Ponocnica trójpręgowa

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Ponocnica trójpręgowa
Aotus trivirgatus[1]
(Humboldt, 1811)
Ilustracja
Systematyka
Domena eukarionty
Królestwo zwierzęta
Typ strunowce
Podtyp kręgowce
Gromada ssaki
Infragromada łożyskowce
Rząd naczelne
Rodzina ponocnicowate
Rodzaj ponocnica
Gatunek ponocnica trójpręgowa
Synonimy
Kategoria zagrożenia (CKGZ)[7]
Status iucn3.1 LC pl.svg
Zasięg występowania
Mapa występowania

Ponocnica trójpręgowa[8], ponocnica[9][10], mirikina[9] (Aotus trivirgatus) – gatunek ssaka naczelnego z rodziny ponocnicowatych (Aotidae), wcześniej zaliczana do płaksowatych. Jest jednym z nielicznych gatunków małp prowadzących nocny tryb życia. W nocy rozróżnia kolory. Żyje w monogamicznych parach.

Zasięg występowania[edytuj | edytuj kod]

Ponocnica trójpręgowa występuje w południowo-środkowej Wenezueli, wschodniej Kolumbii i północnej Brazylii (na północ od rzeki Rio Negro i na wschód od rzeki Trombetas); być może jest sympatryczny z A. vociferans w niektórych częściach Kolumbii[11].

Taksonomia[edytuj | edytuj kod]

Gatunek po raz pierwszy naukowo opisał w 1811 roku niemiecki przyrodnik Alexander von Humboldt nadając mu nazwę Simia trivirgatus[2]. Jako miejsce typowe odłowu holotypu Humboldt wskazał lasy rzeki Casiquiare, u podnóża Cerro Duida, w Amazonii, w Wenezueli[2][12].

Autorzy Illustrated Checklist of the Mammals of the World uznają ten takson za gatunek monotypowy[11].

Etymologia[edytuj | edytuj kod]

  • Aotus: gr. αωτος aōtos „bezuchy”, od negatywnego przedrostka α- a-; ους ous, ωτος ōtos „ucho”[13].
  • trivirgatus: łac. tri- „trój-”, od tres „trzy”; virgatus „paskowany”, od virga „pasek, smuga”[14].

Morfologia[edytuj | edytuj kod]

Długość ciała (bez ogona) 30–38 cm, długość ogona 33–40 cm; masa ciała samic około 736 g, samców około 813 g[15]. To szybkie i zwinne zwierzę. Długi ogon, pełniący podczas dalekich skoków z drzewa na drzewo rolę steru. Do nadrzewnego sposobu życia przystosowane są również ich kończyny, wyposażone w smukłe i długie palce, z których każdy może się zginać oddzielnie, zakończone krótkimi paznokciami. Kciuk jest przeciwstawny, a wszystkie palce mają poduszeczki pełniące rolę podobną do przylg u innych zwierząt. Tylne kończyny są dłuższe od przednich. Wszystko to pomaga mirikini w długich skokach i szybkiej wspinacze po cienkich i wiotkich gałęziach.

Ekologia[edytuj | edytuj kod]

Poruszając się grupami rodzinnymi zajmują obszar do 9 hektarów. Po wtargnięciu innej grupy dochodzi do walki, która rozstrzyga o pozostaniu. Walki, w których biorą udział zarówno samce jak i samice nie trwają dłużej niż 10 minut.

Ponocnice poruszają się w ciemności cicho, ale mają upodobanie do hałasowania. Wydają przeróżne dźwięki od przypominających świergot ptaków, miauczenie kota i szczekanie psa podobne do ryku jaguara. Głos służy im do utrzymywania ze sobą kontaktu w ciemnościach.

Po ciąży trwającej od 133 do 153 dni rodzi się najczęściej jedno, bardzo rzadko dwa młode. Maleństwem opiekuje się przede wszystkim ojciec otaczając ochroną, zabawiając i przenosząc z miejsca na miejsce.

Małpy te są łagodne, łatwo się oswajają i przywiązują do swoich opiekunów. Chętnie więc hodowane są w ogrodach zoologicznych, a niekiedy nawet w mieszkaniach.

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Aotus trivirgatus, [w:] Integrated Taxonomic Information System [online] (ang.).
  2. a b c Humboldt i Bonpland 1812 ↓, s. 306.
  3. Humboldt i Bonpland 1812 ↓, s. 358.
  4. J.B. von Spix: Simiarum et Vespertilionum Brasiliensium species novae. Monachii: typis F.S. Hübschmanni, 1823, s. 24. (łac.)
  5. N.A. Vigors & T. Horsfield. Observations on some of the Mammalia contained in the Museum of the Zoological Society. „The Zoological journal”. 4, s. 112, 1829 (ang.). 
  6. R.-P. Lesson: Species des Mammifères bimanes et quadrumanes; suivi d’un mémoire sur les Oryctéropes. Paris: J.B. Baillière, 1840, s. 169. (fr.)
  7. Aotus trivirgatus, [w:] The IUCN Red List of Threatened Species [online] (ang.).
  8. W. Cichocki, A. Ważna, J. Cichocki, E. Rajska-Jurgiel, A. Jasiński & W. Bogdanowicz: Polskie nazewnictwo ssaków świata. Warszawa: Muzeum i Instytut Zoologii PAN, 2015, s. 40. ISBN 978-83-88147-15-9. (pol. • ang.)
  9. a b K. Kowalski (red.), A. Krzanowski, H. Kubiak, B. Rzebik-Kowalska & L. Sych: Ssaki. Wyd. IV. Warszawa: Wiedza Powszechna, 1991, s. 279, seria: Mały słownik zoologiczny. ISBN 83-214-0637-8.
  10. Z. Kraczkiewicz: SSAKI. Wrocław: Polskie Towarzystwo Zoologiczne - Komisja Nazewnictwa Zwierząt Kręgowych, 1968, s. 81, seria: Polskie nazewnictwo zoologiczne.
  11. a b C.J. Burgin, D.E. Wilson, R.A. Mittermeier, A.B. Rylands, T.E. Lacher & W. Sechrest: Illustrated Checklist of the Mammals of the World. Cz. 1: Monotremata to Rodentia. Barcelona: Lynx Edicions, 2020, s. 184. ISBN 978-84-16728-34-3. (ang.)
  12. D.E. Wilson & D.M. Reeder (redaktorzy): Species Aotus trivirgatus. W: Mammal Species of the World. A Taxonomic and Geographic Reference (Wyd. 3) [on-line]. Johns Hopkins University Press, 2005. [dostęp 2021-08-09].
  13. T.S. Palmer. Index Generum Mammalium: a List of the Genera and Families of Mammals. „North American Fauna”. 23, s. 111, 1904 (ang.). 
  14. J.A. Jobling: Key to Scientific Names in Ornithology (ang.). W: Birds of the World [on-line]. Cornell Lab of Ornithology. [dostęp 2021-08-09].
  15. E. Fernandez-Duque, M.K. Corley & A. Spence-Aizenberg: Family Aotidae (Night Monkeys). W: R.A. Mittermeier, A.B. Rylands & D.E. Wilson (redaktorzy): Handbook of the Mammals of the World. Cz. 3: Primates. Barcelona: Lynx Edicions, 2013, s. 428. ISBN 978-84-96553-89-7. (ang.)

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]