Przejdź do zawartości

Porcelana Śląska

Dodaj linki
Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
(Przekierowano z Porcelana Bogucice)
Porcelana Śląska
Ilustracja
Zabudowania d. Porcelany Śląskiej (2025)
Państwo

 Polska

Województwo

 śląskie

Siedziba

Katowice

Adres

ul. Porcelanowa 23
40-246 Katowice

Data powstania

1920

Data likwidacji

2009

Forma prawna

spółka z ograniczoną odpowiedzialnością

Nr KRS

0000139837

Położenie na mapie Katowic
Mapa konturowa Katowic, u góry po prawej znajduje się punkt z opisem „Porcelana Śląska”
Położenie na mapie Polski
Mapa konturowa Polski, na dole znajduje się punkt z opisem „Porcelana Śląska”
Położenie na mapie województwa śląskiego
Mapa konturowa województwa śląskiego, w centrum znajduje się punkt z opisem „Porcelana Śląska”
Ziemia50°15′15,88″N 19°03′41,56″E/50,254411 19,061544
Multimedia w Wikimedia Commons
Strona internetowa

Porcelana Śląska (w latach 1929–1939 „Giesche” Fabryka Porcelany, w latach 1950–1993 Zakłady Porcelany „Bogucice”) – istniejący w latach 1920–2009 zakład przemysłowy wytwarzający wyroby z porcelany, który znajdował się przy ulicy Porcelanowej 23 w Katowicach, na terenie dzielnicy Zawodzie.

Jej rozwój wiąże się z osobą Richarda Czudaya, który przekształcił mały zakład w duże przedsiębiorstwo, pierwotnie mieszczące się w rejonie Roździenia, a od 1923 roku w kompleksie budynków pochodzących z lat 80. XIX wieku, znajdujących się na terenie Zawodzia (wówczas część gminy Bogucice, a potem Katowic). Początkowo produkowano w niej porcelanę elektrotechniczną, a następnie ofertę poszerzono o porcelanę stołową.

Po upadku zakładu w 2009 roku, trzy lata później został on przejęty przez spółkę cywilną Porcelana Śląska. Powołano Fundację Giesche, która stała się zarządcą zabudowy pofabrycznej, przekształcając ją w kompleks wielofunkcyjny Fabryka Porcelany, w której swoją siedzibę mają m.in. przedsiębiorstwa branż kreatywnych, a także obiekty gastronomiczne i różnego typu placówki usługowo-handlowe.

W 2017 roku Fabryka Porcelany stała się częścią Szlaku Zabytków Techniki Województwa Śląskiego.

Historia

[edytuj | edytuj kod]
Zabudowa Fabryki Porcelany „Giesche” na zdjęciu opublikowanym w 1927 roku
Sygnatury z katowickiej fabryki porcelany

Historia Porcelany Śląskiej sięga trzeciego dziesięciolecia XX wieku[1]. Wówczas to 1920 roku w Szopienicach-Roździeniu (późniejsza część Katowic) powstała pierwsza na Górnym Śląsku fabryka porcelany Oberschlesische Porzellanfabrik Gebhardt & Barabasch[2], która jeszcze w tym samym roku została zakupiona przez pochodzącego z Otmuchowa Richarda Czudaya. Zmienił jej nazwę zakładu na Czuday Werke GmbH Porzellanfabrik für elektrische Bedarfsartikel in Schoppinitz, a po włączeniu części Górnego Śląska do Polski na Elektro Porcelana S.A. W dniu 24 listopada 1922 roku spółkę włączono do rejestru handlowego, a jej członkami zarządu zostali bracia Richard i Józef Czuday[3].

W 1923 roku 51% udziałów fabryki wykupiła spółka akcyjna Giesche, która stała się współwłaścicielem zakładu. Powołano spółkę pod nazwą Fabryka Porcelany „Giesche” dawniej „Czuday”[2]. Richard Czuday pozostał dyrektorem fabryki, a w zakładzie pracowali też jego dwaj bracia[3].

W 1923 roku[3] podjęto decyzję o zakupie terenów po byłej mieszkalni pasz, powstałej w 1886 roku[4], która mieściła się na terenie Zawodzia (wówczas część gminy Bogucice). Postanowiono przenieść tam fabrykę porcelany[3][5]. W tym celu rozpoczęto adaptację starych pomieszczeń i budowę nowych budynków do produkcji porcelany. Fabrykę usytuowana była wzdłuż linii kolejowej, a jej zabudowę stanowił kompleks budynków dwu- i trójkondygnacyjnych na rzucie prostokąta, pokrytych dachami dwuspadowymi. Nad zabudowaniami górowały trzy kominy fabryczne i wieża. Wytwórnia posiadała sześć pieców okresowych tzw. ulowych do wypalania wyrobów porcelanowych na biskwit i piece muflowe do wypalania dekoracji[6]. Pierwszą porcelanę w nowym zakładzie wypalono w 1924 roku[3].

Czuday z biegiem lat przekształcił swój mały zakład do dużego przedsiębiorstwa z własną szkołą przyzakładową oraz zapleczem mieszkalnym dla pracowników. Wprowadzono w niej m.in. piec tunelowy, drugie tego typu rozwiązanie w Polsce, a także nowoczesne podejście do reklamy i dystrybucji produktów[7].

W 1926 roku fabryka stała się częścią amerykańskiego koncernu Harrimana[3][8]. Rok później w fabryce pracowało 729 osób[9]. W 1928 roku bracia Czudayowie wycofali się z katowickiego zakładu, a oni sami powołali nową fabrykę porcelany – hutę „Franciszka” w Bykowinie (późniejsza część Rudy Śląskiej). Wyroby z katowickiej fabryki zaczęto firmować nazwą „Giesche”[9].

Zabudowania fabryczne w 2011 roku

30 lipca 1929 roku uchwalono zmianę nazwy firmy na „Giesche” Fabryka Porcelany S.A., która funkcjonowała do 1939 roku. Następcą Czudaya na stanowisku dyrektora został Robert Gould[10]. W 1929 zmechanizowana fabryka posiadała już 9 pieców i zatrudniała 650 pracowników[6]. Także w tym samym roku nawiązano współpracę z fabryką w Ćmielowie, by razem konkurować na krajowym rynku z porcelaną importowaną z Niemiec czy Czechosłowacji. Powołano spółkę „Porcelana” z siedzibą w Krakowie, która sprzedawała asortyment obydwu przedsiębiorstw[10].

W czasach wielkiego kryzysu zakład borykał się ze strajkiem załogi, a w 1932 roku był on nawet zamknięty na kilka dni[10]. By uratować fabrykę porcelany przed stratami i ograniczyć liczbę zwalnianych pracowników, zdecydowano o skróceniu tygodnia pracy do trzech dni[11]. W 1933 roku z fabryki odszedł Gould, a nowym dyrektorem został Michał Mehan, który kontynuował politykę równowagi w ilości wytwarzanej porcelany stołowej oraz technicznej. W sierpniu 1939 roku wyjechał on do Stanów Zjednoczonych[11].

Po wybuchu II wojny światowej, we wrześniu 1939 roku katowicka fabryka porcelany została przejęta przez niemiecki zarząd komisaryczny, zmieniając jej nazwę na Porzellanvertrieb GmbH Kattowitz-Bogutschütz, a później na „Giesche” Porzellanfabrik AG. Zarządcą komisarycznym został dr Albrecht Jung[11][12].

W lutym 1945 roku zakład był już kierowany przez polską administrację. Jego nazwę zmieniono na Fabryka Porcelany „Giesche” S.A. Pod Zarządem Państwowym[13], a w 1946 roku dokonano jego nacjonalizacji[13]. W 1948 roku nazwę zmieniono na Państwowa Fabryka Porcelany „Giesche” Katowice, pod którą zakład działał do 1950 roku[13], kiedy to przemianowano go na Zakłady Porcelany „Bogucice” (do 1993 roku). W 1951 roku z fabryki „Huta Franciszka” w Bykowinie utworzono filię katowickiego zakładu[13], która istniała do 1988 roku[14].

W latach 1952–1993 fabryka sygnowała swoje wyroby napisem „Porcelana Bogucice”[8]. W 1963 roku rozpoczęto proces modernizacji zakładu, instalując urządzenia do formierni i suszarni półfabrykatów. W latach 70. XX wieku wymieniono większość parku maszynowego, oraz wybudowano nowe piece gazowe i elektryczne[4].

W 1994 roku katowicką fabrykę porcelany przejęło włoskie kierownictwo, a jeszcze w tym samym roku produkcję w niej, poprzedzoną pracami remontowymi i modernizacyjnymi zakładu, przejęła spółka Porcelana Śląska. W kolejnych latach wprowadzono nowe technologie prasowania wyrobów i wypału. W 2008 roku zaprzestano produkcji w Porcelanie Śląskiej, a rok później zakład znalazł się w stanie upadłości[15]. Do tego momentu wytwórnia produkowała pod nazwą „Porcelana Śląska”, używając także w połowie lat 90. XX wieku sygnatury „Giesche”[8].

Działalność produkcyjna i wyroby

[edytuj | edytuj kod]
Wyroby elektrotechniczne ze zbiorów Ireny i Romana Gatysów na wystawie w Muzeum Historii Katowic (2011)

W fabryce produkowano serwisy obiadowe[16], kawowe do herbaty: sześcio-, dwunastoosobowe i dwuosobowe, również komplety składające się z wielu zestawów, zestawy na produkty sypkie i przyprawy[17], pojedyncze naczynia, np. kosze na chleb lub kruche ciasteczka[18], czy rzadko spotykane naczynie do podgrzewania dań[19]. Zakład prowadził również produkcję galanterii dekoracyjnej. Były to: figurki zwierzęce, kobiet, pojedyncze talerze, bombonierki, flakoniki i wazony[20].

Produkowano również zestawy okolicznościowe, które w zależności od potrzeb składały się z różnej liczby naczyń[21]. Cechą która charakteryzowała takie zestawy była dekoracja upamiętniająca jakieś wydarzenie np. 25-lecie danego zakładu, ćwierćwiecze pracy w jakieś instytucji, czy z okazji srebrnych godów. W fabryce wyprodukowano m.in. komplet obiadowo-kawowy dla Wojskowej Składnicy Tranzytowej na Westerplatte[22]. Fragmenty tej używanej i częściowo zniszczonej porcelanowej zastawy zostały odnalezione w 2008 roku i trafiły do Muzeum II Wojny Światowej w Gdańsku[23].

Porcelana okolicznościowa (2011)

Zastawy stołowe produkowane były w wielu wersjach, np. w tonacji białej i kości słoniowej[16]. Zestawy cechowała różnorodność. Jedne były bardzo dekoracyjne, inne o skromniejszym deseniu. Były więc droższe i tańsze zastawy, więc fabryka dawała możliwość zakupu swoich wyrobów niezależnie od stopnia zamożności[24].

Początkowo późniejsza Porcelana Śląska rozpoczęła swoją działalność od produkcji naczyń użytkowych oraz porcelany technicznej i laboratoryjnej[12], głównie kapsli do butelek i izolatorów elektrycznych[2]. Po otwarciu zakładu w nowym miejscu, na terenie Zawodzia (wówczas część gminy Bogucice[25]), rozpoczęto produkcję od asortymentu elektrotechnicznego, a wkrótce ofertę poszerzono o porcelanę stołową[3]. W latach 1925–1929 produkowano głównie porcelanę techniczną, ale jednocześnie podejmowano pierwsze próby wytwarzania garniturów i serwisów porcelanowych[3]. Z czasem ich produkcja przyniosła zadowalające efekty, dlatego też postanowiono zatrudnić malarzy porcelany[26].

Po 1929 roku zaczęto produkować równą ilość porcelany elektrotechnicznej oraz stołowej, co wiązało się ze zwiększeniem liczby produkowanych fasonów i poszerzeniem oferty fabryki[10]. Wówczas też w fabryce produkowano prócz porcelany elektrotechnicznej także porcelanę stołową: serwisy obiadowe, kawowe, herbaciane, wazony, talerze okolicznościowe, świeczniki, a od 1935 roku również figurki[5].

Spółka Giesche w latach międzywojennych zatrudniała wielu ludzi i porcelanę gorszej jakości sprzedawała pracownikom po bardziej przystępnych cenach. Wiele wyrobów porcelanowych, które wcześniej były traktowane jako symbol luksusu, prestiżu i pomyślności, trafiło do codziennego użytku w rodzinach robotniczych, dlatego też w górnośląskich domach można było we współczesnych czasach zobaczyć egzemplarze produkowanej przed II wojną światową porcelany „Giesche”[24].

Porcelana „Giesche” (2011)

W okresie II wojny światowej ograniczano z czasem produkcję do porcelany stołowej oraz galanterii, gdyż zapotrzebowanie na porcelanę elektrotechniczną zaspokajały inne niemieckie wytwórnie. Zaprzestano używać złota do dekoracji, gdyż całe jej rezerwy poszły na finansowania działań zbrojnych[11]. W tym czasie tworzono także porcelanę do celów propagandowych. W latach 1941 i 1942, a możliwe że także w innych okresach, produkowano talerzyki z okazji świąt Bożego Narodzenia dekorowane kalkomanią z kompozycją gałązki świerku, herbu Katowic i hełmu, na którym widniał orzeł NSDAP. Z okazji przyłączenia Katowic do III Rzeszy stworzono także serię wazonów ozdobionych herbem miasta z dopiskiem „Kattowitz” i datą „1865”[13].

Porcelana „Giesche” znajdująca się w Izbie Śląskiej (2008)

Po zakończeniu II wojny światowej jakość wytwarzanych produktów w katowickiej fabryce porcelany była początkowo gorsza od porcelany z lat międzywojennych, zwłaszcza jeżeli chodzi o ciasto porcelanowe. Część doświadczonej załogi zginęła w okresie wojennym, do pracy przyjęto nowe, niedoświadczone osoby, a zapotrzebowanie na porcelanę było wówczas duże[13].

Pod wpływem Instytutu Wzornictwa Przemysłowego zaczęto odchodzić od produkcji fasonów z okresu międzywojennego i systematycznie zaczęto wprowadzać do produkcji nowe projekty. Pod koniec lat 50. XX wieku pracę rozpoczęła Eryka Trzewik-Drost, która była odpowiedzialna m.in. organizację tzw. komórki wzorcującej[14] powstałej w 1957 roku, tym samym wpuszczając na rynek oryginalne projekty powstałe w katowickim zakładzie[27]. Komórka ta tworzyła nowoczesne fasony, których styl zaczęto określać New Look[14].

Kontynuująca w latach 1994–2009 tradycje górnośląskiej manufaktury Porcelana Śląska oferowała produkty w różnych przedziałach cenowych – począwszy od wyrobów ekskluzywnych po wyroby dostosowane cenowo dla mniej zamożnych klientów[24]. W latach 1998–1999 kiedy charakter produkcji z technologii ręcznej, czyli tzw. mokrego formowania, zmieniono na bardziej ekonomiczne prasowanie izostatyczne na zimno[24].

Firma BGH Network, posiadająca swój sklep na terenie po katowickiej fabryce porcelany, wprowadziła ponad dwadzieścia fasonów porcelany stołowej zdobionej ponad dwustoma rodzajami dekoracji. W jej ofercie znalazły się zestawy obiadowe, garnitury do kawy i herbaty, a także zestawy mieszane, z dekoracja naszkliwną i wszkliwną (odporną na zmywanie, nadającą się do zmywarek i kuchenek mikrofalowych)[28].

Zabudowania zakładu

[edytuj | edytuj kod]
Budynki Porcelany Śląskiej w 2016 roku
Budynek magazynu materiałów pomocniczych (2025)
Kompleks gł. zakładu produkcyjnego palarni, odlewni, formierni, hali pieca tunelowego, modelarni i formowni (po lewej) z łącznikiem do zespołu bud. produkcyjnych szlamowni, odlewni, zasypowni, młynowni, laboratorium i biurowego (2016)
Budynek mag. wyrobów gotowych (2025)
Budynek portierni (2018)

Zespół zabudowy nieistniejącej Porcelany Śląskiej usytuowany jest w środkowo-wschodniej części miasta Katowice[29], na terenie dzielnicy Zawodzie[30], przy ulicy Porcelanowej 23[31]. Położony jest on na stosunkowo niewielkiej powierzchni i stanowi zwartą kompozycję, z której wydzielają się dwa zasadnicze kompleksy – południowy i północno-wschodni. Mają one zbliżoną wysokość, od trzech do pięciu kondygnacji, z trzema wieżami oraz wysokim kominem. Od strony południowej i północno-zachodniej otaczają ją obiekty o mniejszych kubaturach[4].

Całość założenia utrzymana jest w spójnym programie form i rozwiązań architektonicznych, zasadniczo w stanie zbliżonym do pierwotnego. Jest ono gęsto zabudowane i pozbawione obszarów zieleni[29].

Na zespół zabudowy dawnej fabryki porcelany składają się następujące obiekty:

  • Kompleks głównego zakładu produkcyjnego palarni, odlewni, formierni, hali pieca tunelowego, modelarni i formowni – z 1886 roku w stylu modernizmu, przebudowany w latach 1920–1929; znajduje się w północno-wschodniej części kompleksu; jest to obiekt trójkondygnacyjny, w konstrukcji szkieletowej z obmurowaniem cegłą, nieotynkowany, powstały na rzucie prostokąta; jego bryła jest kilkusegmentowa, z dominującą, wydłużoną częścią zasadniczą w transpozycji układu bazylikowego i poprzeczną partią o tej samej wysokości, kryta dachem dwuspadowym; w półdniowo-zachodnim narożniku usytuowana jest czterokondygnacyjna wieża zwieńczona spłaszczonym dachem czterospadowym; wydłużone kilkunastoosiowe elewacje podzielone są regularnie lizenami[29],
  • Budynek biura utrzymania ruchu z warsztatem elektrycznym, magazynem żelaza i drewna – z 1886 roku, całkowicie przebudowany w latach 1920–1929; usytuowany w obrębie północnego podwórza, pomiędzy głównym zespołem produkcyjnym a niskim ciągiem malarni mufel i magazynów materiałów elektrycznych; jest obiekt murowany z cegły, nieotynkowany, wzniesiony na rzucie zbliżonym do prostokąta; składa się z dwukondygnacyjnego segmentu południowego krytego dachem kombinowanym oraz niższego jednokondygnacyjnego segmentu północnego zwieńczony dachem dwuspadowym[29]; w południowej fasadzie występuje niewielki środkowy fronton; pomiędzy osiami wydzielonej gzymsem drugiej kondygnacji znajdują się lizeny[32],
  • Budynek magazynu materiałów pomocniczych – bezstylowy z 1886 roku, całkowicie przebudowany w latach 1920–1929; znajduje się w środkowej części podwórza północnego; jest to obiekt wolnostojący, murowany z cegły i nieotynkowany, wzniesiony na rzucie prostokątnym, jednokondygnacyjny i zwieńczony dachem dwuspadowym; ma niewielką kubaturę[32],
  • Budynek malarni mufel z magazynem materiałów elektrycznych – bezstylowy z 1929 roku; zlokalizowany w ciągu niskiej zabudowy północno-zachodniego obrzeża; jest to obiekt murowany z cegły, nieotynkowany, wzniesiony na rzucie prostokąta, jednokondygnacyjny, wielosegmentowy i z odrębnymi dachami dwuspadowymi; w segmencie południowo-zachodnim znajduje się wydatny wywietrznik kalenicowy; wydłużone elewacje mają kilkuosiowe układy z regularnymi podziałami za pomocą lizen[32],
  • Budynek produkcyjny malarni, szlifierni, pakowni, dekorowni, łaźni i magazynów z wieża wodną – z 1886 roku w stylu modernizmu, przebudowany i rozbudowany w latach 1920–1929; zlokalizowany jest w zwartej zabudowie południowego kompleksu produkcyjnego, po jego zachodniej części; jest to obiekt o konstrukcji szkieletowej, z obmurowaniem cegłą i nieotynkowany, wzniesiony na rzucie zbliżonym do prostokąta, pięciokondygnacyjny, zwieńczony dachem czterospadowym, z nadbudówką wietrznika; w północno-zachodniej części znajduje się czworoboczna wieża wodna, z płaskim zamknięciem bryły; obiekt posiada znaczną kubaturę; cztero- i trzynastoosiowe elewacje mają regularny podział lizenami pomiędzy osiami, a w zamknięciu wieży znajduje się wydatny gzyms oraz pas okalającej ją pełnej attyki[32],
  • Budynek składowy białej porcelany i sitodruku – z 1886 roku w stylu modernizmu, przebudowany i rozbudowany w latach 1920–1929; zlokalizowany jest w zwartej zabudowie południowego kompleksu produkcyjnego, w jego środkowej części; jest to obiekt o konstrukcji szkieletowej z obmurowaniem cegłą i nieotynkowany, wzniesiony na rzucie zbliżonym do prostokąta, dwukondygnacyjny (druga z nich jest podwyższona) i zwieńczony dachem dwuspadowym; posiada znaczną kubaturę; trójosiowe elewacje są symetryczne i zwieńczone są trójkątnymi szczytami; w elewacji północnej usytuowany jest gzyms w wydzieleniu wysokiej drugiej kondygnacji podzielonej lizenami[33],
  • Zespół budynków produkcyjnych szlamowni, odlewni, zasypowni, młynowni, laboratorium i biurowego – z 1886 roku w stylu modernizmu, przebudowany i rozbudowany w latach 1920–1929; zlokalizowany jest w zwartej zabudowie południowego kompleksu produkcyjnego, po jego wschodniej części; jest to obiekt o konstrukcji szkieletowej, z obmurowaniem cegłą i nieotynkowany, wzniesiony na rzucie zbliżonym z połączonych prostokątów; kompleks ten jest kilkusegmentowy, z odrębnymi spłaszczonymi dachami w strefach segmentów; w północno-wschodniej części znajduje się wieża zasypowni, z przewyższającym bryłę kompleksu czworościennym, łamanym zamknięciem bryły; do tego zespołu przylega krótki, jednofilarowy łącznik; cały kompleks ma znaczną kubaturę, a jego elewacje są wieloosiowe, o zróżnicowanych układach otworów; występują tutaj lizeny pomiędzy osiami oraz gzymsy[33],
  • Budynek magazynu wyrobów gotowych – z 1886 roku w stylu modernizmu, przebudowany i rozbudowany w latach 1920–1929; zlokalizowany w zwartej zabudowie południowego kompleksu zakładu, w obrębie części narożnej, południowo-zachodniej; jest to obiekt o konstrukcji szkieletowej, z obmurowaniem cegłą, nieotynkowany, wzniesiony na rzucie prostokątnym, dwukondygnacyjny i zwieńczony dachem dwuspadowym z nadbudówką wietrznika kalenicowego; elewacje budynku są trój- i czteroosiowe, symetryczne; w podziałach pionowych usytuowano lizeny pomiędzy osiami, a w elewacji szczytowej pary narożnych lizen oraz potrójne otwory okienne w osiach drugiej kondygnacji[33],
  • Budynek kotłowni – bezstylowy z 1932 roku; zlokalizowany w ciągu południowego skrzydła frontowego (od strony ulicy Porcelanowej), pomiędzy budynkiem magazynu wyrobów gotowych a portiernią; jest to obiekt murowany z cegły, wzniesiony na rzucie prostokąta, dwukondygnacyjny i zwieńczony dachem dwuspadowym; posiada małą kubaturę; na północ od niego zlokalizowany jest wolnostojący, ceglany, cylindryczny, bardzo wysoki komin[34],
  • Budynek portierni – bezstylowy z 1928 roku; usytuowany w zabudowie południowego skrzydła frontowego, przy głównej bramie od wschodu; jest to obiekt murowany z cegły, wzniesiony na rzucie prostokątnym i jednokondygnacyjny; obiekt o niewielkiej kubaturze[34].

Wszystkie z powyższych obiektów, prócz kotłowni i portierni, wpisane są do gminnej ewidencji zabytków miasta Katowice. Ponadto, cały obszar dawnej fabryki porcelany objęty jest strefą ochrony konserwatorskiej obowiązującej w oparciu o przepisy miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego przyjętego 19 grudnia 2005 roku[30].

Kompleks wielofunkcyjny Fabryka Porcelany

[edytuj | edytuj kod]
Część dawnego budynku kotłowni z logiem Fabryki Porcelany (2018)

W 2009 roku Porcelana Śląska z powodu trudności finansowych ogłosiła upadłość, a pracę w fabryce straciło około 400 osób[35]. W 2012 roku spółka cywilna Porcelana Śląska nabyła od syndyka masy upadłościowej Porcelany Śląskiej Sp. z o.o. kompleks dawnej fabryki porcelany. Nie wznowiono produkcji porcelany – firma BGH Network, jeden z najemców późniejszego kompleksu Fabryka Porcelany, zaczął zdobić gotową już porcelanę i przedawać pod nazwą „Porcelana Bogucice”[5]. Produkowana jest w różnych fabrykach porcelany w Polsce i za granicą, a w Katowicach już jest tylko zdobiona i sprzedawana[35].

Powołano Fundację Giesche, która stała się zarządcą zabudowy po katowickiej fabryce porcelany. W 2012 roku zaczęła się rewitalizacja kompleksu, zmieniając jego funkcje z przemysłowej na biurowe, handlowe i rozrywkowe[36]. W efekcie powstał kompleks wielofunkcyjny o nazwie Fabryka Porcelany[36]. Swoją siedzibę mają tutaj przedsiębiorstwa różnych branż, głównie z branż kreatywnych i IT[36], a także obiekty usługowe i gastronomiczne[37]. Na terenie Fabryki Porcelany znajdują butiki projektantów mody i z wyposażeniem wnętrz, restauracje, klub muzyczny, klub fitness, kliniki medyczne[36] oraz miejsca skierowane dla dzieci, w tym Bajka Pana Kleksa[38].

Sklep z wyrobami sygnowanymi „Porcelana Bogucice” (2018)

Fabryka Porcelany to także miejsce spotkań i wydarzeń kulturalnych. Odbywają się tu koncerty, spektakle i widowiska teatralne, festiwale i targi branżowe. Miejsce to stanowi także przestrzeń dla pokazów mody, wystaw, plenerów fotograficznych czy równego typu wydarzeń, a także do nagrywania programów telewizyjnych i filmów. Realizowany jest tutaj KTW Fashion Week[36], będący jednym z największych wydarzeń modowych w Polsce[39], natomiast w okresie letnim takie wydarzenia, jak Śląskie Targi Nocne[40], kino letnie czy Upper Festival[36].

Cały teren Fabryki Porcelany systematycznie poddawany był renowacji. W 2015 roku ukończono rewitalizację dwóch budynków. Dawny budynek dyrekcji fabryki zyskał prostą czarną bryłę, a jeden z ceglanych budynków nową funkcję[41]. Odnowiono także m.in. budynki magazynu materiałów pomocniczych czy zespół zabudowy kompleksu fabryki z wieżą wodną, a komin zaadaptowano na potrzeby piecu do pizzy[42].

W 2017 roku Fabryka Porcelany, celem zachowania dziedzictwa przemysłowego województwa śląskiego i Katowic, została wpisana na Szlak Zabytków Techniki Województwa Śląskiego[36]. 19 października 2022 roku na jej terenie odsłonięto figurkę beboka o imieniu Boguć, przedstawiony z filiżanką, który powstał w ramach Katowickiego Szlaku Beboków[43].

Przypisy

[edytuj | edytuj kod]
  1. ↑ Wojewódzki… 2010 ↓, s. 84.
  2. ↑ a b c Popanda i Rzewiczok 2014 ↓, s. 29.
  3. ↑ a b c d e f g h Mackiewicz i Niziołek 2024 ↓, s. 30.
  4. ↑ a b c Szewczyk i Wybraniec 1996 ↓, s. 71.
  5. ↑ a b c Popanda i Rzewiczok 2014 ↓, s. 30.
  6. ↑ a b Kowecka, Łosiowie i Winogradow 1983 ↓, s. 87.
  7. ↑ Mackiewicz i Niziołek 2024 ↓, s. 29.
  8. ↑ a b c Giesche… 2009 ↓, s. 7.
  9. ↑ a b Breitkopf, Skorwider i Steuer 2011 ↓, s. 28.
  10. ↑ a b c d Mackiewicz i Niziołek 2024 ↓, s. 32.
  11. ↑ a b c d Mackiewicz i Niziołek 2024 ↓, s. 33.
  12. ↑ a b Danckert 2008 ↓, s. 244.
  13. ↑ a b c d e f Mackiewicz i Niziołek 2024 ↓, s. 34.
  14. ↑ a b c Mackiewicz i Niziołek 2024 ↓, s. 35.
  15. ↑ Breitkopf, Skorwider i Steuer 2011 ↓, s. 29.
  16. ↑ a b Mackiewicz i Niziołek 2024 ↓, s. 40.
  17. ↑ Mackiewicz i Niziołek 2024 ↓, s. 347.
  18. ↑ Mackiewicz i Niziołek 2024 ↓, s. 305.
  19. ↑ Mackiewicz i Niziołek 2024 ↓, s. 49.
  20. ↑ Mackiewicz i Niziołek 2024 ↓, s. 42-43.
  21. ↑ Mackiewicz i Niziołek 2024 ↓, s. 87.
  22. ↑ Agata Pustułka, Tajemnice przedwojennej porcelany Gieschego, „Dziennik Zachodni”, www.dziennikzachodni.pl, 10 grudnia 2008 [dostęp 2011-03-22] (pol.).
  23. ↑ Porcelana z kasyna oficerskiego trafiła do muzeum Westerplatte [online], www.rp.pl, 15 kwietnia 2008 [dostęp 2011-03-22] [zarchiwizowane z adresu 2012-09-09] (pol.).
  24. ↑ a b c d Warmbrand 2007 ↓, s. 30–32.
  25. ↑ Antoni Steuer, Leksykon bogucki [online], Muzeum Historii Katowic, www.mhk.katowice.pl [dostęp 2025-09-08] (pol.).
  26. ↑ Mackiewicz i Niziołek 2024 ↓, s. 31.
  27. ↑ Alicja Kucharska, Janina, Henryk, Anna. Ludzie i porcelana, [w:] Muzeum Śląskie w Katowicach [online], muzeumslaskie.pl, 14 sierpnia 2024 [dostęp 2025-09-07] (pol.).
  28. ↑ BGH Network, Produkt [online], www.bghnetwork.pl [dostęp 2011-03-22] (pol.).
  29. ↑ a b c d Szewczyk i Wybraniec 1996 ↓, s. 72.
  30. ↑ a b Urząd Miasta Katowice, Katowicka Infrastruktura Informacji Przestrzennej. Zabytki [online], emapa.katowice.eu [dostęp 2025-09-08] (pol.).
  31. ↑ Fabryka Porcelany, Kontakt [online], fabryka-porcelany.pl [dostęp 2025-09-07] (pol.).
  32. ↑ a b c d Szewczyk i Wybraniec 1996 ↓, s. 73.
  33. ↑ a b c Szewczyk i Wybraniec 1996 ↓, s. 74.
  34. ↑ a b Szewczyk i Wybraniec 1996 ↓, s. 75.
  35. ↑ a b Maria S. Jasita, Śląska porcelana... z Bangladeszu - Polska [online], iap.pl, 19 maja 2009 [dostęp 2025-09-06] (pol.).
  36. ↑ a b c d e f g Fabryka Porcelany [online], fabryka-porcelany.pl [dostęp 2025-09-07] (pol.).
  37. ↑ Fabryka Porcelany, Wynajem powierzchni biurowych i usługowych [online], fabryka-porcelany.pl [dostęp 2025-09-07] (pol.).
  38. ↑ Bajka Pana Kleksa, O nas [online], www.bajkapanakleksa.pl [dostęp 2025-09-08] (pol.).
  39. ↑ Anna Konieczyńska, Moda poza stolicą, „Vogue Polska”, www.vogue.pl, 22 października 2020 [dostęp 2025-09-08] (pol.).
  40. ↑ Fabryka Porcelany, Śląski Targ Nocny – witamy lato [online], fabryka-porcelany.pl [dostęp 2025-09-08] (pol.).
  41. ↑ W ciągu roku koniec rewitalizacji Fabryki Porcelany w Katowicach, „Dzieje”, dzieje.pl, 27 lipca 2017 [dostęp 2025-09-07] (pol.).
  42. ↑ Fabryka Porcelany, Historia [online], fabryka-porcelany.pl [dostęp 2025-09-07] (pol.).
  43. ↑ Kamil Zatoński, Boguć z filiżanką! Bebok w Fabryce Porcelany oficjalnie odsłonięty [Zdjęcia] [online], www.wkatowicach.eu, 19 października 2022 [dostęp 2025-09-08] (pol.).

Bibliografia

[edytuj | edytuj kod]

Linki zewnętrzne

[edytuj | edytuj kod]
Szlak Zabytków Techniki Województwa Śląskiego

Województwo Śląskie

Źródło: „https://pl.wikipedia.org/w/index.php?title=Porcelana_Śląska&oldid=78099534”