Portret Karola V z psem

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Portret Karola V z psem
(no. 409)
Ilustracja
Autor Tycjan
Rok wykonania 1532–1533
Technika wykonania olej na płótnie
Rozmiar 192 × 111 cm
Muzeum Prado

Portret Karola V z psem (hiszp. El emperador Carlos V con un perro) – renesansowy obraz olejny włoskiego malarza Tycjana przedstawiający króla Hiszpanii i cesarza rzymskiego Karola V[1]. Obraz jest kopią dzieła austriackiego malarza Jakoba Seiseneggera[2].

Okoliczności powstania[edytuj | edytuj kod]

Oryginalna wersja z 1532, pędzla Jakoba Seiseneggera

Karol V zainteresował się włoskim renesansem w czasie pobytu we Włoszech. W lutym 1530 odbyła się jego koronacja na cesarza rzymskiego[1]. Przedstawiono mu wtedy Tycjana, który namalował jego portret w zbroi, obecnie zaginiony. Król nie był zadowolony z obrazu[2], zapłacił za niego jednego dukata, pozostałą część wynagrodzenia pokrył książę Federico Gonzaga[1].

Podczas drugiego pobytu cesarza w Bolonii od 13 grudnia 1532 do 28 lutego 1533 Tycjan, na życzenie króla, wykonał kopię portretu przedstawiającą Karola V z psem. Autorem oryginału z 1532 był austriacki artysta renesansowy Jakob Seisenegger[3], który pięciokrotnie portretował cesarza; obraz ten, jako Kaiser Karl V. mit Ulmer Dogge, znajduje się obecnie w Muzeum Historii Sztuki w Wiedniu[4][5]. Nie wiadomo dlaczego król zamówił u Tycjana kopię, możliwe, że chciał sprawdzić jego umiejętności lub dać mu możliwość udoskonalenia portretu. Tycjan nie namalował jednak dokładnej kopii, oryginał potraktował raczej jako wzór i inspirację, tworząc dzieło wyższej jakości. Król zapłacił za portret 500 dukatów, nadał artyście tytuł szlachecki i zaprosił na madrycki dwór[2]. Od tego czasu zaczęła się współpraca Tycjana z dworem Karola V, która wywarła znaczny wpływ na malarstwo hiszpańskie[3].

Opis obrazu[edytuj | edytuj kod]

Tycjan powielił model monarchy z psem z niemieckiego obrazu, w przeciwieństwie do oryginału nie zastosował drobiazgowego stylu niemieckiego renesansu, wprowadzając kilka własnych elementów: uprościł podłogę i zasłonę, nadając kompozycji więcej głębi. Artysta wyidealizował również twarz cesarza przez zmniejszenie prognatyzmu (występującego u wielu Habsburgów w postaci pogrubionej wargi), ponadto uniesienie powiek, które na obrazie Seiseneggera są przymknięte do połowy oczu[6]. Poprawił także nos nadając mu mało prawdopodobny, klasyczny kształt[2]. Portret Tycjana ma bardziej osobisty charakter, podkreślający osobowość modela[3]. Strój króla, łączący elementy dworskie i wojskowe, jest wyrazem władzy i zwierzchnictwa nad Włochami[2]. Towarzyszący mu pies symbolizuje wierność[3]. Motyw monarchy z psem był kontynuowany przez Velázqueza (Filip IV w stroju myśliwskim), a następnie Goyę (Karol III w stroju myśliwskim)[7].

Proweniencja[edytuj | edytuj kod]

Prawnuk cesarza Karola V, król Filip IV, podarował ten portret królowi Anglii i Szkocji Karolowi I. Po śmierci obalonego przez poddanych Karola I obraz został odkupiony i wrócił do Hiszpanii, do królewskiej kolekcji sztuki. Był eksponowany w Pałacu Królewskim w Madrycie, obecnie znajduje się w Muzeum Prado[2].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b c Alessandro Bettagno, Christopher Brown, Francisco Calvo Serraller, Francis Haskell, Alfonso E. Pérez Sánchez: Muzeum Prado. Arcydzieła malarstwa. Warszawa: Arkady, 2011, s. 193, 195. ISBN 978-83-213-4421-8.
  2. a b c d e f El emperador Carlos V con un perro (hiszp.). www.museodelprado.es. [dostęp 2016-10-18].
  3. a b c d arteHistoria: Carlos V con perro (hiszp.). www.artehistoria.com. [dostęp 2016-10-18].
  4. Sylvia Ferino-Pagden: La imagen ideal y "natural" del poder: los retratos de Carlos V por Tiziano. W: Sociedad Estatal para la Conmemoración de los Centenarios de Felipe II y Carlos V: Carolus, catálogo de la exposición celebrada en el Museo de Santa Cruz de Toledo, 2000-2001. Madrid: TF Ed., 2000, s. 72. ISBN 978-84-951-4649-6.
  5. Jakob Seisenegger, Kaiser Karl V. mit Ulmer Dogge (niem.). KHM-Museumsverband. [dostęp 2016-10-20].
  6. Miguel Falomir Faus: Tiziano, catálogo de la exposición de 10 de junio - 7 de septiembre 2003. Madrid: Museo Nacional del Prado, 2003, s. 178. ISBN 978-84-8480-050-7.
  7. Joan Sureda: Los mundos de Goya. Madryt: Susaeta Ediciones, 2008, s. 120. ISBN 978-84-9785-512-9.