Portulaka pospolita

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Portulaka warzywna
Portulaka warzywna: zdjęcie
Systematyka[1]
Domena eukarionty
Królestwo rośliny
Klad rośliny naczyniowe
Klad rośliny nasienne
Klasa okrytonasienne
Rząd goździkowce
Rodzina portulakowate
Rodzaj portulaka
Gatunek portulaka warzywna
Nazwa systematyczna
Portulaca oleracea L.
Sp. pl. 1:445. 1753
Portulaca sativa 01.jpg
Portulaca oleracea

Portulaka pospolita, portulaka warzywna (Portulaca oleracea L.) – gatunek rośliny jednorocznej z rodziny portulakowatych. Obecnie jest to rozprzestrzeniony na całej kuli ziemskiej chwast[2]. Gatunek kosmopolityczny, z wyjątkiem Antarktydy występuje na wszystkich kontynentach i na bardzo wielu wyspach[3]. W polskiej florze jest dość rzadko wystepującym archeofitem i efemerofitem. Roślina uprawna[4].

Morfologia[edytuj | edytuj kod]

Łodyga
Naga, płożąca lub wzniesiona, często podbarwiona czerwonawo, soczysta. Obficie rozgałęzia się.
Liście
Jajowate lub klinowatołopatkowate, mięsiste, przeważnie naprzeciwległe.
Kwiaty
Żółte, niepozorne. Kielich składający się z 2 działek, 5 płatków korony, liczne pręciki (8-15), na wpół dolny słupek. Kwitnie od lipca do września, jest samopylna.
Owoce
Torebka otwierająca się wieczkiem z czarnymi nasionami.

Biologia i ekologia[edytuj | edytuj kod]

Występuje na polach uprawnych, przydrożach. Roślina miejsc suchych, często rośnie na piaskach. W klasyfikacji zbiorowisk roślinnych gatunek charakterystyczny dla związku Eragrostion[5]. Liczba chromosomów 2n = 54[4].

Zmienność[edytuj | edytuj kod]

Podgatunki portulaki warzywnej[4]:

  • Portulaca oleracea L. subsp. oleracea – niska roślina o wąskolistnych liściach i pokładających się pędach. Działki kwiatów tępogrzbieciste. Występuje na polach uprawnych, przydrożach.
  • Portulaca oleracea L. subsp. sativa (Hav.) Čelak, syn. P. sativa Hav. – roślina o wysokości do 60 cm, szerokich liściach i wzniesionych pędach. Działki kwiatów posiadają na grzbiecie skrzydełko. Roślina uprawiana.

Zastosowanie[edytuj | edytuj kod]

  • Podgatunek Portulaca oleracea L. subsp. sativa uprawiany czasami jako warzywo. Liście i pędy portulaki zawierają duże ilości orzeźwiającego soku o lekkich właściwościach oczyszczających. Jest to warzywo wspomagające trawienie. Liście przyrządza się jak szpinak, a mięsiste łodygi jak szparagi. Jest też oryginalnym składnikiem sałatek, nadając im lekko kwaskowy smak. Roślina ta jest bogatym źródłem antyoksydantów, omega 3 (0,2 do 0,38 g na 100 g)), witamin A i C oraz wapnia, żelaza, sodu, potasu i magnezu. Należy do podstawowych warzyw w kuchni greckiej na Krecie.
  • Sposób uprawy: najlepsze do uprawy są gleby żyzne i słoneczne miejsca. Nasiona wysiewa się od maja do końca lipca w rzędy odległe o 25-30 cm. Zbiera się łodygi wraz z liśćmi w miesiącach czerwiec – wrzesień.

Udział w kulturze[edytuj | edytuj kod]

F. N. Hepper, jeden ze znawców roślin biblijnych uważa, że w wersecie Księgi Hioba (6,6) pod nazwą ślaz kryje się portulaka pospolita. Jest to jednak zdanie odosobnione, inni znawcy roślin biblijnych uważają, ze chodzi tutaj jednak o któryś z gatunków malwy lub ślazu[6].

Przypisy

  1. Stevens P.F.: Caryophyllales (ang.). Angiosperm Phylogeny Website, 2001–. [dostęp 2010-05-06].
  2. Germplasm Resources Information Network (GRIN). [dostęp 2015-01-03].
  3. The Plant List. [dostęp 2015-01-03].
  4. 4,0 4,1 4,2 Lucjan Rutkowski: Klucz do oznaczania roślin naczyniowych Polski niżowej. Warszawa: Wyd. Naukowe PWN, 2006. ISBN 83-01-14342-8.
  5. Władysław Matuszkiewicz: Przewodnik do oznaczania zbiorowisk roślinnych Polski. Warszawa: Wyd. Naukowe PWN, 2006. ISBN 83-01-14439-4.
  6. Zofia Włodarczyk: Rośliny biblijne. Leksykon. Kraków: Instytut Botaniki im. W. Szafera PAN, 2011. ISBN 978-83-89648-98-3.