Poraj (wieś w województwie śląskim)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Poraj
Herb
Herb Poraja
Zbiornik Poraj
Zbiornik Poraj
Państwo  Polska
Województwo śląskie
Powiat myszkowski
Gmina Poraj
Liczba ludności (2008) 4418
Strefa numeracyjna (+48) 34
Kod pocztowy 42-360
Tablice rejestracyjne SMY
SIMC 0143225
Położenie na mapie gminy Poraj
Mapa lokalizacyjna gminy Poraj
Poraj
Poraj
Położenie na mapie powiatu myszkowskiego
Mapa lokalizacyjna powiatu myszkowskiego
Poraj
Poraj
Położenie na mapie województwa śląskiego
Mapa lokalizacyjna województwa śląskiego
Poraj
Poraj
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Poraj
Poraj
Ziemia50°40′44″N 19°12′58″E/50,678889 19,216111

Poraj – wielka wieś gminna w Polsce, położona w województwie śląskim, w powiecie myszkowskim, siedziba gminy Poraj. Szlachecka, jurajska miejscowość o charakterze turystycznym.

Położenie[edytuj | edytuj kod]

Poraj położony jest w Obniżeniu Górnej Warty, na Wyżynie Woźnicko-Wieluńskiej, która jest częścią Wyżyny Śląsko-Krakowskiej. W latach 1957–1978 zbudowano zaporę na Warcie tworząc Zalew Porajski. Przez Poraj przebiega droga wojewódzka nr 791 Trzebinia-Kolonia Poczesna oraz linia kolejowa nr 1 Warszawa-Katowice. W miejscowości znajduje się dworzec kolejowy.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Poraj po raz pierwszy pojawił się w źródłach historycznych w roku 1496, kiedy starosta krzepicki Stanisław z Kurozwęk z polecenia króla Jana Olbrachta założył w małej osadzie stadninę koni. Osada przyjęła nazwę od herbu Poraj Stanisława z Kurozwęk, syn Dobiesława Kurozwęckiego, wojewody lubelskiego. W roku 1556 za panowania króla Zygmunta II Augusta założono pierwszy w Polsce szlak pocztowy z Krakowa do Krzepic przez Olkusz, Koziegłowy, Częstochowę. W Poraju została założona stanica wymiany koni pocztowych. W 1846 roku wybudowano stację Poraj w ramach budowy kolei Warszawsko-Wiedeńskiej. W 1862 roku założono pocztę. W 1913 roku została założona Ochotnicza Straż Pożarna (remiza strażacka znajduje się przy ulicy Józefa Piłsudskiego 7). W 1920 roku utworzono gminę Poraj. Do 1925 roku Poraj był siedzibą gminy Choroń. Do 1 września 1927 roku Poraj należał do powiatu będzińskiego, następnie do powiatu zawierciańskiego. W czasie II wojny światowej Niemcy nazywali miejscowość „Porwalde”. 17 stycznia 1945 r. z Poraja wycofały się wojska niemieckie, a następnego dnia do Poraja wkroczyła Armia Czerwona.

W latach 1975–1998 miejscowość położona była w województwie częstochowskim.

Pałacyk przedsiębiorcy Wacława Koniecznego z lat 30. XX wieku, obecnie Gminny Ośrodek Kultury

Gospodarka[edytuj | edytuj kod]

Na początku XIX wieku w Poraju znajdowały się kopalnie rud żelaza spółki „Modrzejów-B.Hantke” Zakłady Górniczo-Hutnicze S.A. w Konopiskach. W 1920 roku w funkcjonowała kopalnia „Młynek” należąca do Towarzystwa Akcyjnego „Huta Bankowa” w Borku. Po II wojnie światowej powstają fabryki okuć budowlanych, wózków dziecięcych, włókiennicze i inne. Wybudowano 9 bloków mieszkalnych dla pracowników kopalni rud żelaza. Obecnie we wsi znajdują się między innymi siedziby: przedsiębiorstwa Złomrex, przedsiębiorstw tekstylnych Polontex, Chemeks oraz Galtex.

Wspólnoty wyznaniowe[edytuj | edytuj kod]

Szkoła Podstawowa im. kpt. L. Teligi

Oświata[edytuj | edytuj kod]

Pierwsza szkoła została utworzona z inicjatywy Macierzy Szkolnej w 1905 roku. W 1918 roku spółka „B. Hantke” Bernarda Hantkego zorganizowała czterooddziałową szkołę. 8 stycznia 1922 roku otwarto Publiczną Szkołę Powszechną. W roku 1938 powstał Komitet Budowy Szkoły. Po kampanii wrześniowej nauczanie reaktywowano 25 września 1939 r. 20 lipca 1940 roku zamknięto szkoły w całym powiecie. Szkołę w Poraju ponownie otworzono 2 maja 1942. W latach 1947–1951 oddano do użytku nowy budynek szkoły. W 1988 roku Szkole Podstawowej nadano imię kpt. Leonida Teligi.

Placówki oświatowe
  • Zespół Ekonomiczno-Administracyjny Szkół Gminy Poraj
  • Gimnazjum im. Kazimierza Górskiego w Poraju
  • Szkoła Podstawowa im. kpt. Leonida Teligi w Poraju
  • Samorządowe Przedszkole Publiczne w Poraju „Leśne Skrzaty”
Pomnik ku czci Józefa Piłsudskiego i poległym w wojnie 1920 roku

Sport i turystyka[edytuj | edytuj kod]

W Poraju istnieje klub piłkarski LKS Polonia Poraj, założony 11 lipca 1977 roku[2].

  • Przez wieś przebiegają szlaki rowerowe:
szlak rowerowy niebieski Szlak Dębowcówka, Częstochowa Kręciwilk – Poraj
szlak rowerowy niebieski Szlak Cisów, Poraj – Huta Stara
  • oraz szlaki piesze:
szlak turystyczny żółty Szlak Zamonitu, Poraj – Ząbkowice
szlak turystyczny zielony Szlak Choroński, Jastrząb – Olsztyn

Zalew Porajski jest rajem dla wędkarzy, żeglarzy, jest miejscem wypoczynku i rekreacji. Znajdują się tu ośrodki: Klub wodny „Enif” założony w 1953 roku, Yacht Club „Zeffir-Drakkar”, Rybaczówka PZW. Nad zalewem znajduje się dawny ośrodek wypoczynkowy Huty Częstochowa „Leśna Radość”.

Dworzec kolejowy

Komunikacja[edytuj | edytuj kod]

Linie kolejowe
Drogi

Związani z Porajem[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Dane według wyszukiwarki zborów, na oficjalnej stronie Świadków Jehowy jw.org [dostęp 2018-10-08].
  2. Klub Sportowy „Polonia” Poraj (pol.). [dostęp 2015-01-07].

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]