Popielec

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Ten artykuł dotyczy święta religijnego. Zobacz też: Popielec - serial telewizyjny.
Popielec
Środa Popielcowa
Fałat Julian, Popielec.jpg
Posypanie popiołem w XIX-wiecznych Włoszech. Julian Fałat, Popielec, 1881
Dzień pierwszy dzień wielkiego postu
w 2015 18 lutego
w 2016 10 lutego
w 2017 1 marca
Typ święta chrześcijańskie
Zwyczaje posypywania głów popiołem na znak pokuty
Symbole

popiół

Inne nazwy Wstępna Środa
Podobne święta Niedziela Palmowa, Mardi Gras

Popielec, Środa Popielcowa (staropolska Wstępna Środa) − w kalendarzu chrześcijańskim pierwszy dzień Wielkiego Postu. Jest to dzień pokuty przypadający na 46 dni kalendarzowych (40-dniowy okres postu, bez wliczania niedziel) przed Wielkanocą. Środa Popielcowa jest więc świętem ruchomym mogącym wypaść w roku w dniach od 4 lutego do 10 marca. Nie jest to święto nakazane.

Liturgia katolicka[edytuj]

Według obrzędów katolickich tego dnia kapłan posypuje głowy wiernych popiołem[a]. Tradycja posypywania głów popiołem na znak pokuty pojawiła się w VIII wieku. W XI wieku papież Urban II uczynił go obowiązującym zwyczajem w całym Kościele. Wówczas postanowiono, że popiół będzie pochodził z palm poświęconych w Niedzielę Palmową z ubiegłego roku. Obrzęd ten ma miejsce w czasie liturgii słowa po homilii i zastępuje akt pokuty. Kapłan ze złożonymi rękami zachęca najpierw wiernych, by zjednoczyli się z nim w modlitwie błagalnej o poświęcenie popiołu. Mszał Rzymski posiada dwie formuły modlitewne. W obu jest mowa o czterdziestodniowym okresie pokuty i błaganiu o oczyszczenie z grzechów, które mają przygotować na uczestnictwo w Misterium Paschalnym Chrystusa. Następnie następuje właściwy obrzęd posypania. Wierni zbierają się przy stopniu komunijnym, a kapłan posypując ich głowy mówi: Nawracajcie się i wierzcie w Ewangelię[1] lub prochem jesteś i w proch się obrócisz[2]. Zaleca się śpiew następujących antyfon, zaczerpniętych z Pisma Świętego: Jl 2,13; Jl 2,17; Est 13,17; Ps 51,3 lub pieśni pokutnych, np. Bądź mi litościw, Boże nieskończony. Jeśli obrzęd ma miejsce w czasie mszy św., następuje po nim modlitwa powszechna i liturgia eucharystyczna[3].

Normy kanoniczne[edytuj]

W Środę Popielcową katolików obowiązuje wstrzemięźliwość od pokarmów mięsnych (od 14. roku życia) i post ścisły (między 18. a 60. rokiem życia), czyli ograniczenie liczby posiłków do syta do jednego w ciągu dnia[4]. Popielec nie jest dniem wolnym od pracy.

Poniższa tabelka przedstawia, kiedy wypada Środa Popielcowa w najbliższych latach:

Rok Data
2013 13 lutego
2014 5 marca
2015 18 lutego
2016 10 lutego
2017 1 marca
2018 14 lutego
2019 6 marca
2020 26 lutego

Popielec w malarstwie[edytuj]

Witold Wojtkiewicz – Medytacje. Popielec.

Uwagi

  1. W oficjalnych obrzędach nie ma mowy o czynieniu znaku krzyża popiołem.

Przypisy

  1. Mk 1,15 w przekładach Biblii.
  2. Rdz 3,19 w przekładach Biblii.
  3. Mszał Rzymski dla Diecezji Polskich. Wyd. 2. Poznań: Pallottinum, 2010, s. 62-64. ISBN 978-83-7014-627-6.
  4. Konferencja Episkopatu Polski: List Episkopatu Polski na temat przykazań kościelnych. Warszawa: 2003.

Linki zewnętrzne[edytuj]