Pop Duklanin

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj

Pop Duklanin (Presbyter Diocleatis) – XII wieczny kronikarz z księstwa Dukli (obecnie Czarnogóra), autor najstarszej kroniki serbskiej zwanej Latopisem Popa Duklanina.

Osoba i dzieło[edytuj]

Pop Duklanin należał do duchowieństwa metropolii duklańskiej ze stolicą w Barze[1]. Swoją kronikę Presbyteri Diocleatis regnum Slavorum napisał po łacinie po 1167 roku. Przyjmuje się, że zachowany do naszych czasów tekst kroniki jest dokonanym przez samego Duklanina tłumaczeniem napisanej w języku słowiańskim kroniki: Kraljevstvo Slovena (Królestwo Słowian)[2]. W pracy nad kroniką Pop Duklanin wykorzystał starsze zabytki lokalnego piśmiennictwa:

  • genealogię książąt trebińskich, którą w kronice częściowo rekonstruuje,
  • legendy o powstaniu Dubrownika i jego założycielu księciu Sylwestrze,
  • starosłowiański żywot świętego Jovana Włodzimierza.

W swej kronice autor przedstawia dzieje legendarnej ogólnosłowiańskiej dynastii Svevladiciów, wywodzącej się od króla gockiego Svevlada[1]: wyszedł oto z północnych stron naród, który nosił nazwę Gotów, lud dziki i nieujarzmiony, który miał trzech książąt i braci, synów króla Svevlada; imiona ich były: pierwszy Brus, drugi Totila, trzeci Ostroilus[3]. Ostroil i jego następcy, wedle Duklanina utworzyli na Bałkanach wielkie państwo obejmujące Dalmację, Chorwację, Serbię, Duklję i Bośnię[2]. Z dynastii Svevladiciów wywodzili się też według autora Latopisu współcześni mu władcy Trebinja, Zety, Chorwacji i Serbii zagorskiej, faktycznie należący do różnych dynastii[1]. Poglądy autora są niewątpliwie rzutowaniem w przeszłość sytuacji współczesnej mu: wspólnoty ziem słowiańskich podległych Bizancjum, z drugiej strony mogą też być odbiciem politycznych koncepcji i pragnień autora.

Największą wartość historyczną ma ta część kroniki, która przedstawia dzieje władców duklańskich w XI i XII wieku i przynosi informacje geograficzne. Dzieło Popa Duklanina odegrało znaczącą rolę w kształtowaniu się późniejszych idei słowiańskich. Po raz pierwszy ukazało się drukiem w 1601 roku we włoskim przekładzie Orbiniego[2].

Przekłady i nawiązania[edytuj]

Wcześniej, bo już w XIV wieku pierwsze dziewiętnaście rozdziałów „Latopisu” zostało przełożone na język chorwacki. Do tekstu Popa Duklanina XIV-wieczny autor dodał dwa rozdziały opowiadające o życiu i śmierci króla Zvonimira. Kronikę tę przełożył ponownie na łacinę Marko Marulić (1450-1524)[4].

  • W 1632 Junije Palmotić wystawił w Dubrowniku sztukę „Pavlimir” opartą na wątkach „Latopisu” Popa Duklanina
  • Do idei i wątków Duklanina nawiązał też Andrija Kačić Miošić w swoim „Razgavor ugodni naroda slovinskoga” („Miła gawęda narodu słowiańskiego”, wyd. 1756)
  • Po wątki z kroniki Popa Duklanina sięgał też poeta Petar Preradović (1818-1872)[5]

Przypisy

  1. a b c T. Wasilewski: Historia Jugosławii. s. 74.
  2. a b c J. Rapacka: Dukljanin z Baru. W: Mały słownik pisarzy. s. 104.
  3. J. Strzelczyk: Goci. s. 376.
  4. T. Wasilewski: Historia Jugosławii. s. 106.
  5. J. Rapacka: Mały słownik pisarzy. s. 104, 192-193, 349.

Bibliografia[edytuj]

  • T. Wasilewski: Historia Jugosławii do XVIII wieku. W: W. Felczak, T. Wasilewski: Historia Jugosławii. Wrocław: Ossolineum, 1985. ISBN 83-04-01638-9.
  • J. Rapacka: Dukljanin z Baru. W: Mały słownik pisarzy zachodnio-słowiańskich i południowo-słowiańskich. Warszawa: Wiedza Powszechna, 1973.
  • J. Strzelczyk: Goci – rzeczywistość i legenda. Warszawa: PIW, 1984. ISBN 83-06-00654-2.
  • Historia Królestwa Słowian czyli Latopis Popa Duklanina, przeł., wstęp, komentarz i tablice oprac. J. Leśny, PWN, Warszawa 1988.

Linki zewnętrzne[edytuj]