Pomnik Pomordowanych Profesorów Lwowskich

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Pomnik Pomordowanych Profesorów Lwowskich
Ilustracja
w tle budynek D1 Politechniki Wrocławskiej
Państwo  Polska
Miejscowość Wrocław
Miejsce Plac Grunwaldzki, Skwer profesora Kazimierza Idaszewskiego
Projektant Borys Michałowski
Fundator Międzyuczelniany Komitet Uczczenia Pamięci Lwowskich Pracowników Nauki
Data budowy 1964
Data odsłonięcia 3.10.1964
Ważniejsze przebudowy 1981
Położenie na mapie Wrocławia
Mapa lokalizacyjna Wrocławia
Pomnik Pomordowanych Profesorów Lwowskich
Pomnik Pomordowanych Profesorów Lwowskich
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Pomnik Pomordowanych Profesorów Lwowskich
Pomnik Pomordowanych Profesorów Lwowskich
Położenie na mapie województwa dolnośląskiego
Mapa lokalizacyjna województwa dolnośląskiego
Pomnik Pomordowanych Profesorów Lwowskich
Pomnik Pomordowanych Profesorów Lwowskich
Ziemia51°06′36″N 17°03′27″E/51,110000 17,057500

Pomnik Pomordowanych Profesorów Lwowskichpomnik położony na skwerze profesora Kazimierza Idaszewskiego, przy placu Grunwaldzkim we Wrocławiu[1][2][3][4][5][6][7][8], w otoczeniu kompleksu budynków Politechniki Wrocławskiej[1][6][9][10] (pomiędzy budynkami D1 i D2[7]). Upamiętnia mord profesorów lwowskich dokonany po rozpoczęciu okupacji Lwowa przez III Rzeszę 4 lipca 1941 roku oraz 11 i 26 lipca 1941 roku[1][2][3][5][6][7][11] (zabito wówczas 25 pracowników naukowych lwowskich szkół wyższych oraz 19 członków ich rodzin[1]).

Autorem pomnika jest Borys Michałowski[1][4][12][13][14], wrocławski rzeźbiarz i profesor Państwowej Wyższej Szkoły Sztuk Plastycznych[12][13], a jego dzieło zaliczane jest do ważniejszych przykładów współczesnych rzeźb[14].

Pomnik przedstawia dwie stylizowane postacie osób w pełnej ekspresji scenie rozstrzelania. Ta część pomnika wykonana jest z masy ceramicznej i umieszczona na postumencie. Cokół obłożony jest marmurowymi płytkami. Tu umieszczono napis[1]:

Quote-alpha.png
NASZ LOS PRZESTROGĄ.

Inicjatorem budowy pomnika i upamiętnienia zamordowanych naukowców lwowskich było początkowo środowisko naukowe i uczelniane Wrocławia[2][3][12], a także uczelni z Gliwic, później z całej Polski[12]. Utworzono w 1954 roku Międzyuczelniany Komitet Uczczenia Pamięci Lwowskich Pracowników Nauki, który podjął odpowiednie działania, w celu zdobycia funduszy i budowę pomnika[12]. Budowa tego pomnika we Wrocławiu wiązała się z przejęciem przez miasto schedy uczelni lwowskich[1], a także niemożnością postawienia takiego pomnika we Lwowie, co udało się dopiero 3 lipca 2011 roku[potrzebny przypis].

Odsłonięcie pomnika nastąpiło 3 października 1964 roku, podczas inauguracji roku akademickiego wrocławskich uczelni wyższych. Uroczyste przemówienie wygłosił wówczas Stanisław Kulczyński – ówczesny zastępca przewodniczącego Rady Państwa i pierwszy powojenny rektor Uniwersytetu i Politechniki Wrocławskiej[2][3][7][12].

Przed ostatecznym wyborem miejsca, w którym ustawiono pomnik, wykonano model pomnika w skali 1:1, który był ustawiany w plenerze celem optymalnego doboru miejsca ustawienia gotowego monumentu[10]. Początkowo wskutek nakazu ówczesnych władz PRL istniał na pomniku napis, że został on wystawiony ku czci wszystkich polskich naukowców zabitych i zmarłych w czasie okupacji hitlerowskiej[12]. W 1981 roku zamontowano dodatkowo tablicę, ufundowaną przez senaty szkól akademickich Wrocławia, z inskrypcją zawierającą między innymi nazwiska pomordowanych profesorów[1][12].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b c d e f g h Encyklopedia Wrocławia, Pomnik Pomordowanych Profesorów Lwowskich Szkół Akademickich, s. 702
  2. a b c d Pomnik Pomordowanych Profesorów Lwowskich (pol.). wroclaw.hydral.com.pl – Wratislaviae Amici. [dostęp 2012-02-23].
  3. a b c d Pomnik Pomordowanych Profesorów Lwowskich (pol.). fotopolska.eu – Foto Polska. [dostęp 2012-02-23].
  4. a b Pomniki po 1945 (pol.). www.wroclaw.pl – strona miasta Wrocław. s. 11. [dostęp 2012-02-23].
  5. a b Roman Mierzecki: Ludobójstwo – Zamordowani polscy profesorowie lwowscy i ich rodziny (pol.). W: Wystawa ludobójstwa dokonanego na Polakach przez OUN-UPA na Kresach Południowo-Wschodnich II RP 1939-1947 [on-line]. www.stowarzyszenieuozun.wroclaw.pl – Stowarzyszenie Upamiętnienia Ofiar Zbrodni Ukraińskich Nacjonalistów we Wrocławiu. [dostęp 2012-02-23].
  6. a b c Wrocław - Pomnik pomordowanych profesorów lwowskich szkół akademickich (pol.). www.dpjw.org – Polsko-Niemiecka współpraca młodzieży. [dostęp 2012-02-23].
  7. a b c d Olga Mikołajczyk: Pomnik Rozstrzelanych Profesorów Lwowskich (pol.). www.matematyka.wroc.pl – Wrocławski Portal Matematyczny. [dostęp 2012-02-23].
  8. Wrocław i Lwów składa hołd pomordowanym profesorom (pol.). wroclaw.gazeta.pl – Gazeta Wrocław, 01.07.2011. [dostęp 2012-02-23].
  9. Prezydenci Polski i Niemiec złożyli kwiaty pod pomnikiem Pomordowanych Profesorów Lwowskich (pol.). wpolityce.pl – codzienni ważne informacje ze świata polityki. [dostęp 2012-02-23].
  10. a b Agata Gabiś: Pomnik to nie tylko rzeźba, ale i kontekst (pol.). hipermiasto.pl – Hipermiasto, 04-03-2010. [dostęp 2012-02-23].
  11. Tragiczna mierć profesorów lwowskich (pol.). www.lwow.com.pl – Mój Lwów. [dostęp 2012-02-23].
  12. a b c d e f g h Roman Mierzecki: Budowa wrocławskiego pomnika w latach 1956-1964 ku czci polskich profesorów zamordowanych we Lwowie w 1941 roku (pol.). www.lwow.com.pl – Mój Lwów, 2007. [dostęp 2012-02-23].
  13. a b Encyklopedia Wrocławia, Michałowski Borys, s. 529
  14. a b Encyklopedia Wrocławia, Rzeźba, s. 766-769

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]