Porcelanka

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Porcelanka
Ilustracja
Nemophila menziesii
Systematyka[1][2]
Domena eukarionty
Królestwo rośliny
Podkrólestwo rośliny zielone
Nadgromada rośliny telomowe
Gromada rośliny naczyniowe
Podgromada rośliny nasienne
Nadklasa okrytonasienne
Klasa Magnoliopsida
Nadrząd astropodobne
Rząd ogórecznikowce
Rodzina faceliowate
Rodzaj porcelanka
Nazwa systematyczna
Nemophila Nuttall
J. Acad. Nat. Sci. Philadelphia 2: 179. Dec 1821. Nuttall in W. Barton, Fl. N. Amer. 2: 71. Jul-Dec 1822[3]
Typ nomenklatoryczny

N. phacelioides Nuttall[3]

Synonimy
  • Viticella Mitch.[4]
Łan Nemophila menziesii w parku w japońskim mieście Hitachinaka

Porcelanka[5][6], nemofila[7] (Nemophila) – rodzaj roślin należący do rodziny faceliowatych (Hydrophyllaceae). Obejmuje 13[8][9] do 19[10] gatunków. Rośliny te występują najczęściej w zaroślach i widnych lasach Ameryki Północnej, zwłaszcza w Kalifornii, gdzie spotkać można 8 gatunków (pozostałe rosną dalej na północ). Niektóre z porcelanek uprawiane są jako jednoroczne, szybko rosnące rośliny ozdobne, przy czym najbardziej popularna w uprawie jest porcelanka Menziesa, zwana także błękitną[9]. Walorem są jasne, szeroko rozpostarte kwiaty[11].

Morfologia[edytuj | edytuj kod]

Pokrój
Rośliny jednoroczne osiągające do 20 cm wysokości, zwykle o pędach ścielących się i podnoszących się na końcach[9].
Liście
Naprzeciwległe, pierzasto klapowane lub podzielone[9].
Kwiaty
O średnicy do ok. 1 cm, koloru niebieskiego, fioletowego, białego lub czarniawego, czasem z plamkami. Działek kielicha jest 5, zrośniętych tylko u nasady, z rozpostartymi przydatkami. Płatki korony także w liczbie 5 zrośnięte są u nasady w krótką, szeroką rurkę, poza tym szeroko rozpostarte, z zaokrąglonymi łatkami. Pręciki w liczbie 5, równej długości, zwykle dłuższe od rurki korony, ich nitki są owłosione, pylniki także są wydłużone. Zalążnia górna, dwukomorowa, z pojedynczą szyjką słupka podobnie długą jak pręciki[9].
Owoce
Torebki zawierające od jednego do 20 siateczkowatych na powierzchni lub dziobatych nasion[9].

Systematyka[edytuj | edytuj kod]

Rodzaj z rodziny faceliowatych Hydrophyllaceae, ewentualnie w zależności od ujęcia jej pozycji systematycznej – z podrodziny Hydrophylloideae w obrębie rodziny ogórecznikowatych Boraginaceae[4].

Wykaz gatunków[8][5]

Zastosowanie i uprawa[edytuj | edytuj kod]

Rośliny zalecane są do sadzenia na rabatach, w kwietnikach oraz w skrzynkach balkonowych[12][11]. Polecane są zwłaszcza w te miejsca ogrodów, gdzie rosną cebulowe rośliny wiosenne – szybko rozwijające się kobierce porcelanek pozwalają zakryć obumierające liście roślin wchodzących w tym czasie w okres spoczynku[12].

Porcelanki najlepiej rosną w miejscach nasłonecznionych lub w półcieniu, na podłożu przepuszczalnym i wilgotnym. Regularne nawadnianie pozwala wydłużyć kwitnienie[11]. Na glebach słabo przepuszczalnych, duża wilgotność powoduje jednak szybkie zamieranie roślin[12]. Rośliny rozmnaża się z nasion wysiewanych do gruntu jesienią[11] lub w marcu i kwietniu. Siewki wymagają ochrony przed ewentualnymi mrozami. Dwukrotny wysiew w odstępie dwóch tygodni pozwala uzyskać rośliny wchodzące w pełnię kwitnienia w różnym czasie i przez to wydłużyć kwitnienie. Można je też powtórzyć, skracając rośliny o połowę w końcu kwitnienia[12].

Ze względu na kruchość pędów rośliny nie powinny być narażone na silne wiatry i wydeptywanie (nie nadają się na obwódki ścieżek). Problemy w uprawie mogą sprawiać też mszyce[11].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Michael A. Ruggiero i inni, A Higher Level Classification of All Living Organisms, „PLOS ONE”, 10 (4), 2015, e0119248, DOI10.1371/journal.pone.0119248, PMID25923521, PMCIDPMC4418965 [dostęp 2021-03-04] (ang.).
  2. Peter F. Stevens, Angiosperm Phylogeny Website, Missouri Botanical Garden, 2001– [dostęp 2021-03-04] (ang.).
  3. a b Nemophila. W: Index Nominum Genericorum [on-line]. Smithsonian Institution. [dostęp 2019-01-01].
  4. a b Genus: Nemophila Nutt.. W: Germplasm Resources Information Network (GRIN-Taxonomy) [on-line]. USDA, Agricultural Research Service, National Plant Germplasm System. [dostęp 2019-01-01].
  5. a b Wiesław Gawryś: Słownik roślin zielnych. Kraków: Officina botanica, 2008, s. 119. ISBN 978-83-925110-5-2.
  6. Wielka Encyklopedia Przyrody. Rośliny kwiatowe 2. Warszawa: Muza SA, 1998, s. 211-212. ISBN 83-7079-779-2.
  7. Lucjan Rutkowski: Klucz do oznaczania roślin naczyniowych Polski niżowej. Warszawa: Wyd. Naukowe PWN, 2006. ISBN 83-01-14342-8.
  8. a b Nemophila. W: The Plant List. Version 1.1 [on-line]. [dostęp 2019-01-01].
  9. a b c d e f Roger Philips, Martyn Rix: The Botanical Garden. Vol. 2. Perennials and annuals. London: Macmillan, 2002, s. 248. ISBN 0-333-74890-5.
  10. David J. Mabberley: Mabberley's Plant-Book. Cambridge University Press, 2017, s. 619. ISBN 978-1-107-11502-6.
  11. a b c d e Geoffrey Burnie i inni, Botanica : ilustrowana, w alfabetycznym układzie, opisuje ponad 10 000 roślin ogrodowych, Niemcy: Könemann, Tandem Verlag GmbH, 2005, s. 598, ISBN 3-8331-1916-0, OCLC 271991134.
  12. a b c d Rośliny ogrodowe. Jednoroczne i cebulowe. Warszawa: Hachette Livre Polska Sp. z o.o., 2004, s. 197. ISBN 83-7184-368-2.