Potok Górny

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Artykuł 50°23'08"N 22°33'17"E
- błąd 39 m
WD 50°22'59.9"N, 22°34'0.1"E, 50°26'N, 22°32'E
- błąd 14 m
Odległość 932 m
Potok Górny
wieś
Ilustracja
Państwo  Polska
Województwo  lubelskie
Powiat biłgorajski
Gmina Potok Górny
Liczba ludności (2011) 1296[1]
Strefa numeracyjna 84
Kod pocztowy 23-423[2]
Tablice rejestracyjne LBL
SIMC 0896410
Położenie na mapie gminy Potok Górny
Mapa konturowa gminy Potok Górny, blisko centrum po prawej na dole znajduje się punkt z opisem „Potok Górny”
Położenie na mapie Polski
Mapa konturowa Polski, na dole po prawej znajduje się punkt z opisem „Potok Górny”
Położenie na mapie województwa lubelskiego
Mapa konturowa województwa lubelskiego, blisko dolnej krawiędzi nieco na lewo znajduje się punkt z opisem „Potok Górny”
Położenie na mapie powiatu biłgorajskiego
Mapa konturowa powiatu biłgorajskiego, na dole po lewej znajduje się punkt z opisem „Potok Górny”
Ziemia50°23′08″N 22°33′17″E/50,385556 22,554722

Potok Górny (dopełniacz: Potoka Górnego)wieś w Polsce położona w województwie lubelskim, w powiecie biłgorajskim, w gminie Potok Górny.

Podział i demografia[edytuj | edytuj kod]

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa zamojskiego. Według Narodowego Spisu Powszechnego (III 2011 r.) liczyła 1296 mieszkańców[1] i była największą miejscowością gminy. Miejscowość jest siedzibą wiejskiej gminy Potok Górny.

Położenie[edytuj | edytuj kod]

Potok Górny leży w południowo-zachodnim krańcu powiatu biłgorajskiego i zarazem województwa lubelskiego, na obszarze Płaskowyżu Tarnogrodzkiego, nad rzeką Borowiną. Niedaleko wsi przebiega droga wojewódzka nr 863 w relacji KrzeszówCieszanów. Najbliższym miastem jest Tarnogród, w odległości ok. 15 km od Potoka.

Części wsi[edytuj | edytuj kod]

Integralne części wsi Potok Górny[3][4]
SIMC Nazwa Rodzaj
0896427 Poduchowne część wsi
0896433 Przysiadki część wsi
0896440 Rowy część wsi

Historia[edytuj | edytuj kod]

Jedna z chałup w Potoku Górnym
Urząd Gminy w Potoku Górnym
Posterunek Policji

W XVI wieku Potok Górny nosił nazwę Dziewiczy Potok i leżał w starostwie krzeszowskim w ziemi przemyskiej (województwo ruskie). W 1588 znalazł się w dobrach Jana Zamoyskiego a następnie Ordynacji Zamojskiej gdzie został w 1792 ośrodkiem klucza, przyjmując nazwę Potok Ordynacki. W zapisach archiwalnych istniało rozróżnienie na Potok Górny oraz Potok Dolny. Wkrótce tą pierwszą nazwą zaczęto określać obydwie części miejscowości. W czasach Księstwa Warszawskiego i Królestwa Kongresowego wieś znalazła się w granicach powiatu tarnogrodzkiego (do 1842 roku). W 1867 przeszła do gminy Krzeszów w powiecie biłgorajskim. Dopiero w 1973 Potok stał się stolicą samodzielnej gminy.

Przez większość istnienia, z uwagi na położenie z dala od szlaków komunikacyjnych, wieś była omijana przez działania wojenne. Pod koniec XVIII wieku wieś była dziesiątkowana przez zarazę cholery - największe jej nasilenie przypadło na 1777 rok, gdzie według szacunków liczba mieszkańców zmniejszyła się o połowę. Potok Górny i okolice, obok Babic, był największym w powiecie biłgorajskim skupiskiem ludności prawosławnej[5].

17 grudnia 1943 roku, polskie podziemie zamordowało w Potoku Górnym Dmytra Bonna, Katerynę Bonna, Mykołę Jaceczko oraz Iwana Jaceczko[6][7][8].

W odwecie 19 grudnia 1943 roku, oddziały ukraińskie pod dowództwem Wołodymyra Darmochwała, ukraińscy policjanci z posterunków w Potoku Górnym, Biszczy, Kuryłówce, Księżpolu, Tarnogrodzie, Dzikowie i Cieplicach razem z oddziałem niemieckiej żandarmerii zamordowali 19 mieszkańców wsi[9] i dalsze kilkanaście osób w Zagródkach i Dąbrówce[10]. Zginął wówczas także ks. Błażej Nowosad, który nie chciał opuszczać parafian pomimo wcześniejszych ostrzeżeń o zbliżającym się oddziale ukraińskim. W 1944 oddziały AK i Batalionów Chłopskich zorganizowały w Potoku Górnym akcję odwetową[11].

Religia[edytuj | edytuj kod]

Kościół w Potoku Górnym

Głównym zabytkiem Potoka jest murowany kościół rzymskokatolicki pw. Jana Chrzciciela, zbudowany w latach 1743–1754. Parafia w Potoku Górnym ma jednak historię sięgająca XVI wieku, z pierwszym kościołem ufundowanym w 1581 roku przez króla Stefana Batorego. Przy parafii działa cmentarz rzymskokatolicki[12].

W Potoku Górnym znajdowała się w przeszłości cerkiew prawosławna, wzmiankowana po raz pierwszy w 1612. Z czasem przyjęła postanowienia unii brzeskiej, a po jej kasacie znowu [13]prawosławna. Została ona opuszczona po wywózkach ludności prawosławnej narodowości ukraińskiej i w 1955 została rozebrana. Materiał ze zburzonego budynku wykorzystano do budowy szkoły podstawowej we wsi[14]. W Potoku Górnym znajdują się również resztki cmentarza prawosławnego, zdewastowanego po 1945[12].

Infrastruktura i kultura[edytuj | edytuj kod]

W Potoku Górnym znajduje się m.in. ośrodek zdrowia, komenda policji i Gminny Ośrodek Kultury, przy którym funkcjonuje od 1993 roku Dęta Orkiestra Strażacka, licząca ok. 30 osób.

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b GUS: Ludność - struktura według ekonomicznych grup wieku. Stan w dniu 31.03.2011 r.
  2. Oficjalny Spis Pocztowych Numerów Adresowych, Poczta Polska S.A., październik 2013, s. 957 [zarchiwizowane z adresu 2014-02-22].
  3. Rozporządzenie Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 13 grudnia 2012 r. w sprawie wykazu urzędowych nazw miejscowości i ich części (Dz.U. z 2013 r. poz. 200)
  4. GUS. Rejestr TERYT
  5. M. Zajączkowski, Ukraińskie podziemie na Lubelszczyźnie w okresie okupacji niemieckiej 1939-1944, Instytut Pamięci Narodowej, Instytut Studiów Politycznych PAN, Lublin-Warszawa 2015, s. 43.
  6. В. Верига, Дорогами другої світової війни, Toronto 1981, s. 235.
  7. M. Siwicki, Dzieje konfliktów polsko-ukraińskich, t. 3, Warszawa 1994, s. 201.
  8. Library and Archives of Canada, R6531-0-8-E: Volodymyr Kubijovyc Fonds, container 26, file 33, Звідомлення Михайлa Федірчукa, селянинa с. Потік Горішній.
  9. Ludobójstwo nacjonalistów ukraińskich na Polakach na Lubelszczyźnie w latach 1939–1947
  10. M. Zajączkowski, Ukraińskie podziemie na Lubelszczyźnie w okresie okupacji niemieckiej 1939-1944, Instytut Pamięci Narodowej, Instytut Studiów Politycznych PAN, Lublin-Warszawa 2015, s. 197-198.
  11. M. Zajączkowski, Ukraińskie podziemie na Lubelszczyźnie w okresie okupacji niemieckiej 1939–1944, Instytut Pamięci Narodowej, Instytut Studiów Politycznych PAN, Lublin-Warszawa 2015, s. 251.
  12. a b Kawałko D., Cmentarze województwa zamojskiego, Państwowa Służba Ochrony Zabytków, Zamość 1994, s. 174.
  13. Tadeusz Bazan, Zarys dziejów gminy Potok Górny 1574-2002, 2003.
  14. Oficjalna strona SP w Potoku Górnym, potokszkola.republika.pl [dostęp 2016-07-20] [zarchiwizowane z adresu 2016-07-17].