrzucone z koalicji przez premiera Leszka Millera za głosowanie przeciwko jednemu z rządowych projektów. Od tego czasu pozostawało w opozycji do rządu SLD-UP zbliżając się do ugrupowań prawicowych.

2005

W wyborach parlamentarnych 25 września 2005 r. PSL uzyskało słaby wynik, bo 6,96% głosów, 25 mandatów poselskich i 2 senatorskie, co dawało mu ostatnie miejsca w parlamencie.

Wyniki PSL w wyborach w 2007 (w poszczególnych powiatach)

2007

W wyborach parlamentarnych 21 października 2007 r. (hasło wyborcze: Porozumienie Służy Ludziom) PSL uzyskało 8,91% głosów, 31 mandatów poselskich i żadnego senatorskiego, ponownie zostając najsłabszą partią w parlamencie.PSL utworzyło koalicję rządząca z PO. Prezes Waldemar Pawlak został wicepremierem i ministrem gospodarki, Marek Sawicki ministrem rolnictwa i rozwoju wsi, zaś wiceprezes Jolanta Fedak ministrem pracy i polityki społecznej.

Wybory do PE

2004

W wyborach do Parlamentu Europejskiego na PSL zagłosowało 386.340 wyborców, co dało mu 6,34% i 4 miejsca w parlamencie.

Wybory prezydenckie

1990

Jako kandydat partii wystartował Roman Bartoszcze. Zdobył on 1 176 175 głosów (7,15%). Przyczyniło się to do przejęcia władzy w PSL przez młodych działaczy wywodzących się dawnej młodzieżówki ZSL (ZMW) z Waldemarem Pawlakiem na czele, który został nowym prezesem.

1995

Pawlak w listopadzie 1995 r. wystartował w wyborach prezydenckich uzyskując 770 417 głosów (4,3%).

2000

W wyborach prezydenckich w 2000 r. Krajowa Konwencja Wyborcza PSL wystawiła Jarosława Kalinowskiego, który zdobył on 1 049 232 głosów (6,00%).

2005

Jarosław Kalinowski 10 czerwca 2005 zapowiedział swój start w wyborach na prezydenta Polski z ramienia Polskiego Stronnictwa Ludowego. Jego sztab wyborczy został zarejestrowany 7 lipca 2005. W wyborach poparło go 269 317 wyborców (1,80%).

Wybory samorządowe

2002

W wyborach samorządowych 2002 odniosło spory sukces (szczególnie w małych gminach i powiatach): na 46 833 mandatów, PSL uzyskał 4 986 (10,65%). Z PSL związanych było 275 z 1569 wójtów i 58 z 773 burmistrzów. PSL współrządziło w wielu sejmikach wojewódzkich - w jednych z SLD, w innych (np. na Mazowszu) z opozycją.

2006

W 2006 roku ludowcy osiągnęli podobny wynik - 4 840 radnych w skali kraju. Ten wynik dał ludowcom pierwsze miejsce (radni w skali kraju). PSL ma najwięcej radnych w gminach - 3890, w powiatach - 867, w sejmikach wojewódzkich - 83.

Struktura i działacze

Według informacji partii, skupia ona około 140 tysięcy członków, co czyni ją największą partią w Polsce. Ma rozbudowane struktury terenowe, obejmujące wszystkie województwa, 90% gmin i w około 35% wsi. Najwyższą władzą w PSL jest zwoływany co 4 lata Kongres, a między Kongresami - Rada Naczelna. Najwyższym organem wykonawczym jest Naczelny Komitet Wykonawczy.

Prezes partii:

Wiceprezesi NKW:

Sekretarze NKW:

Skarbnik NKW i Przewodniczący Klubu Poselskiego:

Pozostali członkowie NKW:

Tadeusz Drab, Stanisław Dycha, Zdzisław Kołodziejski, Mieczysław Łuczak, Janusz Maćkowiak, Stanisław Rakoczy, Władysław Serafin, Czesław Siekierski, Marian Starownik, Wiesław Woda.

Przewodniczący Rady Naczelnej:

Wiceprzewodniczący Rady Naczelnej:

Sekretarz Rady Naczelnej:

Inni znani politycy PSL:

Organizacją młodzieżową PSL jest Forum Młodych Ludowców, dawniej był nią Związek Młodzieży Wiejskiej (ZMW), który jednak całkowicie się usamodzielnił i stał się organizacją apolityczną.

Prezesi PSL

Prezes Honorowy PSL

Posłowie na Sejm VI kadencji

Poseł do Parlamentu Europejskiego

Pozostali eurodeputowani PSL: Zbigniew Kuźmiuk, Zdzisław Podkański i Janusz Wojciechowski zostali usunięci z szeregów partii w lipcu 2006 po przejściu do grupy UEN i założeniu PSL Piast.


Posłowie na Sejm V kadencji

poseł, liczba głosów

Senatorowie VI kadencji, członkowie Koła Senatorów Niezależnych i Ludowych

Zobacz też

Linki zewnętrzne