Polskie Stronnictwo Ludowe (1895–1913)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Polskie Stronnictwo Ludowe
Lider Karol Lewakowski (18951897), Henryk Rewakowicz (18971907), Jan Stapiński (19081913)
Data założenia 28 lipca 1895
Data rozwiązania grudzień 1913
Ideologia polityczna agraryzm
Barwy      zieleń

Polskie Stronnictwo Ludowe zostało założone 28 lipca 1895 w Rzeszowie przez m.in. Jakuba Bojkę i Wysłouchów jako Stronnictwo Ludowe (od 27 lutego 1903 pod nazwą „Polskie Stronnictwo Ludowe”). Pozostawało pod znacznym wpływem endecji[1]. Określane jest jako galicyjska partia chłopska.

Charakterystyka programu[edytuj | edytuj kod]

Głównymi hasłami programowymi i celami tego ugrupowania politycznego były[2]:

  • odbudowa niepodległego państwa polskiego, w którym zostaną rozwiązane podstawowe problemy wsi,
  • autonomia Galicji,
  • demokratyzacja życia i wybory powszechne oraz wprowadzenie demokratycznej ordynacji wyborczej,
  • rozwój oświaty,
  • równouprawnienie chłopów w życiu politycznym (dążenie do zapewnienia większej ich reprezentacji w instytucjach galicyjskich),
  • dążenie do powiększenia chłopskich gospodarstw (zwłaszcza tych najmniejszych),
  • zwiększenie możliwości awansu społecznego mieszkańców wsi,
  • ułatwienie przejmowanie przez chłopów ziemi z majątków wielkiej własności (tzw. reforma rolna),
  • równouprawnienie Polaków, Ukraińców i Litwinów oraz wolności wyznań.

Partia miała swoich przedstawicieli w Sejmie Krajowym oraz w austriackim parlamencie. W 1911 z PSL wystąpiła grupa działaczy na czele z Janem Dąbskim i Bolesławem Wysłouchem i powołała w lutym 1912 ugrupowanie PSL – Zjednoczenie Niezawisłych Ludowców[3]. W 1913 w miejsce PSL powstały PSL „Piast” (którego prezesem został Jakub Bojko) i PSL „Lewica” (prezes – Jan Stapiński)[4].

Działacze[edytuj | edytuj kod]

Prezesi[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. A. Wójcik, Ludowcy wśród innych ruchów politycznych na przełomie XIX i XX wieku, [w:] Sojusznicy i przeciwnicy ruchu ludowego 1895-1995, red. J. Jachymek, Lublin 1996, s. 15.
  2. Historia. Encyklopedia szkolna WSiP, red. A. Friszke, E.C. Król, wyd. 4 zm. i popr., Warszawa 2004, s. 669.
  3. Historia. Encyklopedia szkolna WSiP, red. A. Friszke, E.C. Król, wyd. 4 zm. i popr., Warszawa 2004, s. 669.
  4. K. Groniowski, J. Skowronek, Historia Polski 1795-1914, wyd. 3 popr. i uzup., Warszawa 1987, s. 317.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • S. Kieniewicz, Historia Polski 1795-1918, Wyd. 9, Warszawa 1997, s. 391, 457.

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]