Polskie Zakłady Lotnicze

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Polskie Zakłady Lotnicze Sp. z o.o.
Ilustracja
PZL M-28 Skytruck
Forma prawna Sp. z o.o.
Data założenia 1938 / 1998
Państwo  Polska
Lokalizacja  podkarpackie, Mielec
Siedziba ul. Wojska Polskiego 3
39-300 Mielec
Numer KRS 0000051791
Prezes Janusz Zakręcki
Akcjonariusze/
udziałowcy
Lockheed Martin Helicopter Company Ltd.[1] (100%)
Branża Przemysł lotniczy
Produkty samoloty, śmigłowce, silniki wysokoprężne
Kapitał zakładowy 239.126.000,- zł
Położenie na mapie Mielca
Mapa lokalizacyjna Mielca
Polskie Zakłady Lotnicze Sp. z o.o.
Polskie Zakłady Lotnicze Sp. z o.o.
Położenie na mapie województwa podkarpackiego
Mapa lokalizacyjna województwa podkarpackiego
Polskie Zakłady Lotnicze Sp. z o.o.
Polskie Zakłady Lotnicze Sp. z o.o.
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Polskie Zakłady Lotnicze Sp. z o.o.
Polskie Zakłady Lotnicze Sp. z o.o.
Ziemia50°18′21,1″N 21°27′53,0″E/50,305861 21,464722
Strona internetowa

Polskie Zakłady Lotnicze Sp. z o.o. (PZL Mielec) – największe zakłady lotnicze w Polsce, ulokowane w Mielcu w województwie podkarpackim. Powstały w 1938 roku jako zakład WP-2 Państwowych Zakładów Lotniczych. Po II wojnie światowej stały się największą polską wytwórnią lotniczą, budując samoloty głównie na eksport i nosząc od 1949 roku nazwę WSK Mielec (Wytwórnia Sprzętu Komunikacyjnego), a następnie WSK "PZL-Mielec". W 1998 roku w wyniku restrukturyzacji stały się niezależnym podmiotem gospodarczym. Tereny przedsiębiorstwa działają w Specjalnej Strefie Ekonomicznej Euro-Park Mielec. Od 2007 r. jest to spółka zależna amerykańskiego Sikorsky Aircraft Corporation (obecnie Lockheed Martin Helicopter Company).

Historia[edytuj]

W 1936 roku w planie budowy COP znalazła się wytwórnia lotnicza w Mielcu, która miała wejść w skład Państwowych Zakładów Lotniczych jako jej Wytwórnia Płatowców nr 2. Budowę rozpoczęto 1 września 1938 roku, a w lipcu 1939 roku mury fabryki opuścił pierwszy zmontowany tam (z części dostarczonych z zakładów na Okęciu) samolot PZL.37 Łoś[2]. Do wybuchu wojny zmontowano ich 6[2]; żadna z wyprodukowanych tam maszyn nie wzięła udziału w II wojnie światowej. Zakłady zatrudniały wówczas 700 osób[2].

Po zajęciu Mielca 13 września 1939 roku przez wojska niemieckie, zakłady zostały włączone do przedsiębiorstwa Heinkel[3]. Prowadzono w nich produkcję podzespołów bombowców He 111 (usterzenia[3]), He 177 Greif i myśliwców nocnych He 219 oraz montaż bombowców He 111 i remonty samolotów, m.in. He 111 i Junkers Ju 52[2]. Pracowało w nich w 1944 roku do 5500 osób[2]. W lipcu 1944 Niemcy wycofali się, zabierając maszyny i oprzyrządowanie, natomiast nie zdążyli wysadzić w powietrze budynków (jak w wytwórni na Okęciu)[4]. 6 sierpnia 1944 zakłady przejęto pod administrację radziecką, nadal prowadząc w nich remonty samolotów[3].

22 lipca 1945 zakłady zostały zwrócone stronie polskiej i otrzymały nazwę Państwowe Zakłady Lotnicze (PZL) – Zakład Nr 1 w Mielcu[3]. 15 listopada 1945 oblatano tam prototyp pierwszego samolotu – szkolno-łącznikowego PZL S-1, jednakże oprócz niego, zakłady początkowo zajmowały się remontami samolotów i produkcją pozalotniczą (aluminiowe sprzęty AGD, wagi, drewniane i metalowe karoserie autobusowe, zabudowy dla samochodów strażackich na podwoziach Bedford) [5]. W 1948 wyprodukowano 10 samolotów Szpak-4T, będących pierwszymi samolotami produkowanym seryjnie w Polsce po wojnie[2]. Zakłady zatrudniały w 1946 roku 800, a w 1949 roku 1160 osób[2].

W 1949 roku zakłady zmieniły nazwę na Wytwórnia Sprzętu Komunikacyjnego, Zakład nr 1 w Mielcu, w skrócie WSK-1 Mielec[2]. W 1950 roku zdecydowano o znacznej rozbudowie zakładów, w związku z planami masowej produkcji licencyjnej samolotów radzieckich[5]. Podjęto produkcję odrzutowych myśliwców MiG-15 i MiG-17, jako Lim-1, Lim-2, Lim-5, Lim-6. Od 1960 roku produkowano na licencji najliczniejszy typ samolotu z Mielca – wielozadaniowy dwupłat An-2, w większości na eksport do ZSRR[6]. Powstało także kilka własnych prototypów, jak PZL M-2 (pierwszy całkowicie metalowy samolot sportowy skonstruowany w Polsce po wojnie), PZL M-4 Tarpan, PZL S-4 Kania, lecz nie weszły do produkcji[7].

Przejściowo w latach 1970-1975 zakłady nosiły nazwę WSK Delta-Mielec, a od 1975 roku przywrócono przedwojenną nazwę Wytwórnia Sprzętu Komunikacyjnego "PZL-Mielec"[2]. 19 października 1998 przedsiębiorstwo państwowe przekształcono w spółkę Skarbu Państwa pod nazwą Polskie Zakłady Lotnicze Sp. z o.o, w skrócie PZL Mielec[2].

WSK otrzymał tytuł „Zakład Pracy Socjalistycznej”, a w 1978 załoga zakładu została odznaczona Orderem Sztandaru Pracy I klasy[8].

16 marca 2007 roku Agencja Rozwoju Przemysłu sprzedała 100% udziałów PZL Mielec amerykańskiej spółce United Technologies Holdings S.A. za 66 mln zł[9], przez co zakłady stały się spółka zależną Sikorsky Aircraft Corporation[10]. Sprawą prywatyzacji Mielca zajmowała się prokuratura[11].

W lipcu 2015 roku spółka Sikorsky Aircraft Corporation została zakupiona przez amerykański koncern Lockheed Martin za 9 miliardów dolarów.

Wyroby[edytuj]

Samoloty[edytuj]

Śmigłowce[edytuj]

  • S-70i Black Hawk - w Mielcu są produkowane kadłuby, belki ogonowe i podwieszenia oraz jest prowadzony montaż końcowy - pierwszy zmontowany śmigłowiec S-70i został zaprezentowany 15 marca 2010 roku[12]. Docelowo zakłady mają produkować 20 maszyn rocznie. Koszt jednego śmigłowca wynosi od 17 mln zł do 30 mln zł w zależności od wersji.
  • kabiny dla śmigłowców UH-60M[12]

Rakiety[edytuj]

Pozostałe[edytuj]

Dawniej produkowano także wyroby niezwiązane z lotnictwem:

  • Mikrus MR-300 – polski samochód osobowy produkowany przez WSK Mielec (nadwozie) we współpracy z WSK Rzeszów (silnik). W latach 1957-1960 wyprodukowano 1728 sztuk.
  • AGD, w tym lodówki (1954-1966)[5]
  • nadwozia autobusów, samochodów pożarniczych, sanitarek (pod koniec lat 40.)[5]
  • nadwozia samochodów-chłodni (1962-1974)[6]
  • nadwozia samochodów transmisyjnych telewizji (1965)[6]
  • wózki golfowe i pojazdy elektryczne Melex (od 1970)[13]
  • wagoniki kolejki górskiej w Zakopanem (1959)[6]
  • samochodowe silniki wysokoprężne SW 680 – polska wersja silników typu 0.680 plus na licencji British Leyland, produkowana od 1966.

Przypisy

  1. Wpis do Krajowego Rejestru Sądowego numer 0000051791, stan na dzień 23. 8. 2017
  2. a b c d e f g h i j k l m n o Jerzy Gruszczyński (2014), Sikorsky S-70i Black Hawk, "Nowa Technika Wojskowa - Polski przetarg śmigłowcowy", wydanie specjalne na MSPO 2014, ISSN 1230-1655, s.8-10
  3. a b c d Babiejczuk i Grzegorzewski 1974 ↓, s. 92.
  4. Babiejczuk i Grzegorzewski 1974 ↓, s. 67, 92.
  5. a b c d Babiejczuk i Grzegorzewski 1974 ↓, s. 92-93.
  6. a b c d Babiejczuk i Grzegorzewski 1974 ↓, s. 97.
  7. Babiejczuk i Grzegorzewski 1974 ↓, s. 94-95.
  8. Obchody Dnia Metalowca. „Nowiny”, s. 2, Nr 80 z 8-9 kwietnia 1978. 
  9. G. Lipka, To była dobra prywatyzacja, Nasz Dziennik na www.radiomaryja.pl, 17.01.2008 [dostęp: 8.08.2015]
  10. Strona oficjalna
  11. pzl-mielec Prokuratura wszczęła śledztwo ws. sprzedaży PZL-Mielec
  12. a b Tomasz Kwasek, Pierwszy S-70i Black Hawk z Mielca w: Lotnictwo nr 4/2010, s.4
  13. Babiejczuk i Grzegorzewski 1974 ↓, s. 98.

Bibliografia[edytuj]

  • Janusz Babiejczuk, Jerzy Grzegorzewski: Polski przemysł lotniczy 1945-1973. Warszawa: Wydawnictwo MON, 1974.

Linki zewnętrzne[edytuj]