Pomorski Kościół Ewangelicki

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Pomorski Kościół Ewangelicki
Pommersche Evangelische Kirche
Klasyfikacja systematyczna wyznania
Chrześcijaństwo
 └ Protestantyzm
   └ Luteranizm
Ustrój kościelny konsystorialno-synodalna
Zasięg geograficzny Pomorze Przednie (Niemcy)
Członkostwo Ewangelicki Kościół Niemiec,
Unia Kościołów Ewangelickich,
Niemiecki Komitet Narodowy Światowej Federacji Luterańskiej
Strona internetowa
Katedra św. Mikołaja w Greifswaldzie (kościół pokolegiacki)

Pomorski Kościół Ewangelicki, Kościół Pomorza (niem. Pommersche Evangelische Kirche, PEK) – dawny niemiecki samodzielny krajowy Kościół protestancki tradycji luterańskiej, 27 maja 2012 przekształcony w Okręg Kościelny Pomorze Ewangelicko-Luterańskiego Kościoła Północnych Niemiec. W chwili rozwiązania był członkiem Ewangelickiego Kościoła Niemiec (EKD), Ewangelickiego Kościoła Unii (Staropruskiej) (EKU, do 2003), Unii Kościołów Ewangelickich (UEK) oraz Niemieckiego Komitetu Narodowego Światowej Federacji Luterańskiej.

Pomorski Kościół Ewangelicki powstał w XVI wieku w wyniku reformacji i jej skutków polityczno-społecznych na terenie Rzeszy. Założyli go w 1535 roku książęta pomorscy z dynastii Gryfitów w związku postanowieniami sejmu trzebiatowskiego z 1534 roku. Jego ideowym twórcą i organizatorem był Jan Bugenhagen.

Po wojnie trzydziestoletniej i rozbiorze Pomorza Zachodniego, Kościół Pomorza był zmuszony działać pod administracją władz dwóch państw Brandenburgii i Szwecji. Od XVIII wieku był poddawany reformom integrującym go z innymi kościołami krajowymi Królestwa Prus, które zakończyły się w 1817 roku utworzeniem przez króla Fryderyka Wilhelma III Hohenzollerna Pruskiego Kościoła Unijnego. Od XIX wieku Kościół Pomorza stanowił prowincję kościelną tej unii, którą pozostawał do połowy XX wieku. W tym czasie siedzibą konsystorza był Szczecin.

Po II wojnie światowej i zmianie granic państwowych, zasięg terytorialny Kościoła został ograniczony do terytorium Pomorza Przedniego. W 1947 roku siedzibą władz Pomorskiego Kościoła Ewangelickiego zostało miasto Greifswald. W 1950 roku przywrócono w kościele urząd biskupa.

Kościół swoim zasięgiem administracyjnym obejmował Pomorze Przednie, gdzie jest głównym kościołem protestanckim. Od początku lat 90. XX wieku PEK dążył do zjednoczenia z Ewangelicko-Luterańskim Kościołem Meklemburgii (ELLM), chcąc wraz z nim stworzyć jeden protestancki kościół krajowy landu Meklemburgia-Pomorze Przednie. Wspólna deklaracja o unii została podjęta w 2006 roku na synodzie w Züssow. 17 listopada 2007 i 18 listopada 2007 roku synody obydwu wspólnot podjęły uchwały o rozpoczęciu procedury zjednoczenia. Pomorski Kościół Ewangelicki wraz Ewangelicko-Luterańskim Kościołem Meklemburgii i Ewangelicko-Luterańskim Kościołem Północnej Łaby (NELK) zaangażował się również w projekt utworzenia na terenie całych północnych Niemiec jednego Kościoła ewangelickiego. Do połączenia doszło 27 maja 2012 roku[2].

Biskupi Pomorskiego Kościoła Ewangelickiego[edytuj | edytuj kod]

Kamień Pomorski

Greifswald

Generalni superintendenci Kościoła Pomorza[edytuj | edytuj kod]

Szczecin

  • 1535 – 1563 Paul vom Rode
  • 1563 – 1574 Fabian Timäus
  • 1570 – 1572 Christoph Stymmel
  • 1572 – 1595 Johann Cogeler
  • 1595 – 1613 Jakob Faber
  • 1618 – 1634 David Reutzius (Reuß)
  • 1634 – 1641 Jakob Fabricius
  • 1653 – 1673 Christian Groß
  • 1679 – 1683 Sylvester Grabe
  • 1688 – 1707 Günter Heyler
  • 1709 – 1720 David Nerretter
  • 1720 – 1724 Joachim Friedrich Schmidt
  • 1725 – 1738 Laurentius David Bollhagen
  • 1738 – 1757 Johann Gottfried Hornejus
  • 1759 – 1775 Gottfried Christian Rothe
  • 1775 – 1791 Friedrich Christian Göring
  • 1792 – 1824 Gottlieb Ringeltaube
  • 1826 – 1826, 18 września Friedrich Ludwig Engelken
  • 1827 – 1854 Carl Ritschl
  • 1855 – 1885 Albert Sigismund Jaspis
  • 1885 – 1904 Heinrich Poetter
  • 1904 – 1919 Johannes Büchsel

Zachodnia superintendentura generalna (Westsprengel) z siedzibą w Szczecinie

  • 1921 – 1922 Wilhelm Reinhard
  • 1923 – 1934 Walter Kähler
  • 1933 – 1935 Karl Thom (podczas walki w kościele w uzurpujący sposób jako biskup kamieński dla wschodu i zachodu)
  • 1934 – 1945 Heinrich Laag

Wschodnia superintendentura generalna (Ostsprengel) z siedzibą w Szczecinie

  • 1921 – 1933 Paul Kalmus
  • 1933 – 1935 Karl Thom (podczas walki w kościele w uzurpujący sposób jako biskup kamieński dla wschodu i zachodu).
  • 1936 – 1945 Heinrich Ernst Boeters

Wolgast

  • 1535 – 1556 Johannes Knipstro
  • 1557 – 1595 Jacob Runge
  • 1597 – 1604 Friedrich Runge
  • 1607 – 1642 Barthold von Krakevitz
  • 1642 – 1650 Mövius Völschow
  • 1653 – 1673 Christian Groß
  • 1662 – 1674 Abraham Battus
  • 1675 – 1675 Matthäus Tabbert
  • 1680 – 1688 Augustinus Balthasar
  • 1689 – 1700 Konrad Tiburtius Rango
  • 1701 – 1712 Johann Friedrich Mayer
  • 1712 – 1721 Brandamus Heinrich Gebhardi
  • 1721 – 1732 Albrecht Joachim von Krakevitz
  • 1725 – 1733 Laurentius David Bollhagen
  • 1734 – 1738 Timotheus Lütkemann
  • 1740 – 1745 Michael Christian Rusmeyer
  • 1746 – 1763 Jakob Heinrich von Balthasar
  • 1763 – 1778 Laurentius Stenzler
  • 1778 – 1788 Bernhard Friedrich Quistorp
  • 1790 – 1810 Gottlieb Schlegel
  • 1812 – 1824 Johann Christoph Ziemssen

Kołobrzeg

  • 1544 – 1549 Bartholomäus Swawe
  • 1549 – 1556 Martin Weiher
  • 1558 – 1567 Georg Venetus
  • 1568 – 1602 Petrus Edeling
  • 1605 – 1620 Adam Hamel
  • 1622 – 1645 Immanuel König

Słupsk

  • 1535 – 1573 Jakob Hogensee (Hoonsee)
  • 1574 – 1604 David Crolle

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]