Pomniki w Gorzowie Wielkopolskim

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Ten artykuł jest częścią cyklu artykułów o Gorzowie Wielkopolskim
POL Gorzów Wielkopolski COA 1.svg

W Gorzowie Wielkopolskim znajduje się kilkadziesiąt pomników, obelisków, rzeźb ustawianych z różnych okazji i w różnym czasookresie. Najczęściej pomniki te przedstawiają i przypominają postać historyczną, lub zdarzenie historyczne. Część z nich poświęcona jest regionalnym postaciom, część nie ma oficjalnej nazwy. Jednak wszystkie one wpływają na znaczną poprawę estetyki miasta, a przy tym pamięć o osobach lub zdarzeniach przedstawionych na nich jest wciąż żywa.

Pomniki[edytuj]

Pomnik Szymona Giętego
Pomnik Papuszy w Parku Róż

Pomnik Marszałka Józefa Piłsudskiego[edytuj]

Pomnik Marszałka Józefa Piłsudskiego został odsłonięty podczas uroczystości patriotycznych 11 listopada 2008 roku.

Pomnik Adama Mickiewicza[edytuj]

Pomnik ten znajduje się w centrum miasta, nieopodal dworca kolejowego Gorzów Wlkp. i dworca autobusowego. Stoi on na niewielkim skwerze niemal naprzeciw Domu Towarowego "Rolnik". Jego autorem jest znany rzeźbiarz i medalier Józef Gosławski. Pomnik został wzniesiony w 1957 roku[1].

Pomnik Jana Pawła II[edytuj]

Pomnik ten, odsłonięty w 1999 r. stoi na placu Jana Pawła II który mieści się na gorzowskiej dzielnicy Górczyn. Prezentuje on postać Papieża z otwartymi rękami a napis głosi: "Nie bójcie się dawać świadectwa, nie lękajcie się świętości". Pomnik stoi w miejscu odprawienia mszy polowej w roku pielgrzymki Papieża Jana Pawła II do ojczyzny, i jego pobytu w Gorzowie. Pomnik jest oświetlony nocą. Upamiętnia wizytę Ojca Świętego Jana Pawła II w Gorzowie Wlkp.

Pomnik Wilhelma Pluty[edytuj]

Pomnik biskupa gorzowskiego Wilhelma Pluty ...

Pomnik Edwarda Jancarza[edytuj]

Pomnik ukazuje Edwarda Jancarza - żużlowca Stali Gorzów. Jancarz jest pierwszym żużlowcem na świecie, któremu postawiono pomnik. Uroczyste odsłonięcie nastąpiło w grudniu 2005 roku. Pomnik w całości wykonany został z brązu.

Pomnik Szymona Giętego[edytuj]

Rzeźba ukazuje postać Szymona Giętego, (właśc. Kazimierz Wnuk ur. 1914, zm. 1998)[2]. Pomnik odsłonięty 01.05.2004 roku na ul. Sikorskiego 111.

Pomnik Pawła Zacharka[edytuj]

Rzeźba autorstwa Zofii Bilińskiej uwieczniająca przewoźnika, który przez 20 lat woził mieszkańców miasta między brzegami rzeki została ustawiona na nadwarciańskim bulwarze.

Pomnik Jana Korcza[edytuj]

Na malowniczym skwerze u zbiegu ul. Łokietka i Chrobrego w styczniu 2010 r. usytuowano pomnik Jana Korcza. Postać siedząca na kamieniu ze szkicownikiem w ręku jest dziełem Zofii Bilińskiej.

Pomnik Ernsta Henselera[edytuj]

Rzeźba przedstawiająca malarza przy sztaludze jest dziełem Andrzeja Moskaluka, usytuowano ją u zbiegu ul. Łokietka i Chrobrego w styczniu 2010 r.

Pomnik Pierwszych Gorzowian[edytuj]

Pomnik ten ustawiony jest w Parku im. Mikołaja Kopernika, niedaleko kapliczki ewangelicko-augsburskiej. Wykonany jest w kształcie płaskiego kamienia ustawionego pionowo z tablicą na której widnieje napis: "Pamięci mieszkańców naszego miasta pochowanych na tym cmentarzu w latach 1831-1945". Napis jest umieszczony również w języku niemieckim. Został ustawiony przez Zarząd Miasta i Stowarzyszenie BAG Landsberg/Warthe w 1993 r.

Pomnik Parku Mikołaja Kopernika[edytuj]

U wejścia do parku znajduje się niewielka tablica-pomnik upamiętniająca zagospodarowanie tegoż parku. Została ustawiona przez Miasto we współpracy z załogą Stilonu w czerwcu 1973 r. Na tablicy widnieje napis: "Park im. Mikołaja Kopernika zagospodarowany w czynie społecznym przez załogę ZWCh Stilon".

Pomnik Braterstwa Broni[edytuj]

(Pomnik znajduje się na Placu Grunwaldzkim obok Dzwonu Zgody.)

Pomnik II Armii Wojska Polskiego[edytuj]

Pomnik ten mieści się w starej, zabytkowej części Gorzowa na Placu Nieznanego Żołnierza. Pomnik o kształcie przypominającym orła upamiętnia II Armię Wojska Polskiego pod dowództwem generała Karola Świerczewskiego. Pomnik został postawiony w 35 rocznicę Ludowego Wojska Polskiego w 1978 r. Jego autorem jest rzeźbiarz Jerzy Koczewski. Pomnik wykonany z białego sztucznego kamienia przedstawia dwie dłonie wznoszące ku górze polskiego, piastowskiego orła. Napis na pomniku głosi: "Żołnierzom 5 dywizji piechoty II Armii Wojska Polskiego z okazji 35 rocznicy LWP- społeczeństwo Gorzowa".

Pomnik Pionierów Kolejnictwa[edytuj]

Pomnik ten stoi w bezpośrednim sąsiedztwie dworca kolejowego Gorzów Wlkp. Główny, na ul. Dworcowej. Zbudowany jest z dwóch smukłych, betonowych, wygiętych u góry części połączonych na górze znakiem kolejnictwa. Na środku znajduje się tablica na której napis głosi: "Kolejarzom Pionierom Miasta Gorzowa Wlkp. w 40. rocznicę powrotu Ziem Zachodnich do Macierzy Załoga Węzła PKP". Pomnik ten został ustawiony w tym miejscu w kwietniu 1985 r.

Pomnik Bohaterów Wojennych[edytuj]

(tekst do opracowania)

Pomnik Bronisławy Wajs-Papuszy[edytuj]

Pomnik Bronisławy Wajs zwanej Papuszą, ukazuje poetkę siedzącą na pniu drzewa trzymającą książkę, z której wypadają kartki. Rzeźba autorstwa Zofii Bilińskiej została odsłonięta 8 listopada 2007 r. w Parku Róż, nieopodal gmachu Wojewódzkiej i Miejskiej Biblioteki Publicznej im. Zbigniewa Herberta. W parku tym poetka chętnie się przechadzała.

Herb Miasta[edytuj]

Naprzeciw Urzędu Miasta, przy ul. Sikorskiego znajduje się kamienny herb miasta. Ustawiony jest on na kamiennym cokoliku i uniesiony lekko ku górze. Został tam ustawiony 6 października 1994 r. Do 1945 r. zdobił on środkowe przęsło Mostu im. Otto Gerloffa, nadburmistrza Landsbergu. Herb otaczają niewielkie rabatki. Jest on efektownie podświetlony nocą.

Obeliski[edytuj]

Obelisk Ireny Dowgielewiczowej[edytuj]

Obelisk ten ustawiono w dziesiąta rocznicę śmierci tej gorzowskiej poetki a więc w 1997 r., na skwerze przy ul. Dąbrowskiego, nieopodal ul. Krasińskiego. Wykonany jest on z kamienia i brązu a autorem tegoż pomnika jest znana gorzowska rzeźbiarka Zofia Bilińska. Napis na tablicy głosi: "Irena Dowgielewicz pisarka mieszkała i tworzyła w Gorzowie Wielkopolskim w latach 1945-1987" a pod tymi słowami widnieje fragment jej wiersza "Ja to miasto kocham naprawdę". Obelisk nocą jest podświetlany.

Obelisk Egometa Brahtza[edytuj]

Obelisk ten mieści się w Parku Słowiańskim na narożniku ulic Słowiańskiej i Kosynierów Gdyńskich. Egomet Brahtz był landsberskim murarzem, a w późniejszym okresie radcą miejskim i starszym radcą miejskim. Zmarł w 1918 r. Obelisk ten, zniszczony w 1945 r., został ponownie ustawiony w tym samym miejscu w 2001 r.

Obelisk Nikołaja Bierzarina[edytuj]

Obelisk ten znajduje się w Parku im. Henryka Siemiradzkiego w pobliżu gorzowskiego amfiteatru, od strony ul. Drzymały. Został on ustawiony w styczniu 1984 r. Zbudowany jest z płyty brązowej i kamienia a napis na tablicy głosi: "1904-1945 Nikołaj Erastowicz Bierzarin, Generał Pułkownik Bohater Związku Radzieckiego Dowódca 5 Armii Uderzeniowej I Frontu Białoruskiego Wyzwoliciel Miasta Gorzowa Wlkp. Wdzięczni Mieszkańcy". Obecnie tablicę tę ktoś najprawdopodobniej skradł i stoi tylko sam kamień.

Obelisk Pierwszej Szkoły im. Marii Konopnickiej[edytuj]

Obelisk ten mieści się w ścisłym centrum miasta na tyłach Obszaru Telekomunikacji i Poczty Polskiej w Gorzowie, nad Kłodawką praktycznie w Parku Wiosny Ludów. Wykonany jest on z kamienia z pamiątkową tablicą na której jest umieszczony napis: „W tym miejscu stał budynek w którym 27 maja 1945 r. otwarto pierwszą polska publiczna szkołę powszechną im. Marii Konopnickiej.

Obelisk Orląt Lwowskich[edytuj]

Obelisk ten stoi na niewielkim skwerze przy ul. Orląt Lwowskich. Jest on wykonany z kamienia, na którym umieszczona jest płyta pamiątkowa a na szczycie tegoż kamienia umieszczony jest biały orzeł. Pomnik został postawiony w listopadzie 1993 r., a napis na nim głosi: "W hołdzie Orlętom Lwowskim w 75 rocznicę walk o polskość Lwowa 1918-1920 Społeczeństwo Ziemi Gorzowskiej". Pomnik ten jest oświetlony nocą.

Tablice pamiątkowe[edytuj]

  • Tablica Pamiątkowa Włodzimierza Korsaka
  • Tablica Pamiątkowa Bronisławy Wajs-Papuszy

(tekst do opracowania)

Rzeźby[edytuj]

Śfinster[edytuj]

Nazwa pochodzi od nazwiska fundatora żeliwnego odlewu Józefa Teofila Finstera i nawiązuje do kontrowersji, jakie wywołało jego postawienie. Dzieło Zbigniewa Frąckiewicza było początkowo częścią większego cyklu nagich żelaznych mężczyzn i nie było wystawiane inaczej niż w grupie rzeźb. Zdaniem przeciwników pomnika wystawienie samotnej rzeźby wypacza jej sens i stanowi obrazę moralności publicznej. Śfinster stał początkowo na Wełnianym Rynku, w tym czasie kilkukrotnie podejmowano próbę jego zniszczenia bądź wywiezienia. Ostatecznie, bez większych kontrowersji został przeniesiony na ul. Hawelańską, w nieeksponowane miejsce za parkingiem.

Kormorany[edytuj]

Rzeźba ta, autorstwa Zofii Bilińskiej ustawiona została pod koniec lat 70. XX w. Mieści się na niewielkim skwerze na rozwidleniu ulic Warszawskiej i Sikorskiego, nieopodal tzw. Białego Kościółka czyli Kościoła Św. Stanisława Kostki. Wykonana jest ze sztucznego, białego kamienia i prezentuje ptaki próbujące poderwać się do lotu we wszystkie strony.

Rzeźba przy alei Jagiełły[edytuj]

(tekst do opracowania)

Rzeźba przy ulicy Drzymały[edytuj]

(tekst do opracowania) Tzw. "Kamień filozoficzny"

Rzeźby w Parku Wiosny Ludów[edytuj]

Rzeźby, autorstwa Zofii Bilińskiej ustawione podczas renowacji Parku przedstawiają Nimfy Wodne które umieszczone są na niewielkim cokoliku. Wykonane są z jasnego kamienia.

Rzeźba "Macierzyństwo"[edytuj]

Rzeźba ta powstała dzięki plenerowi artystycznemu przeprowadzonemu w 1997 r. w ramach obchodów 740-lecia Miasta Gorzowa. Wykonana jest z jasnego kamienia z zarysem matki z dzieckiem. Ustawiona jest w pobliżu Szpitala Dziecięcego przy ul. Franciszka Walczaka. Autorem tej rzeźby jest znana gorzowska rzeźbiarka Zofia Bilińska.

Rzeźba na skwerze przy Empik-u[edytuj]

Rzeźba ta powstała podczas pleneru artystycznego organizowanego z okazji 740-lecia Miasta Gorzowa oraz Dni Gorzowa w 1997 r. Autorem tej rzeźby jest Wojciech Nawrocki.

Rzeźba w Parku Wolności[edytuj]

(tekst do opracowania)

Przypisy

  1. Anna Rudzka: Rzeźba. W: Anna Rudzka: Józef Gosławski. Rzeźby, monety, medale. Wyd. 1. Warszawa: Alegoria, 2009, s. 115. ISBN 978-83-62248-00-1.
  2. Monika Wilk: O Szymonie Giętym. [dostęp 2012-03-26].