Pomnik Wilhelma I w Gdańsku

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Pomnik Wilhelma I w Gdańsku
Ilustracja
Państwo  Cesarstwo Niemieckie
Miejscowość Gdańsk
Miejsce Główne Miasto
Typ pomnika pomnik konny
Data odsłonięcia 1 września 1903
Data likwidacji 1945
brak współrzędnych

Pomnik Wilhelma I w Gdańsku (niem. Kaiser-Wilhelm-Denkmal) – nieistniejący pomnik pierwszego cesarza zjednoczonych Niemiec, Wilhelma I Hohenzollerna. Znajdował się do 1945 na placu przed Bramą Wyżynną, na obecnej ul. Wały Jagiellońskie w Gdańsku.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Po śmierci Wilhelma I (ur. 1797, zm. 1888) otaczano go państwowym kultem - w kraju stawiano mu liczne pomniki[1].

Brama Wyżynna w 2006. Pomnik stał w przybliżeniu, gdzie szary słup trakcyjny po lewej
Pomnik, przy froncie cokołu figura Borussii, po lewej nieistniejący hotel Danzigerhof, po prawej Brama Wyżynna

Pomnik zbudowano w miejscu dawnej fosy (Opływu Motławy), dlatego posiadał fundament sięgający ok. 14 metrów w głąb ziemi. Uroczyste odsłonięcie miało miejsce 1 września 1903, w obecności cesarza Wilhelma II, wnuka Wilhelma I. Autorem elementów rzeźbiarskich był profesor sztuki Eugen Brömel z Królewca. Pomnik miał formę wysokiego cokołu z fińskiego granitu. Na nim została osadzona brązowa postać cesarza na koniu, w polowym mundurze i charakterystycznym hełmie (pikielhauba) na głowie.

U stóp cokołu znalazły się trzy alegoryczne postacie: Borussiapersonifikacja Prus (dziewczyna z długim warkoczem i mieczem w dłoni), Vistula – personifikacja rzeki Wisły oraz Ägirgermański bóg morza. Ponad Vistulą umieszczono relief z zamkiem w Malborku i barką na Nogacie, natomiast nad Ägirem okręty wojenne.

Skwer z pomnikiem był popularnym wśród gdańszczan miejscem spotkań. Ponieważ koń miał zadarty ogon, mówiono potocznie, że spotkanie odbędzie się "unter'm Schwanz" ("pod ogonem")[2]. Odbywały się tutaj także manifestacje oraz demonstracje, m.in. przeciwko postanowieniom traktatu wersalskiego, odłączającego Gdańsk od Rzeszy Niemieckiej. W 1944 urządzono pod pomnikiem manifestację z okazji nieudanego zamachu na Adolfa Hitlera. W 1944 na cokole nie było już postaci Borussii ani tablicy z inskrypcją, zwieńczonej cesarską koroną – być może oddano je na przetopienie.

Koniec pomnika nastąpił w marcu 1945 – został zniszczony przez sowieckich żołnierzy przy pomocy liny, ciągniętej przez czołg – Wilhelma I zrzucono z cokołu. Przez jakiś czas figura Wilhelma leżała w prowizorycznym zbiorniku przeciwpożarowym na Targu Węglowym, potem zaginęła (przypuszczalnie ją przetopiono). Uszkodzony pociskami cokół po pewnym czasie również zniknął. Być może do dnia dzisiejszego przetrwały 14-metrowe fundamenty, ukryte pod asfaltem nowej drogi przelotowej.

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Polityka. Pomocnik historyczny Historia Prus. Prusy wzlot i upadek, str. 90, wyd. 2012 r.
  2. Brunon Zwarra Wspomnienia gdańskiego bówki – tom I., str. 212., Wydawnictwo Morskie Gdańsk, 1984 r.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]