Pomniki i tablice pamiątkowe poświęcone ofiarom zbrodni OUN i UPA

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Pomniki i tablice poświęcone ofiarom zbrodni OUN i UPA to znaki pamięci o ofiarach rzezi wołyńskiej, czystki etnicznej w Małopolsce Wschodniej i partyzanckich walk z UPA w latach 1944–1945.

Według stanu na 2014 rok na około 1500 miejscowości na Wołyniu, gdzie OUN i UPA zabijały Polaków, jedynie w 150-180 istnieją jakiekolwiek upamiętnienia ofiar (krzyże, pomniki)[1]. W Galicji Wschodniej liczba upamiętnień nie przekracza 15 (na 2000 miejscowości)[2]. Znaki pamięci są stawiane za zgodą władz ukraińskich przez dawnych mieszkańców Kresów, ich rodziny, organizacje kresowe bądź Radę Ochrony Pamięci Walk i Męczeństwa[1] (ta do 2008 roku doprowadziła do zrealizowania kilkunastu upamiętnień[3]).

Według stanu z 2013 roku na terenie Polski znajduje się ponad 320 znaków pamięci (pomniki, tablice i mogiły) o ofiarach OUN i UPA[2]. Sz.Siekierka i K.Komański zauważają istnienie dwóch skupisk takich upamiętnień na terenie kraju: zachodnie i północne województwa, do których trafili przesiedleni kresowiacy oraz południowo-wschodnia Polska, gdzie znajdują się miejsca zbrodni lub pochówku osób zabitych przez UPA (województwa lubelskie i podkarpackie – do 2007 roku 135 upamiętnień)[4]

Upamiętnienia w miejscach zbrodni lub pochówku[edytuj | edytuj kod]

Poniższe listy nie muszą być pełne.

Ukraina[edytuj | edytuj kod]

Opis pomnika Data odsłonięcia Uwagi Ilustracja Przypisy
Pomnik nagrobny w Stężarzycach lata 50. Znajduje się na cmentarzu prawosławnym, gdzie władze sowieckie przeniosły szczątki ofiar. W późniejszym czasie na mogile ustawiono tablicę pamiątkową z napisem w języku polskim. [5]
Obelisk w Niemilii 1964[6] Na zbiorowej mogile władze sowieckie postawiły obelisk z napisem: Tu pochowanych jest 170 mieszkańców wsi Niemilja rozstrzelanych przez Burżuazyjnych Nacjonalistów Ukraińskich w 1943 roku. Wieczna pamięć. Współcześnie pomnik nie istnieje. [7][8]
Obelisk w Wiśniowcu Starym 28 października 1967 Wzniesiony w Wiśniowcu Starym w miejscu studni, do której wrzucono ciała zabitych. [9]
Obelisk w Majdanie (powiat koszyrski) 1967 lub 1968 Upamiętnia zbrodnię w Majdanie. Wzniesiony przez władze sowieckie w wyniku starań Wacława Klimaszewskiego, którego żona zginęła w Majdanie. Napis na obelisku głosił: Tu 23 sierpnia 1943 roku krwawymi rękami ukraińskich burżuazyjnych nacjonalistów zakatowano 139 mieszkańców wsi Majdan. [10][11]
Pomnik nagrobny w Biłce (Białce) 1975 W 1975 r. władze sowieckie ekshumowały szczątki ofiar zbrodni w Lipnikach i pochowały je na cmentarzu prawosławnym w Białce. Napis na obelisku brzmiał: Tu przeniesiono szczątki mieszkańców wsi Lipniki, zabitych przez ukraińskich nacjonalistów w 1943 r. Wieczna pamięć zabitym. Współcześnie (2012) fragment napisu wskazujący sprawców zbrodni jest zatarty. [12]
Pomnik ofiar zbrodni w Łozowej lata 80. Znajdował się na cmentarzu w Szlachcińcach, gdzie przeniesiono grób ofiar. Napis na tablicy: Współmieszkańcom wsi, którzy zginęli z rąk ukraińskich burżuazyjnych nacjonalistów. Zastąpiony w 2008 roku nowym pomnikiem. [13]
Pomnik-Memoriał w Hucie Pieniackiej 28 lutego 1989 Napis na tablicy w j. ukraińskim: 28 lutego 1944 roku faszystowski okupant wspólnie z bandytami z OUN dokonał okrutnej masakry cywilnej ludności wsi Huta Pieniacka. Spalono 172 zagród, z rąk zabójców w ogniu zginęło ponad 1000 mieszkańców – mężczyzn, kobiet i dzieci. Ludzie bądźcie czujni, nie dopuśćcie do powtórzenia tragedii Huty Pieniackiej. [14]
Obelisk w Hucie Pieniackiej przed 1992 Znajdował się na zbiorowej mogile. Napis na tablicy w j. ukraińskim: Tu pochowano szczątki mieszkańców Huty Pieniackiej ofiar zbrodni dokonanej przez faszystów i ukraińskich burżuazyjnych nacjonalistów w lutym 1944 roku. [15]
Obelisk w Pawliwce (Porycku) przed 1992 Postawiony na polskim cmentarzu. Napis na tablicy: Radzieckim obywatelom narodowości polskiej, którzy zginęli z rąk ukraińskich burżuazyjnych nacjonalistów 12 lipca 1943 r. [16]
Pomnik w Kisielinie 1992 Postawiony przez miejscowe władze ukraińskie. Znajduje się na zbiorowej mogile ofiar zbrodni w Kisielinie. Napis na pomniku: Tu spoczywają obywatele radzieccy narodowości polskiej rozstrzelani przez burżuazyjno-nacjonalistycznych Ukraińców. 11 VII 1943 r. W 1993 roku Włodzimierz Sławosz Dębski dostawił do pomnika krzyże. [17]
Pomnik w Tołszczowie 1992 Wzniesiony przez miejscowych Ukraińców ku czci zabitych Polaków. [18]
Pomnik nagrobny w Trójcy 24 czerwca 1992 Znajduje się na zbiorowej mogile. Upamiętnia zbrodnię w Trójcy. [19]
Pomnik nagrobny w Chodywańcach 1994 Znajduje się na zbiorowej mogile ofiar z Rzyczek i Zaborza [20]
Pomnik w Hucie Stepańskiej 1996 Upamiętnia Polaków zabitych w Hucie Stepańskiej i okolicy Huta stepanska 2..jpg
Pomnik nagrobny w Zasmykach 1996 Znajduje się na grobie 17 Polaków ekshumowanych w 1996 r. w Lityniu i pochowanych na cmentarzu w Zasmykach [21]
Pomnik ku czci ofiar zbrodni w Kołodnie wrzesień 1996 Pomnik znajduje się na cmentarzu w Kołodnie. Upamiętnia zbrodnię w Kołodnie [22]
Pomnik pamięci pomordowanych z parafii Mosty Wielkie 12 października 1996 Pomnik znajduje się na cmentarzu w Mostach Wielkich [23][24]
Krzyż w Bazaltowym (Janowej Dolinie) 1998 Upamiętnia zbrodnię w Janowej Dolinie Janowa dolina , bazaltowy krzyz ustawiony w 1998 r., poswiecony w vii.2011 r..JPG
Pomnik w Torczynie 2000 Pomnik upamiętniający byłych parafian zabitych w czasie wojny; znajduje się na cmentarzu rzymskokatolickim. [25]
Pomnik w Czerwonogrodzie 22 października 2000 Pomnik z czerwonego kamienia na zbiorowej mogile ofiar zbrodni w Czerwonogrodzie. [26]
Pomnik w Porycku 11 lipca 2003 Odsłonięty przez prezydentów Aleksandra Kwaśniewskiego i Łeonida Kuczmę. Jest to pierwszy pomnik ofiar ukraińskich nacjonalistów, na który zgodziły się ukraińskie władze[27]. Upamiętnia zbrodnię w Porycku. [28]
Krzyż na zbiorowej mogile w Rumnie 5 czerwca 2004 Mogiła znajduje się na cmentarzu w Rumnie [29]
Pomnik nagrobny w Worochcie 2005 Znajduje się na cmentarzu przy cerkwi greckokatolickiej na zbiorowej mogile ofiar zbrodni z 31 grudnia 1944 roku; ufundowany przez Jerzego Wydrę. [30]
Pomnik w Hucie Pieniackiej 21 października 2005 Upamiętnia zbrodnię w Hucie Pieniackiej Huta Pieniacka graveyard.JPG [31]
Pomnik w Berezowicy Małej 5 lipca 2008 Upamiętnia zbrodnię w Berezowicy Małej Berezowica mala cmentarz1.jpg [32][33]
Pomnik w Ihrowicy 5 lipca 2008 Upamiętnia zbrodnię w Ihrowicy Ihrowica3.jpg [32][33]
Pomnik w Szlachcińcach 5 lipca 2008 Upamiętnia zbrodnię w Łozowej. Pomnik znajduje się na cmentarzu w Szlachcińcach, gdzie przeniesiono grób ofiar. Lozowa.jpg [13][32][33]
Pomnik w Rybnie maj 2011 Upamiętnia ofiary zbrodni z 10 listopada 1944 [34]
Pomnik w Podkamieniu 20 maja 2012 Upamiętnia zbrodnię w Podkamieniu Monument in Podkamień2.jpg [35]
Pomnik w Baryszu 16 września 2012 Znajduje się na masowym grobie ofiar zbrodni w Baryszu. Barysz2.JPG [36]
Pomnik nagrobny w Czukwi 16 września 2012 Znajduje się na zbiorowej mogile na miejscowym cmentarzu. [37]
Pomnik nagrobny w Mariampolu 27 czerwca 2015 Znajduje się na zbiorowej mogile ofiar zbrodni w Wołczkowie. [38]
Pomnik nagrobny w Hanaczówce październik 2015 Znajduje się na zbiorowej mogile zabitych podczas obrony Hanaczowa. [39]
Pomnik w Ostrówkach nie odsłonięty Zbudowany w 2011 roku, oficjalnie nie odsłonięty. Upamiętnia ofiary zbrodni w Ostrówkach i w Woli Ostrowieckiej. Pomnik w Ostrówkach.JPG [40]
Pomnik w Palikrowach ? Znajduje się w miejscu zbrodni w Palikrowach. Napis na tablicy w j. ukraińskim: Tu w tym miejscu 12 marca 1944 r. zostało rozstrzelanych 365 mieszkańców Palikrów. Palikrowy1.jpg [41]
Pomnik w Hajowym (Przebrażu) ? Znajduje się na cmentarzu wojennym; poświęcony żołnierzom AK oraz mieszkańcom Przebraża i okolic poległym, zmarłym i pomordowanym podczas wojny. [25]
Pomniki nagrobne w Kosowie Huculskim ? Znajdują się na dwóch zbiorowych mogiłach na cmentarzu. [42]
Pomnik nagrobny w Krzemieńcu ? Znajduje się na cmentarzu rzymskokatolickim [43]
Krzyż i tablica pamiątkowa w Parośli I ? Znajdują się na masowym grobie ofiar zbrodni w Parośli I Memorial plaque in Parosla.jpg [44]

Polska[edytuj | edytuj kod]

Opis pomnika Data odsłonięcia Uwagi Ilustracja Przypisy
Pomnik nagrobny w Hrubieszowie 1947 Znajduje się na cmentarzu komunalnym, na zbiorowej mogile kolejarzy z Gozdowa. [45]
Tablica pamiątkowa w Gozdowie 1949 Znajduje się na budynku szkoły, upamiętnia kolejarzy zabitych przez UPA [46]
Pomnik w Ropience 1969 Napis na tablicy w j. polskim: W latach 1944–1947 faszyści w UPA zamordowali na terenie gromad Ropienki i Wańkowa ponad 80 osób. Pamięci pomordowanych społeczeństwo obu gromad. 1969 r. [47]
Symboliczna mogiła w Lipsku 22 maja 1974 Upamiętnia zabitych 21-22 maja 1944 [48]
Pomnik w Baligrodzie 1984 Upamiętnia ofiary zbrodni w Baligrodzie. Baligród-pomnik pomordowanych.jpg [49]
Pomnik w Kryłowie 9 maja 1990 Upamiętnia masową zbrodnię z 23 marca 1945, w tym zabicie m.in. Stanisława Basaja ps. „Ryś" Kryłów Pomnik.jpg [50]
Pomnik w Nowym Bruśnie 1994 Upamiętnia ofiary z Nowego Brusna i Rudki [51]
Pomnik nagrobny w Chodywańcach 1994 Znajduje się na zbiorowej mogile ofiar z Rzyczek i Zaborza [20]
Pomnik w Rudce 19 kwietnia 1994 Upamiętnia ofiary mordu z 19 kwietnia 1944 [52]
Pomnik w Łachowcach 1995 Upamiętnia ofiary mordów z 9 kwietnia 1944 i 22 maja 1945 [53]
Tablica pamięci 8 ofiar z Temeszowa 26 maja 1996 Upamiętnia ofiary mordu z 28 maja 1946 [54]
Pomnik w Borownicy 14 lipca 1996 Upamiętnia zbrodnię w Borownicy Borownica, pomník Polákům padlým v bojích s UPA II.jpg [55]
Pomnik pamięci ofiar z wsi Staszic Kolonia 14 czerwca 1997 Upamiętnia ofiary ukraińskich nacjonalistów i Niemców [56]
Pomnik w Gozdowie 2004 Upamiętnia kolejarzy zabitych przez UPA Gozdów - kościół pw. Miłosierdzia Bożego - pomnik kolejarzy (03) - DSC02351.jpg
Pomnik w Brodzicy 2005 Upamiętnia ofiary UPA i spalenie wsi 18 maja 1945 roku Brodzica tablica ofiar UPA.jpg [57]
Obelisk na szczycie Jeleniowatego 2009 Upamiętnia zbrodnię w Mucznem [58]
Pomnik w Kalwarii Pacławskiej czerwiec 2013 [59]
Pomnik nagrobny w Bełżcu ? Znajduje się na zbiorowej mogile 39 osób, ofiar napadu sotni UPA na pociąg osobowy relacji Bełżec-Rawa Ruska [60]
Pomnik nagrobny w Chodywańcach ? Znajduje się na zbiorowej mogile ofiar z Chodywaniec [61]
Pomnik nagrobny w Łubczach ? Znajduje się na zbiorowej mogile ofiar mordu z 5 kwietnia 1944. Lubcze pomnik.jpg [62]
Pomnik w Obrowcu ? Upamiętnia ofiary mordu z 1 kwietnia 1944. [63]
Tablica w Oszczowie ? Upamiętnia mord z 17 marca 1944, znajduje się na kaplicy cmentarnej. [64]
Pomnik w Telatynie ? Upamiętnia ofiary z gminy Telatyn [65]
Pomnik nagrobny w Wasylowie Wielkim ? Znajduje się na masowym grobie ofiar zbrodni w Wasylowie Wielkim [66]
Tablica pamiątkowa w Cieszanowie ? Znajduje się w kościele św. Wojciecha [67]
Tablice pamięci w Dynowie ? Upamiętniają 33 mieszkańców Bartkówki zabitych na Wołyniu oraz parafian dynowskich. Tablice znajdują się w kościele św. Wawrzyńca. [68]
Tablica pamięci w Nowosielcach ? Upamiętnia ofiary mordu z 29 grudnia 1945, znajduje się w kościele parafialnym [69]

Upamiętnienia symboliczne[edytuj | edytuj kod]

Poniższe listy nie muszą być pełne.

Pomniki[edytuj | edytuj kod]

Opis pomnika Lokalizacja Data odsłonięcia Uwagi Ilustracja Przypisy
Pomnik poległych żołnierzy AK i zamordowanych mieszkańców Stanisłówki, Mostów Wielkich, Rokitnej i Niedźwiedzi cmentarz komunalny w Warszowicach 14 kwietnia 1984 Jako sprawców wymienia UPA oraz niemieckiego okupanta. [70][71]
Symboliczna mogiła Polaków zamordowanych na Wołyniu cmentarz parafialny w Rudzie-Hucie 26 sierpnia 1984 Pierwszy pomnik rzezi wołyńskiej w Polsce Pomnik ku czci Polakow poleglych i pomordowanych na Wolyniu w czasie II wojny swiatowej.JPG [72][73]
Obelisk ku czci ofiar ze wsi Święty Józef Olbrachcice Wielkie 1989 [74]
Symboliczna mogiła ofiar zbrodni w Chodaczkowie Wielkim Cmentarz rzymskokatolicki w Gajkowie 12 czerwca 1991 Gajków2.JPG [75][76]
Pomnik poległych, zamordowanych i zaginionych mieszkańców parafii Tuligłowy przy kościele Matki Bożej Bolesnej w Łozinie 11 listopada 1992 Łozina1.JPG [77]
Kamień z tablicą upamiętniającą pomordowanych przez nacjonalistów ukraińskich Oława 11 listopada 1993 [78]
Pomnik ofiar z Berezowicy Małej i innych wsi koło Zbaraża cmentarz komunalny w Sośnicy 3 lipca 1994 Inskrypcja wymienia również ofiary hitlerowców [79]
„Golgota Wschodu" przy kościele Św. Braci Męczenników w Bydgoszczy 1995 Symboliczny cmentarz; na kamiennych bryłach znajdują się tablice z nazwiskami ofiar. Jedna z tablic upamiętnia zbrodnię w Janowej Dolinie. [80]
„Kamień Golgoty" Kłodobok 3 maja 1995 Pomnik-symboliczna mogiła ofiar zbrodni w Głęboczku. [81]
Pomnik-symboliczna mogiła ofiar z Ihrowicy, Kołodna, Netreby i Kurnik Korfantów 10 września 1995 Znajduje się na miejscowym cmentarzu [82]
Symboliczna mogiła poległych i pomordowanych na Wołyniu cmentarz komunalny w Niemodlinie 10 czerwca 1997 [83][84]
Pomnik pomordowanych Polaków z gminy Uchanie w latach 1939–1947 Staszic 14 czerwca 1997 Inskrypcja na pomniku wymienia jako sprawców faszystów niemieckich i ukraińskich oraz NKWD i UB [85]
Pomnik ofiar rzezi pochodzących z parafii Kąty Bojanowo 1998 [86]
Symboliczna mogiła rodziny Fotymów cmentarz komunalny w Puławach lipiec 1998 Upamiętnia 15-osobową rodzinę Fotymów, która zginęła podczas zbrodni w Marii Woli. [87]
Pomnik w Węglińcu Węgliniec 11 lipca 1998 Inskrypcja na pomniku: Pamięci członków rodzin z Kresów Wschodnich, którzy cierpieli i ginęli za to, że byli Polakami. Węgliniec.JPG [88][89]
Pomnik w hołdzie Polakom pomordowanych na Kresach przez nacjonalistów ukraińskich OUN i UPA Cmentarz komunalny w Brzegu 29 sierpnia 1999 Brzeg2.JPG [90]
Pomnik pomordowanych za Polskę przez banderowców ukraińskich Bagno 21 września 1999 Poświęcony 22 ofiarom z miejscowości Wolica, Hołłocze i Zaturzyn [91]
Pomnik pomordowanej ludności polskiej na Kresach Płd.-Wsch. przez OUN i UPA Wrocław, bulwar X. Dunikowskiego 25 września 1999 Wroclaw-pomnikOfiarRzeziWolynskiej1.jpg [92]
Symboliczny grobowiec ofiar z Podkamienia, Palikrów i okolicy cmentarz komunalny w Wołowie 12 marca 2000 Wołów.jpg [93]
Pomnik 32 ofiar zabitych w Kuropatnikach Siedlisko (powiat łobeski) 31 sierpnia 2002 Pomnik ma formę symbolicznego grobowca [94]
Pomnik pomordowanych mieszkańców parafii Kąty Marwice 3 maja 2003 [95]
Pomnik Polaków pomordowanych przez OUN-UPA i wypędzonych ze swej ziemi cmentarz komunalny w Głogowie 21 czerwca 2003 Na pomniku umieszczono również tablicę upamiętniającą Ukraińców ratujących Polaków Głogów1.JPG [96][97]
Pomnik ku czci Polaków pomordowanych na Kresach przez nacjonalistów ukraińskich z OUN-UPA Inowrocław, plac Obrońców Inowrocławia 29 czerwca 2003 [98]
Pomnik Tragedii Wołyńskiej Warszawa, Skwer Wołyński 13 lipca 2003 Wzniesiony przy pomniku 27 Wołyńskiej Dywizji Piechoty AK. Składa się z 11 kamiennych świec symbolizujących 11 powiatów woj. wołyńskiego. Odsłonięty m.in. przez Marszałka Sejmu Marka Borowskiego. 11 listopada 2003 uzupełniony o Ścianę Pamięci. Pomnik 27 Wołyńskiej Dywizji Piechoty AK w Warszawie 09.jpg [99]
Pomnik pamięci Polaków-ofiar OUN-UPA Gdańsk, skwer przy bazylice św. Brygidy 13 lipca 2003 Gdansk-Monument of Poles Massacred in Volhynia edited.jpg [100]
Symboliczna mogiła ofiar ludobójstwa ukraińskich nacjonalistów z OUN-UPA cmentarz parafialny przy kościele św. Jana Chrzciciela w Nysie 13 lipca 2003 [101]
Pomnik – symboliczna mogiła ofiar tragedii Wołynia i Małopolski Wschodniej cmentarz komunalny w Olsztynie 13 lipca 2003 [102]
Pomnik pamięci pomordowanych na Wołyniu i w Małopolsce Wschodniej oraz tych, którzy uszli przed terrorem i zagładą z rąk OUN-UPA Cmentarz Wojskowy w Przemyślu 19 lipca 2003 Pomordowanym przez OUN-UPA 2008 - Przemysl1.jpg [103]
Krzyż z tablicą pamiątkową cmentarz komunalny w Kwidzynie 28 lipca 2003 Zawiera urnę z ziemią zebraną z cmentarzy wołyńskich [104]
Pomnik ku czci Polaków pomordowanych przez OUN-UPA na Kresach cmentarz w Szubinie 17 września 2003 [105]
Pomnik zamordowanych na Kresach przez OUN i UPA Żary 19 października 2003 [106][107]
Obelisk pamięci ofiar z Korościatyna cmentarz komunalny w Lwówku Śląskim 29 lutego 2004 Upamiętnia zbrodnię w Korościatynie Lwówek Śląski1.JPG [108]
Symboliczna mogiła 50 osób zamordowanych w Bohorodyczynie i Michałkowie cmentarz parafialny w Wierzchowicach 19 marca 2004 [109][110]
Pomnik pamięci ofiar ludobójstwa OUN i UPA Cmentarz Rakowicki w Krakowie maj 2004 Monument in memory of the Massacres of Poles in Volhynia, Rakowicki cemetery, 26 Rakowicka street, Kraków, Poland.jpg [111]
„Pożoga Wołynia" Mauzoleum Martyrologii Wsi Polskich w Michniowie 11 lipca 2004 Michniów, Pomnik mauzoleum męczeństwa wsi polskiej - fotopolska.eu (221046).jpg [112]
Symboliczna mogiła ofiar z powiatu sokalskiego cmentarz parafialny w Czarnej 1 listopada 2005 [113]
Pomnik pamięci Polaków którzy ponieśli śmierć z rąk OUN-UPA cmentarz komunalny w Zielonej Górze 22 października 2006 Pomnik znajduje się na symbolicznej mogile [114].
Pomnik Polaków zamordowanych na Kresach przez OUN i UPA Pieszyce, plac przy kościele św. Antoniego 11 listopada 2006 [115]
Pomnik – symboliczna mogiła Polaków zamordowanych przez OUN i UPA cmentarz komunalny w Nidzicy 6 maja 2007 [116]
Pomnik Polaków pomordowanych na Kresach przez OUN i UPA Dzierżoniów 19 października 2007 Znajduje się na miejscowym cmentarzu [117]
Pomnik w hołdzie Polakom mieszkańcom Wołynia i Kresów Płd.-Wsch. Gorzów Wielkopolski 10 listopada 2008 Znajduje się na cmentarzu komunalnym. Oprócz ofiar OUN-UPA wymienia ofiary okupantów niemieckiego i sowieckiego. [118]
Kamień Pamięci ofiarom ludobójstwa dokonanego przez OUN, UPA i SS Galizien cmentarz komunalny w Głubczycach 24 września 2009 [119]
Pomnik ku czci ofiar ukraińskich nacjonalistów cmentarz komunalny w Ustrzykach Dolnych 3 października 2009 [120]
Pomnik ofiar ludobójstwa na Kresach Wschodnich Zielona Góra (Łężyca) 14 października 2009 Tablice na pomniku wymieniają nazwiska ofiar z Gniłowód [121]
Pomnik Pamięci Polaków pomordowanych na Kresach przez OUN-UPA cmentarz katedralny w Sandomierzu 11 listopada 2009 [122]
Pomnik w hołdzie ofiarom ludobójstwa dokonanego przez OUN i UPA Wilków 22 listopada 2009 Wilków2.JPG [123]
Pomnik Pamięci ku czci zamordowanych duchownych plac przy kościele pw. Matki Bożej Królowej Różańca Św. w Dzierżoniowie 6 grudnia 2009 [124]
Obeliski Martyrologii Narodu Polskiego Świdnica 11 listopada 2010 Jeden z obelisków jest poświęcony Polakom zamordowanym przez nacjonalistów ukraińskich na Kresach [125]
Krzyż Wołyński Słupsk, cmentarz komunalny 6 maja 2011 [126]
Pomnik w hołdzie Polakom pomordowanym na Kresach, ofiarom ludobójstwa OUN UPA Kłodzko, Park Strażacki 26 maja 2011 Obelisk w Kłodzku.JPG [127]
Pomnik pamięci Polaków pomordowanych na Kresach, ofiar ludobójstwa OUN-UPA Chełm, skwer 27. Wołyńskiej Dywizji Piechoty AK 17 września 2011 Inskrypcja na pomniku wymienia braci Ukraińców, którzy za ratowanie Polaków zapłacili cenę najwyższą [128]
Pomnik w Rękowie cmentarz w Rękowie 22 października 2011 Pomnik poświęcono ofiarom zbrodni niemieckiej w Rudni Kęczyńskiej oraz ofiarom UPA z gminy Ludwipol [129]
Pomnik w Ruszowie Ruszów, skwer Zygmunta Jana Rumla 27 września 2012 Pomnik poświęcony ofiarom ukraińskich nacjonalistów OUN-UPA, bolszewików i niemieckich nazistów z Kresów Wschodnich Ruszów1.JPG [130]
Pomnik ofiar rzezi wołyńskiej Gromnik czerwiec 2013 [131]
Pomnik ofiar ludobójstwa Stary Cmentarz w Jarosławiu czerwiec 2013 [132]
Pomnik ofiar zbrodni dokonanej na obywatelach polskich na Kresach przez OUN-UPA Warszawa, Skwer Wołyński 11 lipca 2013 Odsłonięty podczas obchodów 70-lecia rzezi wołyńskiej przez Prezydenta Polski Bronisława Komorowskiego Wołyń 3.JPG [133]
Pomnik pamięci ofiar ludobójstwa na Kresach Lubin 12 lipca 2013 Lubin1.JPG [134]
Pomnik pamięci ofiar ludobójstwa dokonanego przez nacjonalistów ukraińskich Nowa Sól 14 lipca 2013 [135]
Pomnik niewinnym ofiarom rzezi wołyńskiej Park Kwitnąca Akacja w Trepczy 9 listopada 2013 Memorial stone to the Innocent Victims of Volhynia Massacres 1943 at Blooming Acacia Park in Trepcza 3.jpg [136][137]
Pomnik pomordowanych kapłanów rzymskokatolickich Czerwona Woda 6 października 2014 Pierwszy w Polsce pomnik kapłanów – ofiar OUN i UPA. Przy pomniku posadzono Aleję Pamięci; każde drzewo symbolizuje jednego kapłana. Czerwona Woda1.JPG [138]
Pomnik w hołdzie ofiarom ludobójstwa na Kresach Grudza 3 maja 2015 Inskrypcja na pomniku wymienia ludobójstwo banderowskie i stalinowskie [139]
Pomnik- Aleja Drzew Świętoszów 15 maja 2015 Poświęcony pamięci ponad 600 pracowników służby leśnej – ofiar OUN i UPA Świętoszów1.JPG [140]
Pomnik ofiar zbrodni w Puźnikach Niemysłowice 12 lipca 2015 Pomnik znajduje się na placu przed kościołem. W kościele umieszczono tablicę z nazwiskami pomordowanych w Puźnikach. [141]
Pomnik ofiar z Huciska i Miedziaków Niezgoda 10 kwietnia 2016 Upamiętnia ofiary zbrodni w Hucisku i Miedziakach [142]
Pomnik mieszkańców Lisznej zamordowanych przez UPA Liszna ? Pomnik ustanowiony na cmentarzu przy kościele św. Antoniego Monument to vitims of Volhynia massacre 1940-1945 at cemetery in Liszna plaque.jpg [potrzebny przypis]
Pomnik Polaków poległych podczas II wojny światowej oraz zamordowanych przez UPA Honiatycze ? Pomnik w Honiatyczach.jpg [143]
Pomnik Ofiar Wołynia Lublin 11 lipca 2018 Pomnik stanął na Skwerze Ofiar Wołynia przy ul. Głębokiej Pomnik Ofiar Wołynia w Lublinie.jpg [144]
Pamięci ofiar nacjonalistów ukraińskich w latach 1939-1947 Pomnik na Cmentarzu Centralnym w Szczecinie 9 lutego 2019 Pomnik odsłonięto w rocznicę zbrodni w Parośli I, pierwszej z rzezi wołyńskich [145]

Tablice[edytuj | edytuj kod]

Opis tablicy Lokalizacja Data odsłonięcia Uwagi Ilustracja Przypisy
Tablica pamięci kościół parafialny w Dylągowej ? [146]
Tablica pamięci ofiar z Czerwonogrodu i Nyrkowa kościół w Lubszy 1975 Upamiętnia zbrodnię w Czerwonogrodzie [26]
Trzy tablice poświęcone ofiarom wojny z Mariampola i parafii Mariampol Kościół Najświętszej Marii Panny na Piasku we Wrocławiu 1991-1994 Tablice wymieniają ofiary poległe z rąk banderowców, Sowietów i Niemców. Jedna z tablic jest poświęcona ks. Marcinowi Bosakowi. [147]
Tablica w hołdzie Polakom zamordowanym przez ukraińskich nacjonalistów kościół Matki Bożej Wspomożenia Wiernych w Kluczborku 13 marca 1993 [148]
Tablica pamięci pomordowanej ludności polskiej na Wołyniu oraz poległych żołnierzy samoobrony Bazylika św. Brygidy w Gdańsku 11 lipca 1993 Tablica jako oprawców wymienia nacjonalistów ukraińskich oraz okupantów hitlerowskich i bolszewickich. Plaque for victims of Volhynia massacres at Church of St. Bridget in Gdańsk.jpg [100][149]
Tablica pamięci prof. Bolesława Jałowego Uniwersytet Medyczny im. Piastów Śląskich we Wrocławiu 30 września 1993 [150]
Tablica pamięci pomordowanych kapłanów i obywateli polskich w latach 1939–1947 kościół św. Andrzeja Boboli w Londynie 7 listopada 1993 [151]
Tablica pamięci ofiar rzezi ukraińskiej w latach 1939–1947 Sanktuarium Matki Bożej Głogowieckiej w Głogowcu 5 września 1994 Tablica według projektu Leonarda Duszeńki [152]
Tablica pamięci ofiar rzezi ukraińskiej w latach 1939–1947 ściana katedry w Kaliszu 11 listopada 1994 Tablica według projektu Leonarda Duszeńki [152]
Tablica pamięci ofiar rzezi ukraińskiej w latach 1939–1947 kaplica cmentarna w Kole 1994 Tablica według projektu Leonarda Duszeńki [152]
Tablica pamięci niewinnej ludności polskiej kościół św. Teresy z Avila w Przemyślu maj 1995 [153]
Tablica ku czci Polaków zamordowanych na Kresach przez nacjonalistów ukraińskich kościół parafialny w Głubczycach 11 lipca 1995 [154]
Tablica pamięci ofiar wojny z parafii Husiatyn kościół parafialny w Obornikach Śląskich 1996 Inskrypcja wymienia m.in. zamordowanych przez zbrodniarzy z UPA [155]
Tablica kościół parafialny w Namysłowie 12 stycznia 1997 [156]
Tablica pamięci pomordowanych w Łozowej kościół św. Trójcy w Gorzowie Śląskim 15 sierpnia 1997 [13]
Tablica w hołdzie Polakom z Kresów Wschodnich kościół Ducha Świętego w Łodzi maj 1998 Tablica wymienia ofiary NKWD i nacjonalistów ukraińskich. Tablica w hołdzie Polakom Kresów wschodnich, Łódź kościół Św. Trójcy.jpg [157]
Tablica pamięci Polaków pomordowanych na Wołyniu i Kresach Płd.-Wsch. bazylika archikatedralna św. Jana Chrzciciela w Warszawie 21 maja 1998 [158][159]
Tablica pamięci gehenny Polaków z Kresów kościół św. Teresy z Avila w Przemyślu lipiec 1998 [160]
Tablica pamięci poległych i pomordowanych w miejscowościach powiatu buczackiego Mała Bazylika we Wrocławiu 23 sierpnia 1998 Tablica Wrocław.jpg [161]
Tablica pamięci 24 osób zamordowanych w Skorodyńcach kościół Podwyższenia Krzyża w Sulikowie 17 września 1998 [162]
Tablica pamięci ofiar rzezi ukraińskiej w latach 1939–1947 kościół parafialny w Osuchowie 18 lipca 1999 Tablica według projektu Leonarda Duszeńki [152]
Tablica pamięci ks. Stanisława Szczepankiewicza i innych pomordowanych mieszkańców Ihrowicy kościół parafialny w Rakołupach 1999 [72]
Tablica pamięci kościół w Goszczu 24 października 1999 [163]
Tablica pamięci ofiar rzezi ukraińskiej w latach 1939–1947 Sanktuarium Matki Bożej Bolesnej Królowej Polski w Licheniu Starym ? Tablica według projektu Leonarda Duszeńki [152]
Tablica pamięci żołnierzy AK, BCh i samooobrony oraz ofiar zbrodni ludobójstwa OUN-UPA kościół św. Jadwigi Królowej w Krakowie 24 września 2000 [164]
Tablica pamięci Weroniki Wąsik „Wery” zabitej przez UPA katedra polowa Wojska Polskiego w Warszawie 15 października 2000 [165]
Tablica pamięci Michała Ignacego Krasickiego kościół św. Teresy z Avila w Przemyślu 2001 Zabity przez nacjonalistów ukraińskich. [166]
Tablica pamiątkowa ppor. AK Jana Adamki zabitego 5 marca 1945 kościół św. Jadwigi Królowej w Krakowie 24 listopada 2001 [167]
Tablica pamięci pomordowanych Polaków mieszkańców Wołynia i Polesia Kościół Najświętszej Marii Panny na Piasku we Wrocławiu 13 stycznia 2002 Tablica wymienia ofiary hitlerowców – UPA – NKWD [168]
Tablica pamięci ofiar zbrodni ludobójstwa ukraińskich nacjonalistów przy kościele św. Katarzyny w Babicach 28 lutego 2002 Inskrypcja na tablicy wspomina 58. rocznicę zbrodni w Hucie Pieniackiej [169]
Tablica ku czci i pamięci Polaków wymordowanych na Kresach przez nacjonalistów ukraińskich Kościół Zmartwychwstania Pańskiego w Bydgoszczy 15 września 2002 [170]
Tablica pamięci ofiar z Hanaczowa kościół św. Marii Magdaleny w Radzimowie 15 września 2002 [171]
Tablica pamięci Polaków pomordowanych przez nacjonalistów ukraińskich kościół św. Maksymiliana Kolbe w Gorzowie Wielkopolskim 13 października 2002 [172]
Tablica ku czci ofiar z Trójcy cmentarz parafialny w Trójcy 27 października 2002 Tablica znajduje się na symbolicznej mogile [173]
Tablica pamiątkowa Kościół św. Barbary w Gliwicach kwiecień 2003 Upamiętnia 60. rocznicę mordów ludności polskiej na Kresach Płd.-Wsch. [174]
Tablica pamięci 21 zamordowanych mieszkańców Hinowic i Szumlan kościół św. Jana Chrzciciela w Książu Śląskim 10 maja 2003 [175]
Tablica w hołdzie Polakom pomordowanym na Kresach przez nacjonalistów ukraińskich Kościół św. Jana Chrzciciela w Legnicy 11 maja 2003 [176]
Tablica pamięci ofiar zbrodni ludobójstwa popełnionych w Lipnikach i innych miejscach Wołynia Konkatedra św. Jana Ewangelisty w Kwidzynie 29 czerwca 2003 [177]
Tablica pamięci obrońców polskiej ludności poległych w walce z OUN-UPA kościół św. Jacka w Warszawie 12 lipca 2003 Inskrypcja na tablicy wymienia żołnierzy AK, BCh, Szarych Szeregów, samoobrony i IB [178]
Tablica pamięci obywateli polskich pomordowanych na Kresach przez ukraińskich nacjonalistów kościół św. Jacka w Słupsku 27 lipca 2003 [179]
Tablica pamięci pomordowanych na Kresach przez OUN i UPA kościół Wniebowzięcia Najświętszej Marii Panny w Niemodlinie 20 sierpnia 2003 [83]
Tablica pamięci mieszkańców Korościatyna Radwanowice 7 września 2003 Upamiętnia ofiary zbrodni w Korościatynie [180]
Tablica pamięci pomordowanych oraz uchodźców przed terrorem i zagładą z rąk OUN-UPA Warszawa, Krakowskie Przedmieście 64 16 września 2003 Warszawa УПА.jpg [181]
Tablica w hołdzie ofiarom ludobójstwa OUN-UPA Rzeszów, fasada kościoła Św. Krzyża 19 września 2003 Plaque OUN-UPA victims, Rzeszów.jpg [182]
Tablica pamięci ofiar ludobójstwa OUN i UPA na Kresach Kędzierzyn Koźle, ul. Piramowicza 30 17 listopada 2003 [183]
Tablica w hołdzie Polakom z Kresów poddanych czystkom etnicznym i deportacjom Nysa, przy bazylice św. Jakuba i św. Agnieszki 30 listopada 2003 [184]
Tablica pamięci Polaków zamordowanych na Kresach przez OUN i UPA Bolesławiec 2004 [185]
Tablica pamięci ks. Władysława Żygiela zabitego 10 lutego 1944 w Bieniawie kościół w Lubszy 15 lutego 2004 [186]
Tablica pamięci pomordowanych mieszkańców Korościatyna oraz ofiar ludobójstwa OUN-UPA na Kresach kościół w Lwówku Śląskim 29 lutego 2004 [187]
Tablica pamięci zamordowanych w Podkamieniu i okolicy kościół św. Wojciecha we Wrocławiu 14 marca 2004 Tablica znajduje się obok obrazu Matki Boskiej Różańcowej ewakuowanego z Podkamienia. [188][189].
Tablica w hołdzie zamordowanym mieszkańcom powiatu tłumackiego Kościół św. Stanisława, św. Doroty i św. Wacława we Wrocławiu 25 kwietnia 2004 [190]
Tablica pamięci Polaków pomordowanych w Rumnie plac przy kościele Trójcy Świętej w Przemyślu 4 czerwca 2004 [191]
Tablica pamięci Polaków zamordowanych w powiatach sokalskim i rawskim ściana kościoła parafialnego w Ustrzykach Dolnych lipiec 2004 [192]
Tablica ku czci pomordowanych przez UPA na ziemi zbaraskiej i całym Podolu kościół Matki Boskiej Częstochowskiej w Lubinie 11 lipca 2004 [193]
Tablica pamięci Polaków zamordowanych na Kresach przez OUN i UPA Gierałtów 11 lipca 2004 [194]
Tablica pamięci zamordowanych w Hucie Pieniackiej oraz proboszczów parafii Pieniaki Kościół Najświętszej Marii Panny na Piasku we Wrocławiu 11 lipca 2004 [195]
Tablica pamięci poległych i pomordowanych w latach 1943-1945 oraz tych, którzy uciekli przed terrorem i zagładą ściana kościoła św. Józefa w Inowrocławiu 18 lipca 2004 [196]
Tablica pamięci ofiar rzezi ukraińskiej w latach 1939–1947 Jasna Góra, Kaplica Pamięci Narodu Polskiego im. o. Kordeckiego 26 września 2004 Tablica według projektu Leonarda Duszeńki [152]
Tablica pamięci Polaków pomordowanych na Kresach przez OUN i UPA kościół św. Jakuba w Toruniu 24 października 2004 [197]
Tablica pamięci Polaków zamordowanych na Kresach przez OUN i UPA kościół parafialny w Czerwonej Wodzie 11 listopada 2004 [198]
Tablica w hołdzie Polakom zamordowanym na Kresach Wschodnich Katowice, ściana kaplicy na cmentarzu komunalnym 14 marca 2005 Jako sprawców tablica wymienia „Armię Czerwoną, hitlerowców, OUN-UPA i NKWD" [199]
Tablica pamięci ofiar z Huty Pieniackiej Sanktuarium Matki Bożej Bolesnej Królowej Polski w Licheniu Starym 23 kwietnia 2005 [200]
Tablica pamięci ofiar na Kresach Wschodnich Prabuty 3 maja 2005 Tablica wymienia ofiary ukraińskich nacjonalistów, NKWD i hitlerowców [201].
Tablica pamięci Polaków pomordowanych na Wołyniu i Polesiu przez OUN i UPA kościół Najświętszej Marii Panny i św. Wojciecha w Nidzicy 9 maja 2005 [202]
Tablica ku czci 42 Polaków pomordowanych w Skorodyńcach kościół Miłosierdzia Bożego w Głogowie 25 czerwca 2005 [203]
Tablica pamięci ofiar z ziemi trembowelskiej kościół św. Bonifacego we Wrocławiu 26 czerwca 2005 [204]
Tablica pamięci ofiar ludobójstwa OUN i UPA na Kresach Siechnice 18 grudnia 2005 [205]
Tablica pamięci ofiar z Ihrowicy cmentarz komunalny w Słupsku 24 grudnia 2005 [206]
Tablica pamięci zamordowanych księży wołyńskich Kałków-Godów 3 maja 2006 [207]
Tablice ku czci ofiar ze wsi Byczkowce i Biały Potok kościół Matki Boskiej Różańcowej w Nadolicach Wielkich 10 września 2006 Zastąpiły one drewniane tablice odsłonięte w 1993 r. [208]
Tablica pamięci ofiar ludobójstwa kościół św. Krzysztofa w Tychach 17 września 2006 Jako sprawców napis na tablicy wymienia ukraińskich banderowców i sowieckich komunistów [115]
Tablica pamięci ofiar z parafii Stara Sól kościół św. Jana Chrzciciela w Szczytnej 11 listopada 2006 Tablica wymienia także ofiary okupantów sowieckiego i niemieckiego [209]
Tablica w hołdzie poległym żołnierzom podziemia z Kowalówki, Dobrowód i Sawałuszek Mała Bazylika we Wrocławiu 27 maja 2007 Tablica wymienia także ofiary okupantów sowieckiego i niemieckiego [210]
Tablica pamięci ofiar ukraińskich nacjonalistów z OUN-UPA kościół św. Wojciecha w Legnicy 1 czerwca 2007 [211]
Tablica pamięci Polaków zamordowanych a Kresach przez OUN i UPA Fronton kaplicy cmentarnej w Mieszkowicach 1 listopada 2007 [212]
Tablica pamięci Polaków pomordowanych na Kresach przez OUN i UPA Legnica 12 listopada 2007 Tablica jest umieszczona na ścianie pamięci kaplicy na cmentarzu komunalnym [213]
Tablica w hołdzie Polakom z Wołynia i Kresów Płd.-Wsch. pomordowanym przez ukraińskich nacjonalistów Lublin, kościół bł. P.J. Frassatiego 2008 [214]
Tablica w hołdzie poległym żołnierzom PSZ oraz mieszkańcom Monasterzysk Mała Bazylika we Wrocławiu 18 maja 2008 Tablica wymienia ofiary zbrodni niemieckich, sowieckich i UPA [215]
Tablica pamięci kapłanów Wołynia, ofiar okupantów i ukraińskich nacjonalistów kościół św. Józefa Rzemieślnika w Koszalinie 7 grudnia 2008 Tablica imiennie wymienia ks. Ludwika Wrodarczyka Wołyń.JPG [216]
Tablica pamięci ofiar zbrodni w Hucie Pieniackiej kościół Matki Chrystusa i św. Jana w Strzelinia 2009 [217]
Tablica ku czci ofiar z Malechowa, Huciska Nienadowskiego i Łanowic kościół Matki Boskiej Różańcowej w Nadolicach Wielkich 6 września 2009 Upamiętnia ofiary z powiatów sokalskiego, rawskiego i bieszczadzkiego [218]
Tablica w hołdzie ofiarom ludobójstwa OUN-UPA na Kresach Złotów, ściana zewnętrzna kościoła Wniebowzięcia Najświętszej Marii Panny 2010 [219]
Tablica pamięci Polaków i Ukraińców zamordowanych na Kresach przez ukraińskich nacjonalistów Kielce, Kościół Garnizonowy 11 czerwca 2010 [220]
Tablica w hołdzie rodakom Wołynia i Kresów Południowo-Wschodnich Sanktuarium Miłosierdzia Bożego w Łodzi wrzesień 2010 Tablica wymienia ofiary rzezi wołyńskiej oraz wywiezionych na Sybir i zamordowanych przez NKWD [221]
Tablica Pamięci Borów 11 listopada 2010 Tablica wymienia ofiary ludobójstwa OUN-UPA oraz Ukraińców, którzy udzielali schronienia Polakom [222]
Tablica pamięci Polaków zamordowanych na Kresach przez OUN i UPA Bazylika św. Erazma i św. Pankracego w Jeleniej Górze 7 lipca 2013 [223]
Tablica pamiątkowa ku czci Petra Ilkowycza Bazyluka cerkiew prawosławna w Butejkach 15 lipca 2011 Ukrainiec Petro Bazyluk ratował Polaków z rzezi wołyńskiej. [224]
Tablica pamięci Polaków pomordowanych przez ukraińskich nacjonalistów na Kresach Bazylika św. Jana Apostoła w Oleśnicy 17 września 2013 [225]
Tablica pamięci Polaków pomordowanych na Kresach przez nacjonalistów ukraińskich członków OUN i UPA Wałbrzych, kościół Św. Aniołów Stróżów 11 listopada 2013 [223]
Tablica upamiętniająca Polaków, ofiar zbrodni podczas II wojny światowej Sanok, Gmach TG „Sokół” 16 maja 2015 Inskrypcja podaje: „Pamięci Polaków mieszkańców Lwowa i kresów południowo-wschodnich II Rzeczypospolitej ofiar zbrodni niemieckich, sowieckich i nacjonalistów ukraińskich w latach II wojny światowej (...)” Plaque to Poles victims of II World War at 13 Mickiewicza Street in Sanok (2015).jpg [226].
Tablica pamięci ofiar ludobójstwa nacjonalistów ukraińskich z Kresów Wschodnich Gubin 11 czerwca 2016 [227]
Tablica pamięci na cmentarzu w Miechowie, woj. dolnośląskie Miechów 18 lutego 2018 Upamiętnienie ofiar ludobójstwa dokonanego przez OUN i UPA dnia 17-18 lutego 1943 w Ludwikówce i w latach 1939-1947 Kresach Wschodnich II RP. Tablica w Miechowie.jpg [228][229][230][231] [232][233]

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b Leon Popek, Jeszcze trudniejsza pamięć [w:]”Pojednanie przez trudną pamięć. Galicja Wschodnia”, red. Aleksandra Zińczuk, publikacja online [1], Lublin–Drohobycz–Lwów–Warszawa 2014, s. 149-152
  2. a b Adam Kruczek, Kropla w morzu kresowej krwi, dodatek „Wołyń. Fałszowanie pamięci. 1943-2013”, Nasz Dziennik nr 160/2013, s. VIII
  3. Andrzej Przewoźnik: Tragiczne ślady historii (pol.). rp.pl, 2008-07-10. [dostęp 2015-06-26].
  4. Siekierka i Komański 2007 ↓, s. 5-6.
  5. Karłowicz i Popek 2013 ↓, s. 571-572.
  6. Karłowicz i Popek 2013 ↓, s. 541.
  7. Władysław Siemaszko, Ewa Siemaszko, Ludobójstwo dokonane przez nacjonalistów ukraińskich na ludności polskiej Wołynia 1939–1945, Warszawa: „von borowiecky”, 2000, s. 274, ISBN 83-87689-34-3, OCLC 749680885.
  8. NIEMILJA (pol.). www.wolyn.ovh.org. [dostęp 2015-06-23].
  9. Na rubieży, nr 39, s.15
  10. Na rubieży, Nr. 67, s. 34
  11. Karolina Zębrowska 29.01.2013 (pol.). stankiewicze.com. [dostęp 2015-08-02].
  12. Na rubieży, nr 126, s. 16
  13. a b c Na rubieży, nr 26, s.30
  14. Na rubieży, nr 12, s.20
  15. Na rubieży, nr 12, s.19
  16. Na rubieży, nr 69, s. 29
  17. Wołyń – pamiątki polskich czasów
  18. Na rubieży, nr 23, s.21
  19. Na rubieży, nr 61, s. 35
  20. a b Siekierka i Komański 2007 ↓, s. 90.
  21. Karłowicz i Popek 2013 ↓, s. 589.
  22. Na rubieży, nr 38, s.41
  23. Na rubieży, nr 87, s.34
  24. Na rubieży, nr 36, s.26
  25. a b Karłowicz i Popek 2013 ↓, s. 593.
  26. a b Andrzej W. Kaczorowski, Czerwonogród – perła Podola [w:] Biuletyn IPN Nr 1-2 (96-97) styczeń-luty 2009, s. 159-160
  27. Jak stwierdził Andrzej Przewoźnik przed odsłonięciem pomnika, Poryck będzie pierwszym miejscem, o którym będzie można powiedzieć, że zostało upamiętnione we właściwy sposób, w kilkudziesięciu innych miejscowościach stoją proste krzyże. – Na rubieży, nr 69, s.45
  28. Na rubieży, nr 69, s. 17-27
  29. Na rubieży, nr 75, s.17
  30. Stanisław Sławomir Nicieja, Kresowa Atlantyda. Historia i mitologia miast kresowych. Tom II. Uzdrowiska i letniska kresowe Truskawiec Jaremcze, Worochta, Skole, Morszyn, Opole: Wydawnictwo MS, 2013, s. 147-148, ISBN 978-83-61915-32-4, OCLC 840325631.
  31. Na Rubieży nr 83, s.16
  32. a b c Pierwsze krzyże na podolskich mogiłach (pol.). Stowarzyszenie Pamięć i Nadzieja. [dostęp 2014-12-07].
  33. a b c Na rubieży, nr 99, s.48
  34. Edward Łysiak, Powrót nad Czeremosz, Tygodnik Powszechny nr 25/2013, s.40-41
  35. Na rubieży, nr 121, s. 13
  36. POŚWIĘCENIE TABLICY NA CMENTARZU W BARYSZU (pol.). Oficjalna strona miejscowości Krzelków, 2012-09-29. [dostęp 2015-06-21].
  37. Na rubieży, nr 127, s. 59
  38. Poświęcenie pomnika- 2015 (pol.). mariampol-wolczkow.pl, 2015-07-13. [dostęp 2015-07-28].
  39. W Hanaczówce na Ukrainie stanął pomnik ofiar UPA (pol.). kresy.pl, 2015-10-28. [dostęp 2015-10-30].
  40. Adam Kruczek: Polski orzeł przeszkadzał w Ostrówkach? (pol.). Nasz Dziennik, 2012-05-12. [dostęp 2015-06-21].
  41. Na rubieży, nr 12, s.24
  42. Na rubieży, nr 54, s. 36-37
  43. Karłowicz i Popek 2013 ↓, s. 590.
  44. Igor T. Miecik: Sąsiedzi z Wołynia (pol.). swiat.newsweek.pl, 2013-02-17. [dostęp 2015-06-21].
  45. Siekierka i Komański 2007 ↓, s. 93.
  46. Siekierka i Komański 2007 ↓, s. 91.
  47. Na rubieży, nr 107, s. 48
  48. Siekierka i Komański 2007 ↓, s. 204.
  49. Na rubieży, nr 22, s.20
  50. Siekierka i Komański 2007 ↓, s. 95.
  51. Siekierka i Komański 2007 ↓, s. 178.
  52. Siekierka i Komański 2007 ↓, s. 231.
  53. Siekierka i Komański 2007 ↓, s. 97.
  54. Siekierka i Komański 2007 ↓, s. 245.
  55. Na rubieży, nr 27, s.35
  56. Siekierka i Komański 2007 ↓, s. 105.
  57. Siekierka i Komański 2007 ↓, s. 82.
  58. Na rubieży, nr 115, s. 29
  59. Norbert Ziętal: W Kalwarii Pacławskiej odsłonili pomnik ku czci ofiar OUN-UPA (pol.). nowiny24.pl, 2013-06-24. [dostęp 2015-06-21].
  60. Siekierka i Komański 2007 ↓, s. 80.
  61. Siekierka i Komański 2007 ↓, s. 89.
  62. Siekierka i Komański 2007 ↓, s. 98.
  63. Siekierka i Komański 2007 ↓, s. 100.
  64. Siekierka i Komański 2007 ↓, s. 101.
  65. Siekierka i Komański 2007 ↓, s. 106.
  66. Siekierka i Komański 2007 ↓, s. 107.
  67. Siekierka i Komański 2007 ↓, s. 180.
  68. Siekierka i Komański 2007 ↓, s. 189.
  69. Siekierka i Komański 2007 ↓, s. 219.
  70. Na rubieży, nr 36, s.29
  71. Siekierka i Komański 2007 ↓, s. 268.
  72. a b Siekierka i Komański 2007 ↓, s. 103.
  73. Leon Popek, Ostrówki. Wołyńskie ludobójstwo, s.34-37
  74. Siekierka i Komański 2007 ↓, s. 33.
  75. Na rubieży, nr 40, s. 5
  76. Siekierka i Komański 2007 ↓, s. 18.
  77. Siekierka i Komański 2007 ↓, s. 30.
  78. Siekierka i Komański 2007 ↓, s. 34.
  79. Siekierka i Komański 2007 ↓, s. 290.
  80. Siekierka i Komański 2007 ↓, s. 68-74.
  81. Na rubieży, nr 13, s.29
  82. Na rubieży, nr 15, s.31
  83. a b Na rubieży, nr 70, s. 29
  84. Siekierka i Komański 2007 ↓, s. 161.
  85. Na rubieży, nr 56, s. 21
  86. Siekierka i Komański 2007 ↓, s. 282.
  87. Siekierka i Komański 2007 ↓, s. 102.
  88. Na rubieży, nr 70, s.8
  89. Siekierka i Komański 2007 ↓, s. 46.
  90. Na rubieży, nr 42, s. 47
  91. Siekierka i Komański 2007 ↓, s. 14.
  92. Na rubieży, nr 41, s. 1-3
  93. Siekierka i Komański 2007 ↓, s. 48.
  94. Na rubieży, nr 63, s.3
  95. Na rubieży, nr 82, s. 15
  96. Na rubieży, nr 70, s.21
  97. Siekierka i Komański 2007 ↓, s. 20.
  98. Na rubieży, nr 70, s.4
  99. Siekierka i Komański 2007 ↓, s. 148-149.
  100. a b Na rubieży, nr 75, s.20
  101. Na rubieży, nr 70, s.6
  102. Na rubieży, nr 71, s.16-17
  103. Na rubieży, nr 70, s.12-13
  104. Siekierka i Komański 2007 ↓, s. 256.
  105. Na rubieży, nr 70, s.9
  106. Na rubieży nr 84, s. 34
  107. Na rubieży, nr 71, s.20
  108. Siekierka i Komański 2007 ↓, s. 29.
  109. Na rubieży, nr 74, s.6
  110. Siekierka i Komański 2007 ↓, s. 47.
  111. Na rubieży, nr 77, s.24-25
  112. Siekierka i Komański 2007 ↓, s. 271.
  113. Siekierka i Komański 2007 ↓, s. 183.
  114. Na rubieży, nr 90, s.32
  115. a b Na rubieży, nr 89, s.41
  116. Siekierka i Komański 2007 ↓, s. 276.
  117. Na rubieży, nr 95, s. 51-55
  118. Na rubieży, nr 102, s. 33
  119. Na rubieży, nr 106, s. 33
  120. Na rubieży, nr 107, s. 28
  121. Maria Jazownik: ODSŁONIĘCIE W ŁĘŻYCY KOŁO ZIELONEJ GÓRY POMNIKA OFIAR LUDOBÓJSTWA NA KRESACH WSCHODNICH (pol.). ljazownik.pl. [dostęp 2015-06-21].
  122. Na rubieży, nr 108, ss. 31, 35-36
  123. Na rubieży, nr 108, s. 26
  124. Na rubieży, nr 108, ss. 30, 34
  125. Na rubieży, nr 113, ss. 26, 31
  126. Na rubieży, nr 117, s. 44
  127. Na rubieży, nr 118, s. 23
  128. Na rubieży, nr 120, s.16-17
  129. Na rubieży, nr 120, s.25
  130. Na rubieży, nr 124, s. 33
  131. Odsłonięto pomnik upamiętniający ofiary rzezi wołyńskiej (pol.). tarnow.naszemiasto.pl, 2013-06-20. [dostęp 2015-06-21].
  132. Małgorzata Młynarska: Ofiary ludobójstwa na Wołyniu upamiętnione (pol.). jaroslaw.pl, 2013-06-28. [dostęp 2015-06-21].
  133. Na rubieży, nr 129, s. 32
  134. Będzie Pomnik Pamięci Ofiar Ludobójstwa na Kresach (pol.). elubin.pl, 2013-07-10. [dostęp 2015-06-21].
  135. Pomnik ofiar ludobójstwa dokonanego przez nacjonalistów ukraińskich w latach 1939–1947 odsłonięty w roku 2013 przed kościołem św. Józefa Rzemieślnika w Nowej Soli (pol.). dolny-slask.org.pl, 2015-10-12. [dostęp 2016-04-08].
  136. „Przebaczamy i prosimy o przebaczenie”! W 70. rocznicę Zbrodni Wołyńskiej. esanok.pl. [dostęp 2015-07-25].
  137. Tablica „WOŁYŃ 1943” w parku „Kwitnąca Akacja”. esanok.pl. [dostęp 2015-07-25].
  138. Maciej Rajfur: Odsłonięto pierwszy w Polsce pomnik na cześć duchownych pomordowanych przez UPA na Kresach (pol.). wdolnymslasku.pl, 2014-10-06. [dostęp 2015-07-14].
  139. Odsłonięto pomnik pamięci ofiar ludobójstwa na Kresach Wschodnich (pol.). umwd.dolnyslask.pl, 2015-05-04. [dostęp 2016-04-08].
  140. Jędrzej Rams: Aleja Drzew dla ofiar UPA (pol.). legnica.gosc.pl, 2015-05-15. [dostęp 2015-07-14].
  141. Andrzej Kerner: Odsłonięto pierwszy w Polsce pomnik na cześć duchownych pomordowanych przez UPA na Kresach (pol.). opole.gosc.pl, 2015-07-12. [dostęp 2015-07-14].
  142. Jerzy Rudnicki: Znak pamięci w Niezgodzie (pol.). Oficjalna strona gminy Żmigród, 2016-04-11. [dostęp 2016-04-11].
  143. PLAN ODNOWY MIEJSCOWOŚCI HONIATYCZE NA LATA 2014-2021, s. 19.
  144. W Lublinie odsłonięto Pomnik Ofiar Wołynia. dzieje.pl, 2018-07-11. [dostęp 2018-08-13].
  145. Kacper Reszczyński, Elżbieta Bielecka: W Szczecinie odsłonięto pomnik ofiar nacjonalistów ukraińskich (pol.). dzieje.pl, 2019-02-09.
  146. Siekierka i Komański 2007 ↓, s. 187.
  147. Siekierka i Komański 2007 ↓, s. 49.
  148. Siekierka i Komański 2007 ↓, s. 156.
  149. Siekierka i Komański 2007 ↓, s. 254.
  150. Siekierka i Komański 2007 ↓, s. 59.
  151. Na rubieży, nr 5, s. 28
  152. a b c d e f Na rubieży, nr 76, s.20
  153. Siekierka i Komański 2007 ↓, s. 225.
  154. Siekierka i Komański 2007 ↓, s. 154.
  155. Siekierka i Komański 2007 ↓, s. 32.
  156. Siekierka i Komański 2007 ↓, s. 160.
  157. Siekierka i Komański 2007 ↓, s. 125.
  158. Na rubieży, nr 69, s.31
  159. Na rubieży, nr 40, s.2
  160. Siekierka i Komański 2007 ↓, s. 224.
  161. Na rubieży, nr 96, s.32-33
  162. Na rubieży, nr 32, s.40
  163. Siekierka i Komański 2007 ↓, s. 22.
  164. Na rubieży, nr 50, s. 1
  165. Na rubieży, nr 51, s. 5
  166. Siekierka i Komański 2007 ↓, s. 226.
  167. Na rubieży, nr 60, s. 17
  168. Na rubieży, nr 59, s.49
  169. Na rubieży, nr 63, s.2
  170. Siekierka i Komański 2007 ↓, s. 66.
  171. Na rubieży, nr 67, s.56
  172. Na rubieży, nr 65, s. 30
  173. Na rubieży, nr 84, s. 44
  174. Siekierka i Komański 2007 ↓, s. 265.
  175. Na rubieży, nr 70, s.1-2
  176. Siekierka i Komański 2007 ↓, s. 26.
  177. Na rubieży, nr 69, s. 42
  178. Na rubieży, nr 69, s.34
  179. Na rubieży, nr 70, s.25
  180. Siekierka i Komański 2007 ↓, s. 138.
  181. Na rubieży, nr 70, s.32
  182. Na rubieży, nr 71, s.22
  183. Na rubieży, nr 71, s.8
  184. Na rubieży, nr 71, s.28
  185. Siekierka i Komański 2007 ↓, s. 15.
  186. Na rubieży, nr 76, s.12
  187. Na rubieży, nr 74, s.3
  188. Na rubieży, nr 73, s.1
  189. Siekierka i Komański 2007 ↓, s. 53.
  190. Siekierka i Komański 2007 ↓, s. 54.
  191. Na rubieży, nr 75, s.14
  192. Siekierka i Komański 2007 ↓, s. 248.
  193. Na rubieży, nr 77, s.11
  194. Siekierka i Komański 2007 ↓, s. 19.
  195. Na rubieży, nr 75, s.25-26
  196. Na rubieży, nr 80, s.11-12
  197. Na rubieży, nr 77, s.13-16
  198. Siekierka i Komański 2007 ↓, s. 16.
  199. na rubieży, Nr 105, s. 36-37
  200. Siekierka i Komański 2007 ↓, s. 287.
  201. Na rubieży, Nr 90, s.29
  202. Siekierka i Komański 2007 ↓, s. 278.
  203. Na rubieży nr 84, s.30
  204. Na rubieży nr 83, s.23
  205. Na rubieży nr 84, s. 36
  206. Siekierka i Komański 2007 ↓, s. 261.
  207. Siekierka i Komański 2007 ↓, s. 273.
  208. Na rubieży, nr 90, s. 29-30
  209. Na rubieży, nr 89, s.40
  210. Na rubieży, nr 93, s.11
  211. Na rubieży, nr 94, s.31
  212. Na rubieży, nr 97, s. 29-31
  213. Na rubieży, nr 95, s. 56
  214. Na rubieży, nr 115, s. 29
  215. Na rubieży, nr 98, s. 55
  216. Na rubieży, nr 101, s.29
  217. Na rubieży, nr 104, s.32
  218. Na rubieży, nr 106, s. 29
  219. Na rubieży, nr 113, s.43
  220. Na rubieży, nr 112, s. 11
  221. Na rubieży nr 113, s.37
  222. Na rubieży, nr 113, s. 40
  223. a b Na rubieży, nr 132, s. 31
  224. Już w czasie tych uroczystości odczuwało się napięcie. Obecnych było kilka osób, które półgłosem wyrażały się przeciwko przybyłym Polakom. – Ks. Witold Józef Kowalów, Nowe krzyże wokół Huty Stepańskiej, Na rubieży, nr 118, s. 19
  225. Na rubieży, nr 132, s. 13
  226. Odsłonięcie Tablicy Pamiątkowej. sokolsanok.pl, 2015-05-15. [dostęp 2016-07-11].
  227. Monika Wawro: Uczcili pamięć pomordowanych na Kresach Wschodnich (pol.). TVP3, 2016-06-11. [dostęp 2016-06-15].
  228. Ks. Tadeusz Isakowicz-Zaleski - Cywilizacja Polska [Polish Civilization - English subtitles]. PTD Stowarzyszenie 2018-02-22.
  229. Stowarzyszenie Przystań Trzy Dęby
  230. Facebook ks. Tadeusz Isakowicz-Zaleski
  231. Niechlów: Upamiętnienie pomordowanych mieszkańców Ludwikówki, „Ks.Tadeusz Isakowicz-Zaleski” [dostęp 2018-08-01] (pol.).
  232. Filmowa relacja z uroczystości udostępniona przez Towarzystwo miłośników Lwowa i Kresów Wschodnich
  233. Odsłonięcie pomnika ofiar UPA - V Kresowe spotkanie ludwiczańskie - Studio Wschód, „Studio Wschód” [dostęp 2018-08-01] (pol.).

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Leon Karłowicz, Leon Popek: Świadkowie oskarżają. Okrutna przestroga, część III. Lublin: Polihymnia, 2013. ISBN 978-83-7847-117-2.
  • Szczepan Siekierka, Henryk Komański: Przewodnik – pomniki, tablice pamięci i mogiły na terenie obecnej Polski ofiar ludobójstwa dokonanego na Polakach przez OUN i tzw. UPA 1939–1947. Wrocław: Jakopol, 2007. ISBN 978-83-926476-0-7.