Popielicowate

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Popielicowate
Gliridae
Muirhead, 1819
Popielica (Glis glis)
Popielica (Glis glis)
Systematyka
Domena eukarionty
Królestwo zwierzęta
Typ strunowce
Podtyp kręgowce
Nadgromada żuchwowce
Gromada ssaki
Infragromada łożyskowce
Rząd gryzonie
Podrząd wiewiórkokształtne
Rodzina popielicowate
Synonimy
Systematyka Systematyka w Wikispecies
Commons Multimedia w Wikimedia Commons

Popielicowate (Gliridae) – rodzina ssaków z rzędu gryzoni, dawniej określana też jako pilchowate. Obejmuje blisko 30 gatunków.

Występowanie[edytuj | edytuj kod]

Popielicowate żyją na terenie Palearktyki. Zamieszkują prawie całą Europę z wyjątkiem części północnej (północna i środkowa Skandynawia), północną Afrykę (niektóre gatunki z rodzaju Graphiurus żyją także na południe od Sahary), oraz środkową, wschodnią i zachodnią Azję (pasem od Azji Mniejszej aż do płn.-zach. Chin i Ałtaju oraz w Japonii).

Budowa ciała[edytuj | edytuj kod]

Popielicowate to drobne (8 – 20 cm) gryzonie o długim, zwykle puszystym ogonie (tylko nieliczne gatunki mają ogon półgoły), nieco krótszym od ciała (4 – 17 cm). Gatunki nadrzewne wyglądem zewnętrznym przypominają wiewiórki, formy naziemne – podobne są do myszy. Wszystkie pokryte są gęstym, krótkim, miękkim futrem, które jest często powodem polowań na te zwierzęta. U przednich łap gryzonie te posiadają cztery palce, u tylnych – 5. Samice posiadają 4 -6 par sutków. Uszy zaokrąglone. Zęby (16 lub 20) pokryte są wałeczkami szkliwa.

Tryb życia[edytuj | edytuj kod]

Popielicowate mają dobrze rozwinięty wzrok i słuch. Większość gatunków zamieszkuje lasy liściaste i mieszane. Popielicowate prowadzą życie nadrzewne, niektóre z nich praktycznie nie schodzą na ziemię, natomiast kilka gatunków stanowią formy naziemne. Zapadają w sen zimowy, niekiedy trwający bardzo długo (popielica – do 11 miesięcy), w trakcie zimowego temperatura ciała znacznie spada i jest zaledwie o kilka stopni Celsjusza wyższa niż temperatura otoczenia, zaś serce bije zaledwie kilka razy na minutę. Prowadzą nocny tryb życia. Najważniejszymi naturalnymi wrogami popielicowatych są kuny, łasice, sowy i lisy.

Dieta[edytuj | edytuj kod]

Gryzonie te zasadniczo są roślinożerne, zjadają owoce, nasiona i orzechy (stąd nazwy: orzesznica czy żołędnica). Popielice nie gardzą jednak także pokarmem zwierzęcym, zjadają stawonogi (owady) i jaja ptaków.

Rozmnażanie[edytuj | edytuj kod]

Raz, niekiedy dwa razy do roku (zależnie od klimatu, w jakim żyje dany gatunek), samice popielicowatych po trwającej 21 – 28 dni ciąży rodzą od 2 do 9 młodych. Żywią się one mlekiem matki przez około miesiąc. Młode dość szybko dorastają i usamodzielniają się; samice niektórych gatunków mogą zajść w ciążę mając ok. 2 miesięcy (np. koszatka – 45 dni). W warunkach naturalnych pilchowate żyją 2 do 5 lat.

Eliomys quercinus

Gatunki popielicowatych[edytuj | edytuj kod]

Do rodziny popielicowatych zaliczane następujące podrodziny i rodzaje[2]:

Podrodzina Graphiurinae Winge, 1887 z rodzajem:

Podrodzina Leithiinae Lydekker, 1895 z rodzajami:

Podrodzina Glirinae Muirhead, 1819 z rodzajami:

Muscardinus avellanarius

Popielicowate w Polsce[edytuj | edytuj kod]

W Polsce żyją 4 gatunki popielicowatych: popielica, orzesznica, koszatka i żołędnica. Niegdyś zabijane dla cennych futer (zwłaszcza popielice), obecnie wszystkie gatunki podlegają ochronie gatunkowej.

Nazwa polska Nazwa łacińska Grafika Ochrona na terenie Polski
Koszatka Dryomys nitedula Dryomys nitedula.jpg całkowita
Orzesznica Muscardinus avellanarius Haselmaus.JPG całkowita
Popielica Glis glis Siebenschlaefer glis glis.jpg całkowita
Żołędnica Eliomys quercinus Lérot.jpg całkowita

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Myoxidae. w: Integrated Taxonomic Information System (ang.) [dostęp 29 listopada 2007]
  2. 2,0 2,1 Wilson Don E. & Reeder DeeAnn M. (red.) Gliridae. w: Mammal Species of the World. A Taxonomic and Geographic Reference (Wyd. 3.) [on-line]. Johns Hopkins University Press, 2005. (ang.) [dostęp 6 maja 2012]
  3. Lionel Hautier, Pere Bover, Josep A. Alcover, Jacques J. Michaux. Mandible morphometrics, dental microwear pattern, and. „Acta Palaeontologica Polonica”. 54 (2), s. 181–194, 2009. doi:10.4202/app.2008.0001 (ang.). 
  4. Pere Bover, Josep A. Alcover, Jacques J. Michaux, Lionel Hautier i inni. Body Shape and Life Style of the Extinct Balearic Dormouse Hypnomys (Rodentia, Gliridae): New Evidence from the Study of Associated Skeletons. „PLoS ONE”. 5 (12), 2010. Anjali Goswami, University College London, United Kingdom. doi:10.1371/journal.pone.0015817 (ang.). 
  5. E. Keller, prof. dr. J. H. Reichholf, G. Steinbach i inni: Leksykon zwierząt: Ssaki. Cz. 2. Warszawa: Horyzont, 2001. ISBN 83-7227-614-5.

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]