Powiat grudziądzki

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Powiat grudziądzki
powiat
Herb
Herb
Państwo  Polska
Województwo kujawsko-pomorskie
TERYT 6.04.06.06.00.0
Siedziba Grudziądz
Starosta Edmund Korgol (2014)
Powierzchnia 728,39 km²
Populacja (2009)
• liczba ludności

38 708
• gęstość 52,76 os./km²
Urbanizacja 13,59%
Tablice rejestracyjne CGR, TO*, TU*, TY* [1]
Adres urzędu:
ul. Małomłyńska 1
86-300 Grudziądz
Szczegółowy podział administracyjny
Plan
Liczba gmin miejsko-wiejskich 2
Liczba gmin wiejskich 4
Położenie na mapie województwa
Powiat grudziądzki.png
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Powiat grudziądzki
Powiat grudziądzki
Ziemia 53°30′N 18°47′E/53,492500 18,776111
Strona internetowa
Portal Portal Polska
Mapa powiatu

Powiat grudziądzki – powiat w Polsce (w północno-wschodniej części województwa kujawsko-pomorskiego), utworzony w 1999 roku w ramach reformy administracyjnej. Jego siedzibą jest miasto Grudziądz. Największym miastem w powiecie jest Łasin.

W skład powiatu wchodzą:

Historia[edytuj]

W 1764 w związku z próbą ograniczenia liczby posłów z Prus Królewskich przeprowadzono reorganizację administracyjną Prus Królewskich wprowadzając podział województwa na 7 powiatów (chełmiński, toruński, grudziądzki, radzyński, kowalewski, brodnicki i nowomiejski), a następnie w 1767 dodano jeszcze dwa kolejne, golubski i łasiński. Były one w praktyce jedynie okręgami sejmikowymi (z każdego powiatu miało być wysyłanych 2 posłów), a dalej zachowano dawny podział na dwa okręgi sądowe. W praktyce, z racji na konfederację barską, a następnie I rozbiór decyzje te nigdy nie weszły w życie i nawet nie wytyczono granic poszczególnych powiatów.

1818-1945[edytuj]

Powiat grudziądzki ("Powiat Graudenz") utworzono 1 kwietnia 1818 roku. Powiat wchodził w skład rejencji kwidzyńskiej znajdującej się w prowincji Prusy Zachodnie. W 1887 m.in. z części obszaru powiatu grudziądzkiego utworzono powiat wąbrzeski ("Powiat Briesen").

1 stycznia 1900 roku wyłączono z powiatu miasto Grudziądz. W 1900 r. w powiecie grudziądzkim (bez miasta Grudziądz) zamieszkiwało 58% Niemców i 40% Polaków. Ewangelicy stanowili 50% mieszkańców, a katolicy 48%.

23 stycznia 1920 r. powiat grudziądzki został przejęty przez administrację polską. Wchodził w skład województwa pomorskiego z siedzibą w Toruniu. W 1921 r. w powiecie grudziądzkim zamieszkiwało 33% Niemców i 67% Polaków, a w 1931 r. już tylko 18% Niemców.

W latach okupacji powiat podlegał rejencji kwidzyńskiej Okręgu Gdańsk-Prusy Zachodnie.

1945-1975[edytuj]

W latach 1945-1950 powiat wchodził w skład województwa pomorskiego z siedzibą w Bydgoszczy.

W latach 1950-1975 powiat wchodził w skład województwa bydgoskiego z siedzibą w Bydgoszczy. Powiat liczył wtedy: 2 miasta, 7 gmin i 96 gromad.

Miasta: Łasin i Radzyń Chełmiński

Gminy: Gmina Grudziądz, Gmina Gruta, Gmina Łasin, Gmina Mokre, Gmina Radzyń Chełmiński, Gmina Rogóźno i Gmina Świecie nad Osą.

W 1973 r. powiat liczył 1 miasto i 5 gmin (bez Radzynia Chełmińskiego i Gminy Radzyń Chełmiński które to należały wtedy do powiatu wąbrzeskiego).

Demografia[edytuj]

Liczba ludności (dane z 30 czerwca 2005):

  Ogółem Kobiety Mężczyźni
  osób  % osób  % osób  %
Ogółem 38 433 100 19 299 50,21 19 134 49,79
Miasto 5203 13,54 2755 7,17 2448 6,37
Wieś 33 230 86,46 16 544 43,05 16 686 43,42
  • Piramida wieku mieszkańców powiatu grudziądzkiego w 2014 roku[2].


Piramida wieku powiat grudziadzki.png

Jednostki organizacyjne powiatu, inspekcje, służby[edytuj]

Zespół Szkół Ponadgimnazjalnych im. Kazimierza Jagiellończyka w Łasinie
  • Zespół Szkół Ponadgimnazjalnych im. Kazimierza Jagiellończyka w Łasinie
  • Placówka Opiekuńczo – Wychowawcza w Wydrznie
  • Placówka Opiekuńczo – Wychowawcza w Białochowie
  • Powiatowe Centrum Pomocy Rodzinie
  • Powiatowy Zarząd Dróg w Grudziądzu
  • Powiatowy Rzecznik Konsumentów
  • Powiatowy Inspektorat Nadzoru Budowlanego

Walory turystyczno-przyrodnicze[edytuj]

Kościół w Grucie

W Grudziądzu rozpoczyna swój bieg pięć znakowanych szlaków turystycznych, które przebiegają przez najciekawsze fragmenty powiatu. Szlak czerwony wiedzie przez Nową Wieś, Wielki Wełcz, rezerwat "Jamy" do Gardei. Jego druga odnoga prowadzi z Grudziądza przez Radzyń Chełmiński do Ryńska. Szlak żółty prowadzi przez Rogóźno-Zamek, do jeziora Kudznia, kolejny zielony łączy Świecie nad Osą, Mełno i Radzyń Chełmiński. Ostatnia trasa oznaczona kolorem niebieskim prowadzi skrajem Wysoczyzny Chełmińskiej przez Mnirelk, Goplin i Klamry. Jedną z największych atrakcji turystycznych powiatu są pozostałości średniowiecznych zamków krzyżackich w Radzyniu Chełmińskim, Rogóźnie i Pokrzywnie. Najsławniejsza z warowni w Radzyniu Chełmińskim posiada klasę międzynarodową w skali oszacowania wartości zabytków. Do naszych czasów zachowało się południowe skrzydło zamku z kaplicą i dwoma narożnymi kwadratowymi wieżami, część przyziemia a także przedzamcze w formie trapezu. Z udostępnionych do zwiedzania wież zamkowych turyści mogą podziwiać panoramę rozciągająca się na miasteczko i okolice. Z położonego na wyniosłym wzgórzu zamku w Rogóźnie pozostało czworoboczna wieża z bramą wjazdową, resztki murów, fragmenty przedzamcza oraz budynki gospodarcze z przełomu XVIII i XIX wieku. W Pokrzywnie obejrzeć można część zamkowych murów oraz trój kondygnacyjny spichlerz na przedzamczu.

Teren powiatu grudziądzkiego oferuje wiele atrakcji turystom również dzięki bogactwu form morfologicznych i osobliwościom przyrody. Spragnieni wypoczynku nad wodą, mogą zażywać kąpieli w licznych jeziorach, spośród których najlepiej zagospodarowane są: j. Łasińskie, j. Kuchnia, j. Nogat. Pasjonaci żeglarstwa i sportów wodnych znajdą dogodne warunki nad j. Łasińskim. Jeziora i rzeki powiatu są ponadto znakomitymi miejscami do wędkowania. Amatorzy wycieczek pieszych i rowerowych mogą podziwiać nieskażoną przyrodę na terenach rezerwatów przyrody: "Jamy", "Dolina Osy" i "Rogóźno Zamek". Największym jest rezerwat "Dolina Osy" zajmujący 665,11 ha. Utworzony został w 1994 r. dla ochrony unikatowego krajobrazu wijącej się między stromymi zboczami rzeki. Rezerwat leśny "Jamy" o powierzchni 106,11 ha (utworzony w 1967 r.) chroni fragmenty buczyny pomorskiej oraz zbiorowiska grądowe.

Transport drogowy[edytuj]

Drogi przebiegające przez teren powiatu:

Transport kolejowy[edytuj]

Turystyka[edytuj]

Ośrodek Wypoczynkowo-Szkoleniowy „Casus” nad jeziorem Łasińskim.

Sąsiednie powiaty[edytuj]

Zobacz też[edytuj]

Przypisy

Bibliografia[edytuj]

  • "Diecezja Toruńska Historia i Teraźniejszość T.12 Dekanat Łasiński" Toruń 1997 r.
  • Dz. U. z 1955 r. Nr 44, poz. 289Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 12 listopada 1955 r. w sprawie utworzenia powiatów golubsko-dobrzańskiego i radziejowskiego oraz zmiany granic niektórych powiatów w województwie bydgoskim.