Potok Złoty

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Potok Złoty
Ilustracja
Zamek
Herb
Herb
Państwo  Ukraina
Obwód Flag of Ternopil Oblast.svg tarnopolski
Powierzchnia 19,70 km²
Populacja (2003)
• liczba ludności
• gęstość

2406
121 os./km²
Nr kierunkowy +380 3544
Kod pocztowy 48451
Położenie na mapie obwodu tarnopolskiego
Mapa lokalizacyjna obwodu tarnopolskiego
Potok Złoty
Potok Złoty
Położenie na mapie Ukrainy
Mapa lokalizacyjna Ukrainy
Potok Złoty
Potok Złoty
Ziemia48°54′27″N 25°20′18″E/48,907500 25,338333
Portal Portal Ukraina
Galeria: zamek, kościół
Potok Złoty. Wieża wjazdowa w zamku
Potok Złoty. Zamek
Potok Złoty. Zamek
Potok Złoty. Zamek
Potok Złoty. Zamek
Potok Złoty. Zamek
Potok Złoty. Zamek
Potok Złoty. Zamek
Potok Złoty. Zamek
Potok Złoty. Zamek
Potok Złoty. Zamek
Potok Złoty. Zamek
Potok Złoty. Zamek
Potok Złoty. Zamek
Potok Złoty. Zamek
Potok Złoty. Zamek
Potok Złoty. Zamek
Potok Złoty. Zamek
Zamek w Potoku Złotym. Schemat
Potok Złoty. Kościół
Potok Złoty. Kościół

Potok Złoty (ukr. Золотий Потік) – osiedle typu miejskiego na Ukrainie, 24 km od Buczacza, w rejonie buczackim na południu obwodu tarnopolskiego.

Historia[edytuj]

W 1545 r. dobra na których leży Złoty Potok zostały darowane przez króla Polski Zygmunta Starego ówczesnemu podkomorzemu halickiemu Jakubowi z Potoka herbu Pilawa.

Aleksander Czołowski i Bohdan Janusz wskazali, że Potok otrzymał prawo miejskie magdeburskie w roku 1578.[1]

Według innych badaczów, założycielem miasta był polski szlachcic, wnuk Jakuba z Potoka, wojewoda bracławski Stefan Potocki (1568-1631), który w 1601 roku uzyskał dla miejscowości prawo miejskie magdeburskie i dokonał zmiany nazwy na Złoty Potok. On też zbudował zamek obronny.

Pod koniec XVIII wieku Potoccy sprzedali Potok Złoty i majątek zaczął przechodzić z rąk do rąk, co spowodowało jego zubożenie. W 1875 roku jego właścicielem jednak został Włodzimierz Gniewosz (1838–1909), który położył duże zasługi w odbudowie miasteczka, oraz zbudował tzw. "Dwór Gniewoszów". Mieściła się w nim znakomita kolekcja malarstwa m.in. Fałata i Kossaka. Po Włodzimierzu Złoty Potok odziedziczył Aleksander Gniewosz (1873-1930), a po nim Aleksander jr Gniewosz (1920-2003)[2][3] – uczestnik bitwy o Monte Cassino oraz Antoni Gniewosz (ur. 1922). W rodzinie Gniewoszów Złoty Potok pozostawał do 1939 roku. We wsi ustanowiono kaplicę grobową Gniewoszów[4]

Po zakończeniu I wojny światowej, od listopada 1918 r. do lata 1919 Potok Złoty przejściowo znalazł się w Zachodnioukraińskiej Republice Ludowej.

W 1939 roku miasteczko spłonęło podpalone przez tzw. "nieznanych sprawców", a w roku 1945 roku wszyscy Polacy zostali ze Złotego Potoku wygnani.

W latach 1939-1941 i 1944-1962 Potok Złoty był siedzibą rejonu złotopotockiego.

Zabytki[edytuj]

Pomniki[edytuj]

Zobacz też[edytuj]

Przypisy

  1. Bohdan Janusz, Aleksander Czołowski. Przeszłość i zabytki wojewódstwa tarnopolskiego, Tarnopol 1926, s. 25.
  2. Książka telefoniczna 1939. genealogyindexer.org, 1939. [dostęp 2015-08-22]. s. 692.
  3. Stanisław Nicieja: Moje kresy. Potok Złoty - blask i zagłada. Nowa Trybuna Opolska, 2011-01-29. [dostęp 2015-08-22].
  4. Anna Sylwia Czyż, Bartłomiej Gutowski: Cmentarze Podola – źródło do badań nad sztuką i hisorią. repcyfr.pl. [dostęp 2015-08-22]. s. 182.
  5. Złoty Potok. [dostęp 16.9.13].
  6. Tomasz Zaucha, Kościół parafialny p.w. Narodzenia Najśw. Panny Marii i Św. Szczepana pierwszego męczennika w Potoku Złotym, s. 209.
  7. Zdaniem Bohdana Janusza, świątynia została wzniesiona w 1634 roku. PATRZ → Bohdan Janusz, Domy Boże, dwory, pomniki. Kościoły i klasztorzy [w:] Aleksander Czołowski i Bohdan Janusz, Przeszłość i zabytki wojewódstwa tarnopolskiego, s. 142. [dostęp 2016-12-27]
  8. Grzegorz Rąkowski, Podole. Przewodnik po Ukrainie Zachodniej. Część II, Rewasz, Pruszków 2006, ​ISBN 83-89188-46-5​, s. 319-320.
  9. ks. Dariusz Piechnik

Uwagi

  1. Tomasz Zaucha wskazuje na prace: Serhij Jurczenko, Krzyżowe kościoły Ukrainy w pierwszej połowie XVII w., [w] Biuletyn Historii Sztuki 1995, r. LVII, nr 3–4, ss. 289–290.

Bibliografia[edytuj]

  • Lu. Dz.–B. R. Potok 16.) P.-Złoty, mko, pow. buczacki [w:] Słownik geograficzny Królestwa Polskiego, t. VIII (Perepiatycha – Pożajście), 1887, s. 871.
  • Tomasz Zaucha, Kościół parafialny p.w. Narodzenia Najświętszej Panny Marii i Św. Szczepana pierwszego męczenika w Potoku Złotym [w:] Kościoły i klasztory rzymskokatolickie dawnego województwa ruskiego, Kraków: Wydawnictwo Antykwa 2010, t. 18, 386 s., 509 il., s. 185-224, seria: Materiały do dziejów sztuki sakralnej na ziemiach wschodnich dawnej Rzeczypospolitej; cz. I. ​ISBN 978-83-89273-79-6​.

Linki zewnętrzne[edytuj]