Powiat krośnieński (województwo podkarpackie)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Ten artykuł dotyczy powiatu w województwie podkarpackim. Zobacz też: powiat krośnieński.
Powiat krośnieński
powiat
Herb Flaga
Herb Flaga
Państwo  Polska
Województwo podkarpackie
TERYT 3.18.25.07.00.0
Siedziba Krosno
Starosta Jan Juszczak (19992002 i od 2006)
Powierzchnia 923,79 km²
Populacja (30.06.2016)
• liczba ludności

112 081[1]
• gęstość 121,1 os./km²
Urbanizacja 12,12%
Tablice rejestracyjne RKR
Szczegółowy podział administracyjny
Plan powiatu krośnieńskiego (województwo podkarpackie)
Liczba gmin miejsko-wiejskich 4
Liczba gmin wiejskich 6
Położenie na mapie województwa
PPA podkarpackie krosnienski.svg
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Powiat krośnieński
Powiat krośnieński
49°41′N 21°45′E/49,683333 21,750000
Strona internetowa
Portal Portal Polska

Powiat krośnieński – powiat w Polsce (województwo podkarpackie), utworzony w 1999 r. w ramach reformy administracyjnej. Jego siedzibą jest miasto Krosno.

Położenie geograficzne[edytuj]

Powiat położony jest w obrębie trzech jednostek fizjograficznych: Pogórza Karpackiego, Kotliny Jasielsko-Krośnieńskiej, oraz Beskidu Niskiego.

Na północy przeważają łagodne faliste wzniesienia Pogórza, z których największe Sucha Góra (591 m n.p.m.) góruje ponad 300 metrów nad dnem Kotliny Jasielsko–Krośnieńskiej. Od strony południowej rozciągają się pasma Beskidu Niskiego osiągające wysokość ponad 857 m n.p.m. (Góra Kamień). Góry te są łatwo dostępne, lecz omijają je główne szlaki komunikacyjne. Urozmaicona rzeźba terenu powoduje zróżnicowanie klimatyczne z zachowaniem cech klimatu górskiego. Omawiane obszary znajdują się na terenie transformacji mas powietrza o różnych właściwościach fizycznych, z których największe znaczenie mają masy powietrza polarno–morskiego i polarno–kontynentalnego. Obszary pogórzy karpackich leżą w piętrze klimatu umiarkowanie ciepłego, nieco chłodniejszymi obszarami są obniżenia i kotliny śródgórskie. W Beskidzie Niskim występują w zasadzie trzy piętra klimatyczne: piętro chłodne (od +2 °C do +4 °C), umiarkowanie chłodne (od +4 °C do +6 °C) i umiarkowanie ciepłe (od +6 °C do +8 °C), najniższe średnie temperatury występują w styczniu lub lutym, najwyższe w lipcu.

Rys historyczny[edytuj]

Powiat krośnieński jest rejonem bardzo wiekowym pod względem historycznym. Plemiona myśliwskie penetrowały te ziemie już kilkanaście wieków przed narodzeniem Chrystusa, świadczą o tym znaleziska narzędzi kamiennych. Historia osadnictwa wiąże się tu już z okresem późnego paleolitu, natomiast wyraźniejsze ślady kultury pochodzą z neolitu. Decydujący wpływ na rozwój osadnictwa i kultury odegrały dwie fale kolonizacyjne: z północy postępowała kolonizacja przez Małopolan, z południa kolonizacja wołoska.

Jedne z pierwszych osad słowiańskich powstały w okolicy Jedlicza. Szczególny rozwój osadnictwa przypadł na okres panowania Kazimierza Wielkiego. W 1366 r. prawa miejskie uzyskały Dukla i Jaśliska. Przez nie wiodły szlaki komunikacyjne i handlowe (tzw. szlak bursztynowy w okresie Cesarstwa Rzymskiego, a w późniejszych czasach szlak winny). Na przestrzeni wieków tereny te doznały wielu klęsk wojennych przez najazdy tatarskie, szwedzkie, węgierskie, które pozostawiały spustoszenie, głód i epidemie.

O bogatej wielokulturowej przeszłości regionu świadczą liczne zabytki architektury sakralnej (świątynie katolickie, cerkwie, synagogi), architektury świeckiej (zamki, grodziska obronne, pałace, zespoły pałacowo–parkowe itp.). Do ważniejszych obiektów należy zaliczyć m.in. zabytkowe układy staromiejskie Dukli, Rymanowa, zespół pałacowo–parkowy w Dukli. Elementem pejzażu kulturowego Beskidu Niskiego są cerkwie i kapliczki połemkowskie.

Ogromne znaczenie historyczne należy przypisać rozwojowi przemysłu naftowego. Pierwsza na świecie kopalnia ropy naftowej została założona przez Ignacego Łukasiewicza w 1854 r. w miejscowości Bóbrka. Należy także pamiętać o Przełęczy Dukielskiej forsowanej przez wiele obcych armii. Była ona punktem strategicznym i miejscem działań wojennych w okresie dwóch ostatnich wojen światowych. Walorem historyczno-krajobrazowym są liczne pamiątki związane z okresem I wojny światowej (cmentarze wojenne o oryginalnych założeniach architektoniczno–urbanistycznych) i bitwami II wojny światowej (bitwa o Przełęcz Dukielską).

 Osobny artykuł: Starostowie krośnieńscy.

Podział administracyjny[edytuj]

Siedziba starostwa powiatowego w Krośnie

W skład powiatu wchodzą:

Gminy miejsko-wiejskie[edytuj]

Gminy wiejskie[edytuj]

Miasta[edytuj]

Demografia[edytuj]

Liczba ludności (dane z 30 czerwca 2005):

  Ogółem Kobiety Mężczyźni
  osób  % osób  % osób  %
Ogółem 109 397 100 55 869 51,07 53 528 48,93
Miasto 13 246 12,11 6923 6,33 6323 5,78
Wieś 96 151 87,89 48 946 44,74 47 205 43,15
  • Piramida wieku mieszkańców powiatu krośnieńskiego w 2014 roku[1].


Piramida wieku powiat krosnienski podkarpackie.png

Sąsiednie powiaty[edytuj]

Przypisy