Polskie Stronnictwo Ludowe (1895–1913)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Polskie Stronnictwo Ludowe
Państwo  Austro-Węgry
Skrót PSL
Lider Karol Lewakowski (18951897), Henryk Rewakowicz (18971907), Jan Stapiński (19081913)
Data założenia 28 lipca 1895
Data rozwiązania grudzień 1913
Ideologia polityczna agraryzm
Barwy      zieleń

Polskie Stronnictwo Ludowe – polska partia polityczna działająca w Galicji. Została założona 28 lipca 1895 roku w Rzeszowie przez m.in. Jakuba Bojkę i Wysłouchów jako Stronnictwo Ludowe (od 27 lutego 1903 pod nazwą „Polskie Stronnictwo Ludowe”). Pozostawało pod znacznym wpływem endecji[1]. Określane jest jako galicyjska partia chłopska.

Charakterystyka programu[edytuj | edytuj kod]

Głównymi hasłami programowymi i celami tego ugrupowania politycznego były[2]:

  • odbudowa niepodległego państwa polskiego, w którym zostaną rozwiązane podstawowe problemy wsi,
  • autonomia Galicji,
  • demokratyzacja życia i wybory powszechne oraz wprowadzenie demokratycznej ordynacji wyborczej,
  • rozwój oświaty,
  • równouprawnienie chłopów w życiu politycznym (dążenie do zapewnienia większej ich reprezentacji w instytucjach galicyjskich),
  • dążenie do powiększenia chłopskich gospodarstw (zwłaszcza tych najmniejszych),
  • zwiększenie możliwości awansu społecznego mieszkańców wsi,
  • ułatwienie przejmowanie przez chłopów ziemi z majątków wielkiej własności (tzw. reforma rolna),
  • równouprawnienie Polaków, Ukraińców i Litwinów oraz wolności wyznań.

Partia miała swoich przedstawicieli w Sejmie Krajowym oraz w austriackim parlamencie. W 1911 z PSL wystąpiła grupa działaczy na czele z Janem Dąbskim i Bolesławem Wysłouchem i powołała w lutym 1912 ugrupowanie PSL – Zjednoczenie Niezawisłych Ludowców[2]. W 1913 w miejsce PSL powstały PSL „Piast” (którego prezesem został Jakub Bojko) i PSL „Lewica” (prezes – Jan Stapiński)[3].

Działacze[edytuj | edytuj kod]

Prezesi[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. A. Wójcik, Ludowcy wśród innych ruchów politycznych na przełomie XIX i XX wieku, [w:] Sojusznicy i przeciwnicy ruchu ludowego 1895-1995, red. J. Jachymek, Lublin 1996, s. 15.
  2. a b Historia. Encyklopedia szkolna WSiP, red. A. Friszke, E.C. Król, wyd. 4 zm. i popr., Warszawa 2004, s. 669.
  3. K. Groniowski, J. Skowronek, Historia Polski 1795-1914, wyd. 3 popr. i uzup., Warszawa 1987, s. 317.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • S. Kieniewicz, Historia Polski 1795-1918, Wyd. 9, Warszawa 1997, s. 391, 457.

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]