Portal:Afryka

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj

 < Portale < Geografia < Afryka


Nauki ścisłe i przyrodniczeGeografiaNauki społeczne i humanistyczneSpołeczeństwoKulturaHistoriaReligiaSportTechnikaPolska
FlagsMapAfrica.png
Afryka
    w polskojęzycznej Wikipedii

Afryka to drugi pod względem wielkości kontynent na Ziemi, ma 30,316 mln km² powierzchni, czyli 20,3% ogólnej powierzchni lądowej naszego globu. Zamieszkuje go 1/8 populacji Ziemi, 813 mln ludzi. Mówi się o nim, iż jest oryginalnie położony – przechodzi przez niego południk 0°, obydwa zwrotniki, a także równik. Uważa się także, iż jest najbiedniejszym kontynentem na kuli ziemskiej, dotkniętym wieloma plagami – takimi jak choroby tropikalne, AIDS, głód oraz bardzo niestabilnym politycznie. Jest to jednak również kontynent bardzo bogaty w najrozmaitsze tradycje kulturowe, zamieszkany przez bardzo zróżnicowane antropologicznie oraz językowo grupy etniczne, wyznające islam, chrześcijaństwo bądź tradycyjne religie animistyczne.

Artykuł miesiąca
Flaga Aszanti

Aszanti również Asante, Aszantowie - dominująca grupa etniczna we współczesnej Ghanie. W średniowieczu tworzyli potężne imperium w Afryce Zachodniej.

Przed europejską kolonizacją ludzie Aszanti poprzez handel rozwinęli potężne imperium w Afryce Zachodniej. Przed XIII wiekiem ludzie Akan migrowali na obszar pasa leśnego dzisiejszej Ghany i założyli tam małe stany w pagórkowatym terenie, mniej więcej tu, gdzie leży współczesne Kumasi. W okresie szczytowym Imperium Mali Aszanti, a w szczególności ludzie Akan stali się bogaci handlując złotem wydobytym w kopalniach na ich terytorium. Później Aszanti rozwinęli potężną Konfederację Aszanti i stali się najpotężniejszą grupą etniczną w granicach Złotego Wybrzeża, współzawodniczącą z inną grupą Akan - Fante. Stali się potężni w okresie kolonializmu sprzedając złoto i niewolników w zamian za broń. Aszanti był jednym z niewielu stanów afrykańskich zdolnych stawić poważny opór europejskiemu imperializmowi. W latach 1826-1896 Wielka Brytania prowadziła cztery wojny przeciw królom Aszanti (znane jako Wojny Brytyjczyków przeciwko Aszanti), w jednej z nich użyto po raz pierwszy karabinów maszynowych Maxim.

Państwo miesiąca
Flag of Eritrea.svg

Erytrea (Ertra, Państwo Erytrea – Hagere Ertra) – państwo w Afryce Wschodniej, nad Morzem Czerwonym. Graniczy z Etiopią, Dżibuti i Sudanem.

Głową państwa i szefem rządu jest od 1993 Isajas Afewerki. Cały ustrój opiera się na konstytucji z 1997, której przepisy nie zostały jednak nigdy wprowadzone w życie. Głową państwa i szefem rządu jest prezydent, wybierany na pięcioletnią kadencję przez Komitet Centralny Ludowego Frontu na Rzecz Demokracji i Sprawiedliwości. Komitet Centralny wybiera też jednoizbowe Zgromadzenie Narodowe liczące 150 członków, którego przewodniczącym jest prezydent. Jedyną legalną partią polityczną w Erytrei jest Ludowy Front na Rzecz Demokracji i Sprawiedliwości, założony w 1970 roku.

Erytrea została sklasyfikowana na ostatnim, 169. miejscu w rankingu organizacji obrony wolności prasy "Reporterzy bez Granic", dotyczącego wolności mediów.

Miasto miesiąca
Stare miasto w Hurghadzie

Hurghada (arab. الغردقة = Al-Ghardaka, Al Ghardaqah) – miasto we wschodnim Egipcie na wybrzeżu Morza Czerwonego, ośrodek administracyjny jednej z 29 egipskich muhafaz (prowincji gubernatorskich) Al-Bahr al-Ahmar, jeden z największych w Egipcie ośrodków turystycznych o znaczeniu międzynarodowym (Riwiera Morza Czerwonego).

Hurghada leży ok. 500 km na południowy wschód od Kairu i rozciąga się wąskim pasem wzdłuż pustynnego wybrzeża Morza Czerwonego na długości około 40 km. Liczy ok. 161 tys., w tym kilkanaście tys. cudzoziemców. W pobliżu znajdują się jedne z najpiękniejszych na świecie rafy koralowe. W mieście rozwija się głównie turystyka, handel, budownictwo i inne usługi. Znajduje się tu także dworzec autobusowy (dzielnica Dahar) i międzynarodowy port lotniczy, obsługujący ok. 6 mln pasażerów rocznie, posiadający połączenia czarterowe m.in. z polskimi miastami (Katowice, Łódź, Poznań, Szczecin, Warszawa, Wrocław, Gdańsk, Kraków i Bydgoszcz).

Artykuł na medal
Model osady Guanczów

Guanczowie (berber. Igwanciyen) byli pierwszymi znanymi mieszkańcami Wysp Kanaryjskich. Ta ludność o nieznanym pochodzeniu znajdowała się na poziomie neolitu, kiedy w średniowieczu przybyli na wyspy Europejczycy. Zamieszkiwali głównie jaskinie skalne. Posługiwali się własnym językiem. Kultura Guanczów zaginęła pod koniec XV wieku, pozostawiając nieliczne ślady.

Hiszpańska nazwa Guanches ma pochodzić, wg Núñeza de la Peña, od przeinaczonego przez Hiszpanów Guanchinet, nazwy tubylczej oznaczającej człowieka (Guan) z Teneryfy (Chinet). Wynika stąd, że nazwa Guanczowie pierwotnie odnosiła się tylko do mieszkańców tej wyspy; dopiero później zaczęto nią nazywać całą tubylczą ludność archipelagu.

Dobry artykuł
LocationNiger.svg

Zamach stanu w Nigrze w 2010zamach stanu przeprowadzony 18 lutego 2010 przez nigerskie wojsko przeciw prezydentowi Mamadou Tandji. Jego wynikiem było obalenie prezydenta i przejęcie władzy przez juntę wojskowąRadę Najwyższą na rzecz Przywrócenia Demokracji (CSRD), na czele z mjr Salou Djibo.

Społeczeństwo i opozycja z aprobatą przyjęły zmianę rządów, organizując manifestacje poparcia dla armii i apelując o uchwalenie nowej konstytucji i organizację wolnych wyborów. Społeczność międzynarodowa potępiła przewrót wojskowy i wezwała do szybkiego powrotu do rządów demokratycznych. Nowe władze, w czasie rozmów z międzynarodowymi wysłannikami, zadeklarowały wolę przywrócenia porządku demokratycznego w czasie "krótkiego okresu przejściowego" prowadzącego do przyjęcia nowej ustawy zasadniczej i wyborów. W kwietniu 2010 ustalony został roczny plan powrotu do rządów cywilnych, zakładający organizację referendum konstytucyjnego w 2010 oraz wyborów parlamentarnych i prezydenckich w 2011, później zmodyfikowany przez powołaną komisję wyborczą.

Zdjęcie miesiąca

Dzieci ze szkoły w Kaolack (Senegal)


Artykuły na medal

Dobre artykuły

I wojna izraelsko-arabska | Benin na Letnich Igrzyskach Olimpijskich 1980 | Bitwa pod Megiddo (XV w. p.n.e.) | Karim El Ahmadi | Bitwa pod Ndżameną (2008) | Jeżozwierz grzebieniasty | Język laal | Historia Madagaskaru | Kretoszczur | Kryzys polityczny w Nigrze (2009) | Kryzys sueski | Mozambik na Letnich Igrzyskach Olimpijskich 1984 | Mumia Dżed-Amonet-ius-anch | Moussa Dadis Camara | Operacja Menace | Referendum na Madagaskarze w 2010 roku | Rolnictwo w Algierii | Rolnictwo w Botswanie | Rolnictwo w Ghanie | Ropucha czerwona | Skałoszczur skalny | Suazi na Letnich Igrzyskach Olimpijskich 1984 | Szczeciniec | Uganda na Letnich Igrzyskach Olimpijskich 1972 | Uganda na Letnich Igrzyskach Olimpijskich 1984 | Yahya Jammeh | Wojna sześciodniowa | Wybory powszechne w Nigrze w 2011 roku | Wybory powszechne w Sudanie w 2010 roku | Wybory prezydenckie w Gabonie w 2009 roku | Wybory prezydenckie w Togo w 2010 roku | Zadziornica włochata | Zair na Letnich Igrzyskach Olimpijskich 1984 | Zamach stanu w Gwinei (2008) | Zamieszki wokół spotkań piłkarskich Egiptu z Algierią (2009)

Medale z innych wiki

Tematycznie związane z Afryką artykuły medalowe na innych wikipediach:

(bułg.) bg:Бербери | bg:Чад | (cz.) cs:Křižácká tažení do Egypta | (esperanto) eo:Barthélemy Boganda | eo:Biblioteko de Aleksandrio | (chorw.) hr:Gamal Abdel Naser | hr:Gospodarstvo Bocvane | hr:Timbuktu | (hiszp.) es:Amosis I | (niderl.) nl:Carthago | nl:Dodo | nl:Oud-Egyptische muziek | (niem.) de:Afrikanischer Strauß | de:Ägyptische Hieroglyphen | de:Ahmose-Pyramide | de:Eratosthenes | de:Erdwolf | de:Gelbfieber | de:Geschichte der Demokratischen Republik Kongo | de:Geschichte Ghanas | de:Geschichte Ugandas | de:Ghana | de:Grüner Marsch | de:Hungersnot in Zentralkenia 1899 | de:Hyänen | de:Ibn Chaldun | de:Kairo | de:Katta | de:Knickpyramide | de:Lesotho | de:Meidum-Pyramide | de:Niger-Kongo-Sprachen | de:Pantherfell (Ägyptische Mythologie) | de:Parabuthus transvaalicus | de:Raneferef-Pyramide | de:Radjedef-Pyramide | de:Rote Pyramide | de:Sahure-Pyramide | de:Schabrackenhyäne | de:Somalische Bantu | de:Südafrika | de:Tachos | de:Tell el-Maschuta | de:Tempel von Abu Simbel | de:Tüpfelhyäne | de:Unas-Pyramide | de:Völkermord in Ruanda | de:Wenegnebti | (słoweń.) sl:Svobodna država Kongo | sl:Puščava | (serb.) sr:Деколонизација Африке | sr:Додо | sr:Јужноафричка Република | sr:Тимбукту


Zobacz też

Do zrobienia

Oto lista haseł do napisania na temat Afryki na polskiej Wikipedii. Zalecane jest dodawanie haseł jedynie o tematyce ponadpaństwowej lub dotyczących przynajmniej trzech państw.

Batammariba | Dwunastu Apostołów | Góry Murchisona | Karru Małe | Karru Wielkie | Karru Wysokie | Kontlina Igharghar | Kotlina Zachodniosaharyjska | Makgadikgadi | Nama | Nizina Mozambicka | Park Morski Majotty | Park Narodowy Obszaru Zachodniego | Park Narodowy Zachodniego Atlasu Wysokiego | półwyspy Afryki | Pustelnia Karola de Foucauld | Stary Fez | Średni Weld | Wielka Krawędź | Wyżyna Mozambicka | Wyżyna Południowoafrykańska | Wyżyna Ubangi | Zatoka Burtona | Zatoka Świętej Heleny br />
Polityka: Moses Blah | Likulia Bolongo | Kléber Dadjo | Granice Botswany | Historia Senegalu | Hiszpańska kolonizacja Afryki | Wojna domowa w Gwinei Bissau | Kongijski Ruch na rzecz Demokracji | Konstytucja Mauretanii | Augustine Ngom Jua | Justin Rakotoniaina | Muhammad Abdi Yusuf | powstania Tuaregów | Ustrój polityczny Tunezji | Wojna domowa w Nigerii (1967-1970) | Wojna domowa w Wybrzeżu Kości Słoniowej

Kultura: Mohammed Bagayogo | Breyten Breytenbach | Manthia Diawara | Ceridwen Dovey | Gisele Léonie Hountondji | Jeune Afrique | Koulsy Lamko | Krar | Ahlam Mostaghanemi | Issa Serge Coelo | Okot P'Bitek | Sony Labou Tansi

Inne: Gospodarka Gabonu | Patience Dabany | Jean-Baptiste Abessolo | Georges Aleka Damas | Jean-Jérôme Adam | Kultura Gabonu | Piractwo w Zatoce Gwinejskiej (en) myszoskoczek pustynny

Osobne podstrony o państwach:

Kategorie

Afryka

Portale związane

Projekty siostrzane