Pomnik poległych na Winiarach w Poznaniu

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Pomnik poległych
na Winiarach w Poznaniu
Ilustracja
Rekonstrukcja wyglądu pomnika
Państwo  Polska
Miejscowość Poznań
Miejsce ul. Winiarska
Data odsłonięcia 1923
brak współrzędnych

Pomnik w hołdzie Winiarczykom poległym za Wiarę i Ojczyznę w latach 1914-1921[1] - nieistniejący pomnik, który znajdował się na poznańskich Winiarach. Miał formę masywnego sześcioboku opartego na czterech słupach i czterech wolutach, zwieńczonego dużą kulą z krzyżem. Na bocznych ścianach sześcioboku znajdowały się tablice pamiątkowe. Był to pierwszy w mieście pomnik upamiętniający powstańców wielkopolskich i poległych w I wojnie światowej[1].

Historia[edytuj | edytuj kod]

Pomnik upamiętniał dziewięćdziesięciu mieszkańców Winiar poległych w latach 1918-1921, podczas powstania wielkopolskiego, I wojny światowej i wojny polsko-bolszewickiej. Stał na skrzyżowaniu ulic: Winiarskiej (dawniej Długiej[1]), św. Stanisława (na tym odcinku nie istnieje) i Plebańskiej, w pobliżu dawnej szkoły podstawowej nr 17 (rozebranej w 1979 podczas budowy Osiedla Winiary) oraz domu katechetycznego (zachowanego - od 1923 odprawiano tu msze święte dla mieszkańców Winiar). Miejsce istnienia pomnika wyznaczają trzy ocalałe stare lipy (posadzone w roku odsłonięcia pomnika[1]) stojące pomiędzy torowiskami tramwajowymi linii piątkowskiej, a samem spożywczym z 1969. Inicjatorami powstania obiektu byli:

  • Bolesław Kościelski (lokalny proboszcz),
  • Antoni Bajerlein (naczelnik gminy),
  • Wincenty Pokrywka,
  • Sylwester Mausz (rektor szkoły podstawowej nr 17).

Kamień węgielny pod budowę pomnika wmurowano 26 grudnia 1922 (uczestniczył gen. Kazimierz Raszewski). Podczas tej uroczystości wręczono Krzyże Walecznych Wincentemu Pokrywce i Antoniemu Bajerleinowi (byli oni dowódcami winiarskiego oddziału powstańczego w 1918). Obiekt odsłonięto w 1923. Zniszczyli go Niemcy podczas II wojny światowej, choć niepotwierdzone przekazy mówią, że udało się wcześniej wyjąć tubę z aktem erekcyjnym i listą 90 poległych Winiarczyków[1]. Władze PRL nie odbudowały monumentu. Również po 1989 nie wrócono do tego pomysłu[2].

Galeria[edytuj | edytuj kod]

1
Oznaczone w 2018 miejsce, w którym stał pomnik
2
Miejsce po pomniku. Widoczne trzy historyczne lipy
3
Tablica pamiątkowa w pobliżu dawnej lokalizacji pomnika

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b c d e tablica informacyjna in situ
  2. Ewa Burchard, Katarzyna Stelmachowska, Winiary jakie pamiętamy... Dawny Poznań i jego mieszkańcy w fotografiach i wspomnieniach, Wagros, Poznań, 2014, s.22,84, ​ISBN 978-83-63685-34-8