Pomnik Powstańców Śląskich

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Pomnik Powstańców Śląskich
Ilustracja
Państwo  Polska
Miejscowość Katowice
Miejsce Aleja Wojciecha Korfantego w Katowicach
Typ pomnika pomnik
Projektant rzeźbiarz Gustaw Zemła
architekt Wojciech Zabłocki
Data budowy 1967[1]
Data odsłonięcia 1967-09-011 września 1967
Położenie na mapie Katowic
Mapa lokalizacyjna Katowic
Pomnik Powstańców Śląskich
Pomnik Powstańców Śląskich
Położenie na mapie województwa śląskiego
Mapa lokalizacyjna województwa śląskiego
Pomnik Powstańców Śląskich
Pomnik Powstańców Śląskich
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Pomnik Powstańców Śląskich
Pomnik Powstańców Śląskich
Ziemia50°15′49″N 19°01′26″E/50,263611 19,023889

Pomnik Powstańców Śląskich w Katowicach (śl. Dynkmal Ślůnskich Powstańcůw) – pomnik upamiętniający trzy wystąpienia zbrojne ludności śląskiej przeciwko władzom niemieckim, mające na celu wywalczenie przyłączenia Górnego Śląska do Polski.

Lokalizacja[edytuj | edytuj kod]

Znajduje się w pobliżu katowickiego ronda gen. Jerzego Ziętka[2] przy alei Wojciecha Korfantego, w parku Powstańców Śląskich.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Kamień węgielny pod budowę pomnika wmurowano 3 maja 1966, w czasie obchodów jubileuszu Tysiąclecia Państwa Polskiego[3]. Pomnik odsłonięto 1 września 1967 roku. Autorami projektu byli rzeźbiarz prof. Gustaw Zemła i architekt Wojciech Zabłocki[2]. Stalowa konstrukcja została odlana w Gliwickich Zakładach Urządzeń Technicznych. Wybudowano go na miejscu cmentarza żołnierzy Armii Czerwonej, których mogiły ekshumowano i przeniesiono do parku Tadeusza Kościuszki[2][4][5].

Opis[edytuj | edytuj kod]

Pomnik ma formę trzech orlich skrzydeł symbolizujących trzy powstania śląskie z lat 1919–1921. Sfinansowanie budowy tak okazałego pomnika nastręczało problemów ze względu na wysoki koszt. Ówczesny wojewoda gen. Jerzy Ziętek z konsekwencją i cierpliwością zabiegał w stolicy o dofinansowanie tego przedsięwzięcia. Ostatecznie stanęło na tym, że został ufundowany przez społeczeństwo Warszawy, jako dar dla społeczeństwa Górnego Śląska. Jest jednym z symboli Katowic[6].

Pierwotnie na pionowej skarpie od strony katowickiego ronda widniały nazwy miejscowości – pól bitewnych. Następnie, podczas podczas budowy Drogowej Trasy Średnicowej i przebudowy Ronda w latach 2004-2005, zostały skradzione. Ponownie nazwy miejscowości, głównie dzięki interwencjom mieszkańców, wróciły na skarpę w 2016 r[7][8].

Park[edytuj | edytuj kod]

Drzewostan przy pomniku jest pozostałością ogrodu znajdującego się przy Zamku Thiele-Wincklerów, istniejącego w miejscu dzisiejszego Hotelu Katowice i parku Powstańców Śląskich[9].

Filatelistyka[edytuj | edytuj kod]

Poczta Polska wyemitowała 21 lipca 1967 r. znaczek pocztowy przedstawiający Pomnik Powstańców Śląskich o nominale 60 gr. Autorem projektu znaczka był Ryszard Dudzicki. Znaczek pozostawał w obiegu do 31 grudnia 1994 r.[10].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Urząd Miasta Katowice: Wartości dziedzictwa kulturowego (załącznik 1.9) (pol.). www.bip.um.katowice.pl. [dostęp 2011-06-19].
  2. a b c 90. rocznica wybuchu III powstania śląskiego. Dowiedz się więcej o katowickich Skrzydłach (pol.) www.katowice.naszemiasto.pl [dostęp 2011-06-19].
  3. Jakub Kowalski. Milenium czy tysiąclecie?. „Rzeczpospolita”. 300 (7897), s. PR-004, 24 grudnia 2007. Warszawa: Presspublica. ISSN 0208-9130. 
  4. Pomnik Powstańców Śląskich trzeba remontować (pol.). www.portal.katowice.pl. [dostęp 2011-06-19].
  5. Waldemar Jama, Aleksandra Niesyto: Cmentarze Katowic. Katowice: Muzeum Historii Katowic, 1997, s. 36. ISBN 83-907154-5-7.
  6. Henryka Wach-Malicka: Znacie historię pomnika Powstańców Śląskich w Katowicach? (pol.). Dziennik Zachodni. [dostęp 2017-02-10].
  7. Odtworzono napisy na pomniku Powstańców Śląskich w Katowicach (pol.). Dzieje.pl, 2016-06-27. [dostęp 2017-02-10].
  8. Justyna Przybytek: Na bastionie Pomnika Powstańców Śląskich znów są nazwy śląskich miejscowości (pol.). katowice.naszemiasto.pl, 2016-07-02. [dostęp 2017-02-10].
  9. Urząd Miasta Katowice: Uchwała Rady Miasta Katowice w sprawie nadania nazwy placowi położonemu na terenie miasta Katowice „Park Powstańców Śląskich” (pol.). www.bip.um.katowice.pl. [dostęp 2011-06-19].
  10. Marek Jedziniak: Pomnik Powstańców Śląskich (pol.). www.kzp.pl. [dostęp 2018-05-31].

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Sztuka Górnego Śląska od średniowiecza do końca XX wieku, red. Ewa Chojecka, wydawca: Muzeum Śląskie, Katowice 2004, ​ISBN 83-87455-77-6​, s. 453, 506.
  • Katowice – Informator, red. S. Adamczyk, wyd. Urząd Miasta w Katowicach, Katowice 1993, s. 26.
  • Jerzy Moskal: ... Bogucice, Załęże et nova villa Katowice – Rozwój w czasie i przestrzeni. Katowice: Wydawnictwo Śląsk, 1993, s. 56. ISBN 83-85831-35-5.