Potok Złoty

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Potok Złoty
Ilustracja
Zamek
Herb
Herb
Państwo  Ukraina
Obwód Flag of Ternopil Oblast.svg tarnopolski
Powierzchnia 19,70 km²
Populacja (2003)
• liczba ludności
• gęstość

2406
121 os./km²
Nr kierunkowy +380 3544
Kod pocztowy 48451
Położenie na mapie obwodu tarnopolskiego
Mapa lokalizacyjna obwodu tarnopolskiego
Potok Złoty
Potok Złoty
Położenie na mapie Ukrainy
Mapa lokalizacyjna Ukrainy
Potok Złoty
Potok Złoty
Ziemia 48°54′27″N 25°20′18″E/48,907500 25,338333
Portal Portal Ukraina
Galeria: zamek, kościół
Potok Złoty. Zamek
Potok Złoty. Zamek
Potok Złoty. Zamek
Potok Złoty. Zamek
Potok Złoty. Zamek
Potok Złoty. Zamek
Potok Złoty. Zamek
Potok Złoty. Zamek
Potok Złoty. Zamek
Potok Złoty. Zamek
Potok Złoty. Zamek
Potok Złoty. Zamek
Potok Złoty. Zamek
Potok Złoty. Zamek
Potok Złoty. Zamek
Potok Złoty. Zamek
Potok Złoty. Zamek
Potok Złoty. Zamek
Zamek w Potoku Złotym. Schemat
Potok Złoty. Kościół
Potok Złoty. Kościół

Potok Złoty (ukr. Золотий Потік) – osiedle typu miejskiego na Ukrainie, 24 km od Buczacza, w rejonie buczackim na południu obwodu tarnopolskiego.

Historia[edytuj]

W 1545 r. dobra na których leży Złoty Potok zostały darowane przez króla Polski Zygmunta Starego ówczesnemu podkomorzemu halickiemu Jakubowi z Potoka herbu Pilawa. Założycielem miasta był polski szlachcic, wnuk Jakuba z Potoka, wojewoda bracławski Stefan Potocki (1568-1631), który w 1601 roku uzyskał dla miejscowości prawo miejskie magdeburskie i dokonał zmiany nazwy na Złoty Potok. On też zbudował zamek obronny.

Pod koniec XVIII wieku Potoccy sprzedali Potok Złoty i majątek zaczął przechodzić z rąk do rąk, co spowodowało jego zubożenie. W 1875 roku jego właścicielem jednak został Włodzimierz Gniewosz (1838–1909), który położył duże zasługi w odbudowie miasteczka, oraz zbudował tzw. "Dwór Gniewoszów". Mieściła się w nim znakomita kolekcja malarstwa m.in. Fałata i Kossaka. Po Włodzimierzu Złoty Potok odziedziczył Aleksander Gniewosz (1873-1930), a po nim Aleksander jr Gniewosz (1920-2003)[1][2] – uczestnik bitwy o Monte Cassino oraz Antoni Gniewosz (ur. 1922). W rodzinie Gniewoszów Złoty Potok pozostawał do 1939 roku. We wsi ustanowiono kaplicę grobową Gniewoszów[3]

W 1939 roku miasteczko spłonęło podpalone przez tzw. "nieznanych sprawców", a w roku 1945 roku wszyscy Polacy zostali ze Złotego Potoku wygnani.

Zabytki[edytuj]

  • zamek[4] z początku XVII wieku, zbudowany przez Potockich na planie kwadratu z sześciobocznymi basztami w narożach i wieżą bramną od północy. Od tej strony znajdował się też pałac Potockich. Całość otaczały wały ziemne i nawodniona fosa. W 1672 roku zajęty przez Turków i ponownie w 1676 roku. Od czasów Rozbiorów Polski w ruinie
  • kościół rzymskokatolicki, zrujnowany w okresie Ukraińskiej SRR po wysiedleniu z tych ziem Polaków, wyremontowany po upadku ZSRR z inicjatywy polskiego duchownego i działacza kresowego ks. Ludwika Rutyny.

Zobacz też[edytuj]

Przypisy

  1. Książka telefoniczna 1939. genealogyindexer.org, 1939. [dostęp 2015-08-22]. s. 692.
  2. Stanisław Nicieja: Moje kresy. Potok Złoty - blask i zagłada. Nowa Trybuna Opolska, 2011-01-29. [dostęp 2015-08-22].
  3. Anna Sylwia Czyż, Bartłomiej Gutowski: Cmentarze Podola – źródło do badań nad sztuką i hisorią. repcyfr.pl. [dostęp 2015-08-22]. s. 182.
  4. Złoty Potok. [dostęp 16.9.13].

Bibliografia[edytuj]

  • Tomasz Zaucha, Kościół parafialny p.w. Narodzenia Najśw. Panny Marii i Św. Szczepana pirwszego męczenika w Potoku Złotym [w:] Kościoły i klasztory rzymskokatolickie dawnego województwa ruskiego, Kraków: Wydawnictwo Antykwa 2010, cz. I, tom 18, 386 s., 509 il., s. 185-224, ISBN 978-83-89273-79-6.

Linki zewnętrzne[edytuj]